________________
હાલમાં
જીત કરી હતી .
અમો બધા અને ક્ષત્રિય કુળમાં જન્મ્યા છતાં ગુણાકયને કારણે સાચો આ સમારંભ અમેરિકાની તવારીખમાં પલયાલા હતાયુનાઇટ બાલાગુ કહેવાય છે. ઉત્તમ આયોરૂપે સિદ્ધ થયા છે.
ઇસ અને ભારતને વર્ષોથી સાંકળતા પોતિમય સંબધો ઉપર ભાર આ મહાવીરને ધમ પર પરાપ્રાપ્ત
ભકતો આ પ્રસંગે ભારતનો એલર્જી, શ્રી ગગનવિહારીએ જણાવ્યું કે કરી મહાવીર જે માનું કે ધર્મનું નિરૂપણ કરે છે તે તેમણે પોતે, એક
5 હતું કે “સ્વતંત્ર રાષ્ટ્રોના સંબંધે અને જે જરૂરી છે. તે બને છે જ પ્રાપ્ત કર્યો છે એ દાવા એમને નથી. તેમને પાર્શ્વ પરંપરાની -
' વચ્ચે વિચારો કે અભિપ્રાયેની સંપૂર્ણ એકતા નથી અથવા તો એકના જે સાધનાઓની પંરપરા મળી તેનું અનુસરણ તેમણે કર્યું અને જે
" અભિપ્રાયને અન્ય સર્વથા સ્વીકારીને ચાલે તે પણ નથી, પણ એકધમ અને દર્શન પાર્શ્વનું હતું તેની જ યથાર્થ અનુભૂતિ તેમને થઈ
મેકને યથાસ્વરૂપે સમજે, પરસ્પર ધીરજીપૂર્વક વતે અને અન્યોન્ય છે અને એ જ માગે બીજાને લઈ જવા તેમણે પ્રયત્ન કર્યો–આ જ '
સહિષ્ણુતા દાખવે એ છે. પરસ્પર વિશ્વાસનું વાતારણ પેદા કરવા માટે તેમનું તીર્થકરવ. પાWપરંપરાના બાહ્ય ચારમાં થોડું સમયાનુકૂળ
સતત અને ખરા દિલના પ્રયત્ન ચાલુ રહે એ આજની સૌથી વધારે પરિવર્તન માત્ર કરીને જ તેમણે સંતોષ અનુભવ્યું. પણ કશું જ નવું
મહત્ત્વની આવશ્યતા છે. માણસે ઉડ્ડયન દ્વારા આકાશ ઉપર છત છે દર્શન તેમનું હતું એ દાવો તેમને નથી. અને વસ્તુસ્થિતિ પણ
મેળવી છે, અણુ ઉપર નિયંત્રણ જમાવ્યું છે, કુદરતી શકિતઓને છે એવી જ છે. તેઓ સાધના જરૂર કરે છે, સાધના અર્થે યંત્ર તંત્ર
તાબે કરી છે અને પાર્થિવ વાતાવરણની મર્યાદાને વટાવીને આગળના આ પદયાત્રા પણ કરે છે પણ શ્રેય તે એટલું જ છે કે પાર્ષપરંપરાનું
આકાશમાં માણસ ઉડો થયો છે, એમ છતાં તેણે પોતાની જાતને તો છેજે દર્શન છે તેને પક્ષાનુભવ નહિ પણ પ્રત્યક્ષ અનુભવ થાય.
છતી હોય એમ લાગતું નથી. તેમણે ચેતવણી આપી કે જ્યાં
સુધી આપણા દિલમાં શાન્તિ નથી ત્યાં સુધી દુનિયામાં. શાન્તિની સારાંશ એ છે કે દાર્શનિક ભૂમિકામાં તેમણે–પાશ્વ પરંપરામાં કશી જ આ ગ્રુટિ જોઈ નહિ અને એને જ અંતિમ સત્ય માની તેને સાક્ષાત્કાર
સ્થાપના શક્ય નથી. આ કોઈ આધ્યાત્મિક મંત્રતત્રની વાત નથી,
કોઈ ગૂઢ ધાર્મિક આદેશનું વિધાન નથી, પણ સાદી સમજની વાત છે, કરવા પ્રયત્ન કર્યો. અને પરંપરા જણાવે છે કે એ પ્રયત્નમાં તેઓ
જેની આપણે ઉપેક્ષા કરી ન શકીએ એવી એક—માનવી માનસને સફળ થયા અને કેવળજ્ઞાન પ્રાપ્ત કરીને પાર્વે કહેલ વસ્તુઓને સાક્ષાત્ - અનુભવ કર્યો.
લગતી હકીકતનું સાદું સીધું નિરૂપણ છે.
યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ હિંદને જે મદદ આપવાની ઇચછા દર્શાવી છે ' , '' ભ, બુધ્ધને ધર્મ-અપૂ.
તેને ઉલ્લેખ કરતાં તેમણે જણાવ્યું કે “આર્થિક દૃષ્ટિએ પછાત એવા . આથી વિરૂધ્ધ બુધના જીવનમાં છે. તેમને જે કાંઈ પરંપરાથી દેશને આર્થિક દ્રષ્ટિએ આગળ પડતા દેશ તરફથી મદ આપવાને પ્રાપ્ત છે અને જે કાઈ બીજા પાસયા શીખવાનું મળે છે તેમાં સદેવ લગતી કલ્પનાને મૂર્ત આકાર અને અમલી રૂપ આપવામાં અમેરિકા": " અસતેષને અનુભવ થાય છે અને વિહાર કરીને આળાર કાલામ
અગ્રસ્થાને રહ્યું છે.” વળી આજના તેમ જ આગળના અમેરિકન જેવા અનેક ગુરુ કર્યા છે અને તે સૌને અને તે સૌના વિચાર અને
એલચીઓએ હિંદની આકાંક્ષાઓને યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ સમક્ષ રજુ કરે- ' . પરંપરાને છોડતાં જરાય આંચક અનુભવ્યું હોય એમ નથી. જણાતું. વામાં તેમ જ અને રાષ્ટ્રો વચ્ચે શુભેચ્છા અને સમજુતીની લાગણી - જેની પાસે જાય છે તેની પાસેથી જે શીખવાનું હતું તે શીખી લીધા
વધતી રહે એ દિશામાં જે કાર્ય કર્યું છે તે બદલ તેમને શ્રી ગગનપછી પણ તેમને અસતિષ રહે છે અને આ જે કાંઈ શીખવે છે તે
વિહારીએ ધન્યવાદ આપ્યા હતા. . અતિમ સત્ય નથી એમ માની આગળ વધે છે. આમ અનેક ગુરુ
આ ભેજન સમારંભનું પ્રમુખસ્થાન સેટરડે રીવ્યુ' ના તંત્રી કર્યા, અનેક દર્શનને અનુભવ કર્યો પણ તેમના મનને સંતોષ થયે શ્રી નોર્મન કઝસે શોભાવ્યું હતું. તેમણે વિદાય થતા ભારતીય નહિ. સાધનામાં પણ જે સરલ અને કઠિન સાધનાના પ્રકારે છે, એ
એલચીનું એક ઉમદા કેટિના માનવી' તરીકે વર્ણન કર્યું હતું.
સચીન માર્ગ પણ ગયા. અને છેવટે એ બધી સાધના છેડીને પોતે પિતાને
ભારત ખાતેના માજી અમેરિકન એલચી સેનેટર શેરમેન કૂપરે, સુપ્રીમ માર્ગ નક્કી કર્યો અને એ જ માર્ગો પરમ સત્ય પામવાને પ્રયત્ન પણ
કોર્ટના જસ્ટીસ શ્રી વીલીયમ એ. ડુગલાસે, યુનાઈટેડ ઓટો વર્કસના, કર્યો. અને અંતે જાહેર કર્યું કે મેં જે જાણ્યું છે અને જે અનુભવ્યું
તે અનુભ૩ પ્રમુખ શ્રી વૈલ્ટર પી. રૂથરે, હારવર્ડ યુનિવર્સિટીના પ્રમુખ શ્રી મેડકાઈ છે તે અત્યાર લગી કેઇએ જોયું, જાણ્યું નથી, મારે માર્ગ અને
ડબલ્યુ. જેન્સને તથા શ્રી જોન ડી. રોકફેલર ત્રીજાએ ભારતીય એલચીને મારું દર્શન અપૂર્વ છે. આ દૃષ્ટિએ બુધે પ્રરૂપેલ બૌધ્ધ ધર્મ એ
ભાવભરી અંજલિ આપી હતી. સેનેટર શેરમેન કૂપરે શ્રી મહેતાને તેમને પિતાને છે. તેમને પરંપરાથી પ્રાપ્ત થયા છે, એમ નથી. એ
અંજલિ આપતાં પ્રેમાળ, ધૈર્યશીલ, નમ્ર અને જેની પાસે આપણને પરંપરાના સર્જક છે, અનુયાયી નથી.
નવું જાણવા સમજવાનું મળે છે એવા એક સજ્જન તરીકે વર્ણવ્યા આ દષ્ટિએ જોઈએ તે મહાવીર પરંપરાનુયાયી છે અને બુધ્ધ
હતા અને “ભલા અને મહાન એલચી” અને “આપણી વચ્ચે એક આ પરંપરાના સર્જક છે અને મહાવીરનો જૈન ધર્મ એ પરંપરા પ્રાપ્ત
શિક્ષાગુરૂસમાં’ એ રીતે તેમને સ બેધ્યા હતા. શ્રી કૂપરે શ્રી મહેતાને ધર્મ છે જ્યારે બુધ્ધ ધર્મબૌધ્ધ ધર્મ એ અપૂર્વ છે. નવી પર
અંજલિ આપતાં ઉમેર્યું હતું કે “ભારત તરફથી આપણને અનેક પરાનું સર્જન છે.
વ્યકિતઓ દ્વારા નો પ્રકાશ, નવું જીવનદર્શન પ્રાપ્ત થતું રહ્યું છે. અપૂર્ણ
--- દલસુખ માલવણિયા
આ પ્રકાશવાહકમાં મહાત્મા ગાંધીનું સ્થાન સૌથી વધારે મહત્વનું છે. પ્રકીર્ણ નોંધ
પણ આપણા મિત્ર એમ્બેસેડર મહેતા કે જેઓ આપણી વચ્ચે આવીને
વસ્યા છે અને હર્યા છે અને ભારતની દુનિયા વિષે આપણને ભારતના એલચી શ્રી ગગનવિહારી મહેતાને અમેરિકાના
જે કાંઈ જાણવાની જરૂર હતી તેમાંની ઘણી બાબતોનું જેમણે આપઆગેવાન રાજપુરૂષની આદર-અંજલિ
ણને જ્ઞાન આપ્યું છે તેમનું સ્થાન આગળ જણાવેલ પ્રકાશવાહકોની' - યુનાઇટેડ સ્ટેઇસમાં ભારતના એલચીપદેથી નિવૃત્ત થતા શ્રી ગગન- હારમાળામાં કાંઈ નાનું સુનું નથી.” મી. જસ્ટીસ ડગલાસે જણાવ્યું - વિહારી લલ્લુભાઈ મહેતાના માનમાં વોશીંગ્ટન ખાતે અમેરિકાના કે “શ્રી મહેતાએ, દુનિયાના જે વિભાગના તેઓ પ્રતિનિધિ છે તે
શહેરીઓના એક વર્ગ તરફથી તા. ૨-૫-૫૮ ના રોજ ભવ્ય ભજન વિભાગના લોકો અને તે વિભાગના પ્રશ્નો સંબંધમાં, અમેરિકાના દિલને , સમારંભ યોજવામાં આવ્યું હતું. આ સમારંભમાં અમેરિકાના રાજકારણી જાગ્રત કર્યું છે અને સારી રીતે સભાન બનાવ્યું છે.” આગેવાનો તેમ જ ઉદ્યોગ, શિક્ષણ તેમ જ મજુરોને લગતા વિષયમાં આશરે પાંચ વર્ષના ગાળે ભારતના એક એલચી તરીકેની અગ્રસ્થાન ભોગવતા રાજપુરૂષોએ ૪૦૦ થી વધારેની સંખ્યામાં ભાગ અસામાન્ય જવાબદારીથી મુકત થઈને હિંદ ખાતે પાછા ફરતા શ્રી લીધું હતું. પરદેશના કોઈ એક પ્રતિનિધિના માનમાં જાયેલ એ ગગનવિહારી મહેતાને આપણુ અન્તરને આવકાર છે અને હજુ પણ