Prabuddha Jivan 1961 Year 22 Ank 17 to 24 and Year 23 Ank 01 to 16

SR No.: 525946
Original Sutra Author: N/A
Author: Parmanand Kunvarji Kapadia
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1961
Total Pages: 250
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 20 MB

Page 227

t
".
.
* *
* * * * * *
તા. ૧૬-૧૧-૧
પ્રબુદ્ધ જીવન
૧૪૩
मेरी भावना
થઈ ગયા હતા. જગતના કેટલા બધા લોકો હિંસામાં માનતા થઈ ગયા છે. મારા કેટલાય સાથીઓને પણ અહિંસા વિષે અશ્રદ્ધા જન્મી છે. કોઈ આધ્યાત્મિક અને વિદ્વાન પુરુષો મારી અહિં સાનું ખંડન પણ કરે છે. પણ જેમ જેમ દિવસે જાય जिसने राग द्वेष कामादिक जीते सब जग जान लिया, છે અને જેમ જેમ એની આકરી કસોટી થતી જાય છે અને सब जीवों को मोक्ष मार्ग का निस्पृह हो उपदेश दिया। જેમ જેમ એને ભયંકર હિંસક મુકાબલાઓને સામને કરવો
ગુa, વીર, નિન, દરિ, ફૂડ, ગ્રેહતા, યા તો ત્રાધીન જો, પડે છે તેમ તેમ મારી અહિંસા વધારે દૃઢ થતી જાય છે. મારા આત્માની આંખને કાઈની વિદ્વત્તા શી રીતે બંધ કરી
भक्ति भावसे प्रेरित हो यह चित्त उसी में लीन रहो ॥१ શકે ? મારા અન્તઃકરણના અનુભવને જે એ જ કહે એ એના મનના માલિક; પણ મારે મન તે એ વિદ્વત્તાની કેડીની
विषयों की आशा नहिं जिनके साम्य-भाव धन रखते हैं, કીંમત નહિ.”
निज-परके हित-साधनमें जो निश दिन तत्पर रहते हैं। (ત્યાર બાદ કેટલીક વ્યવહારની વાત થયાનું જણાવી स्वार्थ त्याग की कठिन तपस्या विना खेद जो करते हैं, શ્રી કિશનસિંહ આગળ ચાલે છે.)
ऐसे शानी साधु जगत के दुःख समूह को हरते हैं ॥ २ આ વ્યવહારની વાત પૂરી થઈ એટલે મારા મને પેલી અહિંસાની વાતને તખ્ત પાછા પકડો અને પૂછ્યું:
रहे सदा सत्सङ्ग उन्हीं का ध्यान उन्हीं का नित्य रहे, બાપુ, ભાગવતમાં નવો જીવનસ્ત્ર નીવનમૂ (એક જીવ उन्हीं जैसी चर्या में यह चित्त सदा अनुरक्त रहे। ઉપર બીજો જીવ નભે છે.) અને નીવો વમવયમ્
नहीं सताऊं किसी जीव को, झूठ कभी नहि कहा करूं, (જીવે જીવને જીવાડ) એમ હિંસા અને અહિંસા વિષે કહ્યું છે. આમાંથી કયે અનુભવ અને કઈ દૃષ્ટિ સાચી અને સનાતન !”
परधन-वनिता पर न लुभाऊ संताषोमृत पिया करूं ॥ ३ . તમે આ ભાગવતની વાત ક્યાંથી લાવ્યા ?” બાપુએ પૂછયું.
अहङ्गार का भाव न रक्खं नहीं किसी पर क्रोध करूं, મેં કહ્યું: “ઉમાશંકર જોશીના “સંસ્કૃતિમાં ગયે મહિને એમણે देख दूसरों की बढती को कभी न ईर्ष्या भाव धरूं । આની ચર્ચા કરી છે એટલે આ વાત સ્મરણમાં તાજી છે.” रहे भावना ऐसी मेरी सरल-सत्य व्यवहार करूं,
બાપુ બીજો હાથ જમીન ઉપર ટેકવીને પિતાની માનીતી ને કાં ત કુલ નવન ૩ 8ા ૩પવાર કહ્યું બેઠક બનાવી અને બોલ્યા: “અહિંસાને બીજે પર્યાય હોય તે તે પ્રેમ છે.” બાપુની આંખે જરા ઊંડી ઊતરી ગઈ, “માણસ મૂળગત मैत्री भाव जगत में मेरा सब जीवों से नित्य रहे, સ્વભાવે તે પ્રેમી છે; એટલે અહિંસક છે. પરંતુ એને સ્વાર્થ એની दीन दुखी जीवों पर मेरे उर से करुणा स्रोत बहे। પશુતાના દબાણથી આ મૂળ સ્વભાવને ઊંચે આવવા દેતે નથી. પણ એથી એના સ્વાભાવિક સત્યની કઈ ઓછી
दुर्जन-क्रूर-कुमार्गरतों पर क्षोभ नहीं मुझको आवे, આપણાથી ના પડાય ? મારી શ્રધ્ધા માણસના આ माम्य भाव रक्खू मैं उन पर ऐसी परिणति हो जावे ॥ ५ મૂળભૂત સ્વરૂપ ઉપર જ બંધાયેલી છે. એટલે હું માણસમાં પ્રગટેલા પશુએ રચેલી લીલા જેને દુઃખી થઈ જાઉં છું,
गुणी जनों को देख हृदय में मेरे प्रेम उमड़ आवे, નિરાશ નથી થતા. મારી શ્રદ્ધા એથી ડગતી નથી, ઉલટી बने जहाँ तक उनकी सेश करके यह मन सुख पावे । અડગ થાય છે. અવિશ્વાસના અંધકારમાં પણ મારી એ होउँ नहीं कृतघ्न कभी मैं द्रोह न मेरे उर आवे, શ્રધ્ધા પિતાના જ પ્રકાશથી સ્પષ્ટ રીતે સત્ય જોઇ શકે છે.
गुण ग्रहण का भाव रहे नित ष्टि न दोषों पर जावे ॥ ६ સાઠ વર્ષની પ્રગશીલતા અને પુરુષાર્થે મારી શ્રદ્ધા વધારે ઊંડી અને દઢ બનાવી છે એવું જે મે તમને કહ્યું તે આ જ અનુભવના આધારે કહ્યું છે.”
कोई बुरा कहो या अच्छा लक्ष्मी आवे या जावे,
लाखों वर्षों तक जीऊं या मृत्यु भआज ही आ जावे। કયારેક તે
अथवा कोई कैसा ही भय या लालच देने आवे,
तो भी न्याय मार्ग से मेरा कभी न पग डिगने पावे ॥ ७ ચાલનારા ચાલ, રસ્તે સઝશે કયારેક તો! દૂઝતાં છાલાં ચરણનાં રૂઝશે કયારેક તે! होकर सुख में मन न फूले दुख में कभी न धवरावे, ધામ ધખતાતાપમાં અવિરામ બસ ચાલ્યા જ કરે; पर्वत-नदी-स्मशान-भयानक अटवी से नहिं भय खावे । છાંયડ તાણે ચરણને ચૂમશે કયારેક તે ! रहे अडोल अकम्प निरन्तर यह मन दृढ़ तर बन जावे, હોય છે. બેશક, મહારણને ચ સીમા હોય છે; इष्टवियोग अनिष्टयोग में सहनशीलता दिखलावे ॥८ આવશે ઝરણાં પિપાસા ખૂઝશે કયારેક તે ! આત્મશ્રદ્ધા કેઈને અધવચ નથી રઝળાવતી; सुखी रहे सब जीव जगत के कोई कभी न घबरावे દયેયની સીમા ય આવી પૂગશે કયારેક તે !
वैर-पाप अभिमान छोड़. जग नित्य नये मंगल गावे । (કુમારમાંથી સાભાર ઉદ્દત) ના
घर घर चर्चा रहे धर्म की दुष्कृत दुष्कर हो जावे, કg) “વિશ્વરથ?
ज्ञान-चरित उन्नतकरे अपना मनुज-जन्म फल सब पावें ॥ ९ વિષયસૂચિ
પૃષ્ઠ
ईति भीति व्यापे नहिं जगमें वृष्टि समय पर हुआ करे, માંગલ્ય પ્રગટ .. . નવલભાઈ શાહ ૧૩૭
धर्म निष्ट होकर राजा भी न्याय प्रजा का किया करे। કરણુ વિચાર વિરૂદ્ધ ઉપયુક્તતાવાદ, પરમાનંદ
મરો ટુર્મિક્ષ હે પ્રજ્ઞા રાતિ : રિયા રે, વિસનડેમ પર્યટન ... .. પરમાનંદ ૧૪૧ ગાંધીજીની અહિંસા વિષેની શ્રદ્ધાઃ કિશનસિંહ ચાવડા ૧૪૨
परम अहिंसा-धर्म जगत में फैल सर्वहित किया करे ॥ १० મેરી ભાવના .. ... ...
फैले प्रेम परस्पर जग में मोह दूर पर रहा करें। મુનિશ્રી ચંદ્રપ્રભસાગરજીનું વ્યાખ્યાન:
अप्रिय-कटुक-कठोर शन्द नहिं कोई मुख से कहा करे। જૈન દર્શન
... ૧૪૪ . ઘન વર સંવ શુભ વીર સે વોન્નતિ રત રહ્યું છે, માંસાહાર અને હિંદુધર્મ. .. મગનભાઈ દેસાઈ ૧૪૬ વસ્તુ સ્વરવિવાર ઘુરી સે સવદુર્વ સંર | ૨૨
૧૩૮
૧૪૩