Prabuddha Jivan 1961 Year 22 Ank 17 to 24 and Year 23 Ank 01 to 16

SR No.: 525946
Original Sutra Author: N/A
Author: Parmanand Kunvarji Kapadia
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1961
Total Pages: 250
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 20 MB

Page 87

તા. ૧-૫-૧
પ્રબુદ્ધ જીવન
"
:
કિમીએ કરવાની છે. કેમકે એ માનવમાત્ર આગળને મહવન કરવામાં આવી. આ સામયિકની કોઈ પણ સાંપ્રદાયિક અભિસવાલ છે.
નિવેશથી તદ્દન મુકત અને માત્ર રાષ્ટ્રીય જ નહિ પણ વિશાળ ઉપયુકતતાવાદને આશ્રય લઈ વાંદરાઓ ઉપર વૈજ્ઞાનિક વિશ્વના અનુબંધથી યુક્ત એવી સંપાદકીય નીતિને ધ્યાનમાં પ્રયોગ કરીને અનેક રોગો ઉપર દવા શોધી કાઢવી એ વિચારને લઈને આજથી આઠ વર્ષ પહેલાં સંઘના પ્રસ્તુત મુખપત્રના ચાલુ અને પ્રવૃત્તિને બચાવ હું ન જ કરું. કોઈ પણ પ્રાણીને મારવાને ' નામનું પ્રબુદ્ધ જીવન” એ રૂપે નવસંસ્કરણ કરવામાં આવ્યું. આ આપણને અધિકાર નથી. પ્રાણીહત્યા ધમની દષ્ટિએ રીતે વર્ષોથી નિયમિત રીતે પ્રગટ થઈ રહેલું આ સામયિક ૨૫ પાપ છે, કુદરતની દષ્ટિએ ગુન્હો છે એ વિશે મારા મનમાં વર્ષના સીમાચિહ્નને પહોંચી જશે એવી આશા હવે બંધાય છે. લગીરે શંકા નથી. પણ મારો વિશ્વાસ બીજા ઉપર હું ન આ સામયિક અનેક વ્યકિતઓના સહકારથી એકસરખું લાદી શકે અને જ્યાં આહારને અર્થે પ્રાચીન કાળથી આજ ચાલી રહ્યું છે અને તેણે ગુજરાતી-ભાષાભાષી સમાજમાં સારૂં. સુધી બધે લક્ષાવધિ જાનવરોની અને પક્ષીઓની હત્યા આપણે એવું પ્રતિષ્ઠિત સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું છે. એમ છતાં તેની ગ્રાહક - દરગુજર કરીએ છીએ ત્યાં વિજ્ઞાનના વિકાસ માટે અને સંખ્યામાં કોઈ ખાસ સુધારો થતો નથી, લેખકો, વિચારને રેગેનો ઇલાજ શોધી કાઢવા માટે વાંદરાઓને મારવાની પ્રથા સહકાર અપેક્ષા મુજબ પ્રાપ્ત થતું નથી અને તેથી પ્રબુદ્ધ સામે આપણે નિશ્ચિત મત શી રીતે આપી શકીએ? આત્મરક્ષા જીવનમાં વૈવિધ્યતી પર
જીવનમાં વૈવિધ્યની પુરવણી જોઈએ તેટલી દ્રષ્ટિગોચર થતી નથી. માટે આક્રમણકારી પ્રાણીઓને મારવા સામેને આપણે પ્રચાર જેવું છે તેવું ટકાવી રાખવામાં જ્યાં અનેક મુશ્કેલીઓ સામે દેખાય નિયા આજે માને કે ન માને સાંભળવા માટે તૈયાર છે. છે ત્યાં પ્રબુદ્ધ જીવનના ભાવી વિષે કોઈ મરમ સ્વપ્ન,
એટલે સરકારને વગોવ્યા વગર અને કાનૂનને આશ્રય આશાએ, આકાંક્ષાઓ રજૂ કરવાને બહુ અર્થ નથી અને તેથી લીધા વગર પ્રચારધારા અને શુદ્ધ આચરણદ્વારા અહિંસાને તે વિષે મન સેવવું વધારે ઉચિત લાગે છે. જેટલો વિસ્તાર કરી શકાય એટલે આપણે જરૂર કરીએ. તેને ગત વર્ષ દરમિયાન પ્રબુદ્ધ જીવનના સંપાદનકાર્યમાં લેખો, માટેજ સંસ્થાઓ સ્થાપી આપણે અહિંસક આહારનું અર્થશાસ્ત્ર, અનુવાદે તથા નોંધ પૂરી પાડીને જે જે મિત્રોએ સાથ આપે કષિવિજ્ઞાન, શુદ્ધ આહારશાસ્ત્ર વિગેરે દિશામાં પ્રગતિ કરવી છે તે સાથ હવે પછી પણ ચાલુ રહેશે એવી આશા વ્યકત જોઈએ. જેમની વચ્ચે માંસાહારત્યાગને, પશુહત્યા નિષેધને અને કરવા સાથે તે તે મિત્રોને હું અંતઃકરણથી આભાર માનું છું. જીવદયાનો પ્રચાર કરવા માગીએ છીએ તે લોકોને તિરસ્કાર “ પ્રબુધ જીવન’ નું સંપાદનકાર્યો મારા માટે સત્યની ન કરતા એમના હૃદયે આપણે જીતવાના રહ્યા. : ઉપાસનારૂપ બન્યું છે. પણ એ ઉપરથી હું એવો દાવો કરી - એની સાથે આદર્શ ગૌશાળા કેમ ચલાવાય, અન્નોત્પત્તિ ન જ શકુ કે પ્રસ્તુત સંપાદન મારી વ્યકિતગત ક્ષતિઓથી
કેમ વધારાય અને ગાય આદિ પશુઓને માણસ પરને બે તદ્દન મુકત છે. અંગત અભિનિવેશ, સગષ, ગમેઅણગમે. * કેમ ઓછો કરાય એના પ્રયોગો મેટા પાયા પર-રાષ્ટ્રીય પાયા પૂર્વગ્રહો, કોઈ પણ વિષયને લગતું અજ્ઞાન કે અધુરૂ જ્ઞાન–આ બધી પરચલાવવા જોઈએ.
અંગત ત્રટિએ સંપાદનકાર્યમાં પ્રતિબિંબિત થયા વિના ન જ રહે, ' અને જો યુદ્ધરૂપી હિંસા અને શેષણરૂપી હિંસા અને આમ છતાં પણ પ્રબુધ્ધ જીવન’ના જ સંપાદનને જ્યારે ' "વિલાસરુપી સન્મ પણ ભયાનક હિંસામાંથી બચી જવું હોય
હું સત્યની એક ઉપાસના તરીકે વર્ણવું છું ત્યારે તેને એટલો જ તે આપણે સંયમ, સહગ અને કૌશલ્યવૃદ્ધિને જેરે નવા
અર્થ સમજવાને છે કે, પ્રબુદ્ધ જીવનમાં પ્રગટ થતાં લખાણે સમાજની સ્થાપના કરવી જોઈએ. આમાં સરકારની સીધી મદદ
અને મેં કઈ પણ પ્રકારની અત્યુકિત કે અતિશયોકિતના ન જ હેય. કામ વધ્યા પછી સરકાર પાસેથી. અનુદાને મેળવી
દેષથી બને તેટલી અસ્કૃષ્ટ રહે, કોઈ પણ હકીકત સમજણશકાય, પણ એ આખો પુરુષાર્થ ધર્મસુધારકોએ અને સમાજ
પૂર્વક ખેટા આકારમાં કદી પણ રજ ન થાય, કોઈ સુધારકોએ પિતાની જવાબદારી પર ચલાવવો જોઈએ.
પણ બાબત કે વિષયની સમજણપૂર્વકની અવળી આજની દુનિયામાં કારૂણ્યને પ્રચાર, માણસ માણસના
રજુઆત કરવામાં ન આવે, પ્રત્યેક પ્રક્રિયામાં નીડરતા સાથે સંબધો પુરતે જ કરી શકીએ તે ધણું થયું. જીવસૃષ્ટિનું
સામ્યતાનો ચાલુ સમન્વય થતો રહે, ફરતા જતા કાળપ્રવાહ અને
સ્થિતિસાગ અનુસાર પ્રબુદ્ધ જીવનના વાંચકોને સ્વકીય તેમ જ અદ્વૈત જ્યારે માણસજાતિને ગળે ઊતરશે ત્યારે આગળ વધી શકાય. પિતાની ભાવના ઉત્તેજિત કરી જાણે પુણ્યપ્રકોપનું ભૂત
' સમષ્ટિગત જીવનના પ્રશ્નો અંગે સ્પષ્ટ માર્ગદર્શન મળતું રહે
આ : પિતાના પર સવાર થયું હોય એવો ડોળ કરી અથવા મનને
એક નમ્ર પ્રયત્ન એટલું જ મારૂં પ્રબુદ્ધ જીવનના સંપાદન- ' મનાવી મોઢથી આકરાં વેણો કાઢવાં અને કોઈ ને કોઈની
કાર્ય અને લક્ષ્ય રહ્યું છે. આજ સુધી આ ધરણને વળગી રહીને : છે નિન્દા કરવી એ સારો ઉપાય નથી. ધાર્મિક વિખવાદ તે ઊભા
હું પ્રબુદ્ધ જીવનનું સંપાદન કરતો આવ્યો છું. હવે પછી સંપાદન
કાર્ય હું કયાં સુધી કરી શકશે તેની મને ખબર નથી. કાળને પ્રવાહ ન જ કરાય. અને ગાંધીજીનું નામ પણ આગળ ન કરાય.
ઝડપભેર વહી રહ્યા છે. અંગતશકિતની સ્મૃતિ અને વેગ ઉપર વાર્ધકય. કાકા કાલેલકર
આક્રમણ કરી રહ્યું છે. આમ ક્રમે ક્રમે પ્રતિકૂળ બનતી જતી પરિસ્થિતિ : પ્રબુદ્ધ જીવનને ૨૩મા વર્ષમાં પ્રવેશ સામે જયાં સુધી મુબઈ જૈન યુવક સંધની કાર્યવાહીને અનુમત. : એક અંગત નિવેદન છે
. હોય ત્યાં સુધી, અને પ્રસ્તુત કાર્ય અને આત્મવિશ્વાસ ટકી રહે,
. ત્યાં સુધી. આ કાર્યની જવાબદારી ઉપર જણાવેલા ધોરણ અનુસાર, ' છે. પ્રસ્તુત અંકના પ્રકાશન સાથે પ્રબુદ્ધ ' જીવન ૨૨ વર્ષ હું વહન કરવા ઈચ્છું છું. આ માટે જોઈતી અને ઃ સ્તુતિ, પૂરાં કરી ૨૩મા વર્ષમાં પ્રવેશ કરે છે. અહીં એ હકીકતની માનસિક તેમ જ શારીરિક તાકાત તેમ જ વિચારવૃત વિશદ દ્રષ્ટિ
યાદ આપવી, અસ્થાને નહિ ગણાય કે આજથી ૨૩ વર્ષ" મને વિશ્વવ્યાપી ચેતનામાંથી મળતી રહે. આવી મારી પ્રાર્થના વિકા પહેલાં શ્રી મુબઇ - જૈન યુવક સધનું બંધારણીય નવસંસ્કરણ છે. આ માટે મિત્રે અને સાથીઓની શુભેચ્છા - અને સહકાર
થયું અને ત્યાર બાદ ઇ. સ. ૧૮૩૮ના મે માસની પહેલી તારીખથી" , યાચું છું.’ કે તારા પ્રબુદ્ધ ન’ એ નામથી સંધના પાક્ષિક ' સામયિકની શરૂઆત કરી
- તંત્રી સ્થાનેથી પરમાનંદ