________________
પ્રબુદ્ધ જીવન
તા. ૧--૧
' અહિં સાપ્રેમીઓનું કર્તવ્ય સ્વરાજની સ્થાપના થયા છતાં હજી ગોવધ થાય છે, ચારગણીથી યે વધારે જમીન છે. પણ જમીન વાપરતાં આપણને ગમાંસને વેપાર થાય છે, મચ્છીમારીને સરકાર ઉત્તેજન આપે આવડતું નથી, એટલે એક દિવસે એક ખેડેલે એકરે ભારતમાં છે એ વિષે એક ભાઈએ પ્રબુદ્ધજીવનમાં અસંતોષ પ્રકટ કર્યો ૨,૫૦૦ (પચીસ સો) કેલેરી નિપજે છે, ત્યાં જપાનમાં ૧૩,ર૦૦ હતા, પણ જેમ ખેડૂત, તે જ પ્રમાણે ખાટકી ને માછીમાર (તેર હજાર બસો) કેલેરી નિપજે છે; એટલે એક એકર જમીન પણુ રાજ્યકર્તાની પ્રજા છે, એટલે ખેડૂતને વધારે અનાજ પેદા ઉપર આપણે પકવીએ છીએ તેના કરતાં જપાની પાંચગણાથી વધુ કરવામાં જેમ રાજ્યકર્તા મદદ કરે તે જ પ્રમાણે ખાટકી- અનાજ પકવે છે. આમ પોતે સરસ ખેતી કરીને અને સરસ ખેતી મચ્છીમારને ધંધે વધારે સારી રીતે ચાલે ને એ સોની આવક કરવામાં ખેડૂતને સહાયતા કરીને ખેતીની ઉપજ વધારવી તે પણ વધે એવા ઉપાય કરવા તે પણ ગમે તે ધર્મ પાળનારા અહિંસાપ્રેમીઓનું કર્તવ્ય છે. રાજ્યકર્તાને ધર્મ છે. તેમાં કેઈથી વાંધે ન લેવાય.
અમુક જમીન ઉપર બટેટાંને પાક લઈએ તે કાર્યશક્તિ તે પછી હિંસાનું નિવારણ કેમ થાય ? ગોવધ કેમ બંધ (energy)રૂપે વળતર ૩૦ (ત્રીસ) મળે; ને એટલી જ જમીન થઈ શકે તે પ્રશ્નો ઉકેલ ગાંધીજી આપણને સૂચવી ગયા છે. ઉપર ધઉં પકવીએ તે વળતર ૧૪ (ચૌદ) મળે. પણ ગાયના દૂધના ધંધામાંથી જે કાંઈ લાભ થાય તે ગાયને નામે માંસાહાર કરવા એટલી જ જમીન ઉપર ઢોર રાખે તે વળતર હિન્દુ પડે જમે રાખે ને તેમાંથી ઘરડી થયેલી ગાયને પાળે. ૨ (બે)થીયે ઓછું મળે. , બીજુ મરેલી ગાયનાં શરીરને પૂરેપૂરે ઉપયોગ કરીને તેમાંથી
આજ ખેડાતી જમીન કરતાં પૃથ્વીની વસવાટયોગ્ય સપાટી જે આવક થાય તે નકામાં થયેલાં ઢોરને ખાટકી સાભાં ઊભા લગભગ ચારગણી છે. વિવિધ હવાપાણીવાળી જગ્યાએ રહીને રહીને વેચાતાં લઈ લેવામાં વાપરે. માણસ ગોમાંસ ખાય કે વિવિધ જમીનને જે માણસજાત ઉપયોગ કરી જાણે તે આજ કતલ કરેલી ગાયના ચામડામાંથી બનાવેલા જોડા વાપરે –આ
જેટલા પ્રમાણમાં પાક ઉતરે છે તેમાં લેશમાત્ર વધારો કર્યા
વિના પણ આજ પૃથ્વી ઉપર વસેલી છે તેના કરતાં ચારગણી વસ્તી બેયમાં સરખું પા૫ છે, કેમ કે ગોમાંસના ઉપગથી જેમ
નભી શકે એમ છે. પણ ચીન–જપાનમાં થાય છે એવી સરસ ખાટકીને કમાણી થાય છે, બરાબર એ જ પ્રમાણે કતલ કરેલી
ખેતી જે સર્વ ઠેકાણે થાય અને જે માણસજાત ગાયના ચામડાના જોડા વાપરવાથી પણ ખાટકીને કમાણી થાય છે. મોટે ભાગે બહુ કલેરીવાળા શાકાહાર ઉપર રહે તે ચાર ગુણ્યા
છગણી એટલે એવી ગણી વસતિ નભી શકે એમ એક વિદ્વાન ' બીજે, જમીન તથા અનાજની નીપજ વધારવાની આપણી
અંગ્રેજ લેખકનું કહેવું છે. શકિત મર્યાદિત હોવાથી એકલા અનાજ ઉપર આજની પ્રજા નભી
છેવટે, પોતાનાં નાનાં ભાઈબહેન સરખાં અવાચક રાંક નિ શકે એમ બીજા એક ભાઈએ લખ્યું છે તે પણ બરાબર નથી. પણ ઉપર માણસજાતને જુલમ ચાલુ રહેશે ત્યાં લગી માણસ કેમ કે આપણું રાજ્યકર્તા કે પ્રજા બેમાંથી એકેમાં પણ જે માણસ વચ્ચે શાંતિ થાય એવી આશા રાખવી તે ગગનકુસુમથી આવડત હોય તે આજ પાકે છે તેનાથી પાંચદસગણું કેશભૂષા કરવાની આશા રાખવા સમાન જ છે.
પુનશ્ર : (૧) ઉપલું લખ્યા પછી કેટલાક મહત્વના અનાજ સહેજે પકાવી શકાય. જપાનમાં જશુ દીઠ એક
આંકડા સહેજે હાથમાં આવ્યા તે નીચે આપ્યા છે. પંચમાશ એકર જમીન છે ને ભારતમાં જણ દીઠ નવદશાંશ
જમીનના એક સામાન્ય એકર ઉપર નીચલી વસ્તુઓ એકર જમીન છે; આ પ્રમાણે જપાન કરતાં આપણી આગળ
માહ્યલી એક નિપજે :
વિવિધ જાતનાં માંસ ' જરૂર? પણ આપણાથી એ બની શકશે નહિ. આપણા સંસ્કારે જ
.. ... ૧૬૮થી ૩૫૦ તલ
અનાજ તથા શાક બળવો પોકારે છે. એ બળવાના અવાજને સાંભળવાને વિવેક
ઘઉં, જવ વગેરે
- ૨,૦૦૦થી ૨,૫૦૦ , હજી ટકો છે અને એ વિવેકને પણ ખૂડો બનાવીને મકાઈ વગેરે
૩,૦૦૦થી ૪,૦૦૦ , , , વાંદરા મારવાનું જ સમર્થન કરવું હોય અને અહિંસાને માગે
બટેટા ••• • ••• • ૨૦,૦૦૦ છે
| ગાજર વગેરે , ••• આમાં બીજું કશું થઈ શકે તેમ છે જ નહિ એમ જ માની
.. ••. ૨૫,૦૦૦ ,
એટલે માંસ કરતાં અનાજ દસગણું ને શાક સેગણું લેવું હોય, તે પછી આ દેશને માટે અહિંસાના નેતા બનવાને
ઉપજે, શ્રી પીટર ફીમન એમ. પી. એ જોયું તે એક ઠેકાણે / આ અપૂર્વ અવસર છે તે એળે જ જશે. એટલે વિચારકોને 4 અવસર છે તે એળે જ જ, એટલે વિચારકાને
એક
એક એકરે ૭૦,૦૦૦ રતલ શાક ઉપજયું હતું. - આમાંથી અહિંસક મા કાઢવાનું આહ્વાન કરવાને બદલે
. (૨) પૃથ્વી ઉપર પાપને ભાર કેટલો છે તેની કાંઈક - હિંસાનું સમર્થન થાય છે તે તે આ દેશ માટે અને સરવાળે વિશ્વ
- ક૯૫ના આવે એટલા સારુ થિ આફ્રિસ્ટ શ્રી એરંડેલે વીસ વર્ષ માટે એક ભયંકર જ વસ્તુ છે. જીવનના એક ક્ષેત્રમાંથી હિંસા પહેલાં આપેલા આંકડા ઉતાર્યા છે: દૂર કર્યો" ચાલવાનું નથી. પણ સમય ક્ષેત્રથી, અરે સમગ્ર લંડનમાં વર્ષે વર્ષે વેચાતાં ચામડાની સંખ્યા માનવમાંથી, હિંસાનું રાજ્ય દૂર કરી અહિંસાનું સામ્રાજ્ય અમેરિકન એપિસમ (ઉંદરના જેવું પ્રાણી) ૨૪,૩૦,૭૪૬ પ્રવર્તાવવાની હામ આપણે ભીડવા તૈયાર રહેવું જોઈએ. ભ.. આરટ્રેલિયન ઓસમ .
૧૬,૭૭,૫૦૭ મહાવીરે અને બુધે તથા મહાભારત-પુરાણ આદિમાં અનેક ધળું સસલું
૧૦,૮૪,૫૦, મહર્ષિઓએ તે માનવ તે શું પણ પશુ પણ અહિંસક
૧૬,૬૦,૧૬૧ 'બીવર
પ૧,૬૩૧ ભાવની તાલીમ પામી શકે છે–એ આદર્શ આ ભારતમાં સ્થાપ્યો
અર્મિન
૨,૧૩,૭૦૮ છે. આવા અમૂલ્ય વારસાને વેડફી નાખવાના પાપમાંથી આપણે રાતી લોંકડી
૮૬,૩૮૫ ઉગરી જઈએ એ અત્યંત જરૂરી છે.
સીલ
૨૨,૮૬૬ અમદાવાદ, ૨૦/૪/૬૧. દલસુખ માલવણિયા
દેસાઈ વાલજી ગોવિન્દજી મુંબઈ જૈન યુવક સંધ માટે મુદ્રક પ્રકાશક: શ્રી પરમાનદ કુંવરજી કાપડિયા, ૪૫-૭, ધનજી સ્ટ્રીટ, મુંબઈ ૩.
. ' મુદ્રણસ્થાન: ધી સ્ટેટ્સ પીપલ પ્રેસ, કોટ, મુંબઈ,