Prabuddha Jivan 1958 Year 19 Ank 17 to 24 and Year 20 Ank 01 to 16

SR No.: 525943
Original Sutra Author: N/A
Author: Parmanand Kunvarji Kapadia
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1958
Total Pages: 236
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 22 MB

Page 80

પ્રબુદ્ધ જીવન
તા. ૧-૫-૫૮ , સામાજિક ક્રાન્તિની સર્વોપરીતા '
ભાવી કેવું હશે તેને આધાર શ્રદ્ધા ઉપર રહેલો છે. પોતાની જાતમાં સમાજપ્રગતિ માટે જરૂરી એવાં આર્થિક કે સામાજિક ફેર શ્રદ્ધા, પિતાના લેકમાં શ્રદ્ધા, માનવ જાતમાં શ્રદ્ધા ઉપર જ આપણુંક કારોની કેવળ વાત કરવાને કાંઈ અર્થ નથી. એ બાબત આપણ ભાવી નિર્ભર છે. સર્વના ધ્યાન ઉપર ગભીરપણે આવવાની જરૂર છે કે રાજકીય ક્રાન્તિનું વિજ્ઞાનની પ્રગતિને વિચાર કરતાં, આપણે શું કઈ નવા યુગના ખૂબ મહત્વ છે અને એથી વિશેષ મહત્વ છે આર્થિક ક્રાન્તિનું, પણ અવતાર સમીપ જઈ રહ્યા છીએ કે સમગ્ર વિચ્છેદ-વિશ્લેષણ તરફ સામાજિક ક્રાન્તિનું મહત્વ સૌથી વધારે છે. આપણે રાજકીય ક્રાન્તિ ગતિ કરી રહ્યા છીએ એ પ્રશ્ન મન સામે આવીને ઉભો રહે છે. સાધી ચુકયા છીએ; આર્થિક ક્રાન્તિ સાધવા માટે આપણે મથી રહ્યા અને શ્રદ્ધા છે કે જેમાં ભૂતકાળમાં બન્યું છે તેમ આજની કટોક્ટીછીએ; સાથે સાથે સામાજિક ક્રાન્તિ આપણે હલ કરવાની છે. જ્યાં માંથી પણ માનવજાત ઉગરી જવાને પૂરે સંભવ છે. પણ લેકે સુધી સામાજિક ક્રાન્તિ સિદ્ધ ન થાય ત્યાં સુધી રાજકીય કે આર્થિક માત્ર ઉગરી જાય તેથી મને સંતોષ નથી. હું લોકોમાં એવી શ્રદ્ધા ક્રાતિ પૂરા અર્થમાં મૂર્તિમત્ત થઈ શકતી જ નથી. રાજકીય ક્રાતિથી પેદા થવાની અપેક્ષા રાખું છું કે જેના અવલંબન વડે માત્ર ભૌતિક આપણે બધે હેતુ સર્યો છે એમ માનવું એ બેવકુફી ભર્યું હતું; દષ્ટિએ નહિ પણ માનસિક તેમ જ આધ્યાત્મિક દૃષ્ટિએ પણ વધારે " રાજકીય ક્રાન્તિનાં પરિણામેને સ્થાયી રૂપ આપવા માટે આર્થિક ક્રાન્તિ સભર, વધારે પરિપૂર્ણ, ભર્યું ભર્યું જીવન લેકે અખત્યાર કરે. આવશ્યક હતી; પણ બન્નેને આખરી આધાર સામાજિક ક્રાન્તિ '
મહર્ષિ કને સંબોધન ઉપર રહેલું છે, કારણ કે બીજી બન્ને ક્રાન્તિ સામાજિક ક્રાન્તિ વડે
( ત્યાર બાદ મહર્ષિ કર્વેને સીધી રીતે સંબંધીને નહેરૂએ સ્થિરતાને પામે છે અને એ બને માટે સામાજિક ક્રાન્તિ પાયારૂપ છે..
જણાવ્યું કે ) મહાનુભાવ આપ એક એવી વ્યક્તિ છે કે જેણે હંમેશા આ સામાજિક ક્રાન્તિ સ્ત્રીઓ દ્વારા જ નિર્માણ થઈ શકે છે. આ
અનેકને પ્રેરણા આપી છે. આપનું જીવન માનવી શું કરી શકે છે માટે તેઓ સ્વતંત્ર હોવી જોઈએ અને સમાજ દ્વારા તેમની ઉપર તેની એક ભવ્ય તવારીખ સમાન છે. આપ એવા મહાજનેમાંના એક મૂકાયેલા બંધનેથી તેઓ મુક્ત હોવી જોઈએ..
છે કે જેમણે માણસે શાન્તિથી અને સ્વસ્થતાથી શું કરી શકે છે ચીનમાં સ્ત્રીઓને દર
તેનું જગતને દર્શન કરાવ્યું છે. ખરું કામ આ રીતે જ કરવામાં આના અનુસંધાનમાં ચીનમાં આ સંબંધે જે કાંઈ આજ આવે છે અને એ રીતે નહિ કે જે રીતે મારી જેવા અધિકાર ધરા સુધીમાં બન્યું છે તે મને યાદ આવે છે. ચીનમાં જે પ્રકારની ક્રાન્તિ વતા લેકે ચેતરફ વાગતા જાહેરાતના ઢોલનગારાં સાથે કામ કરતા થઈ છે તે સાથે આપણે સમત હોઈએ કે ન હોઇએ, પણ કદાચ હોય છે. આ દુનિયા કે જેમાં રાજકારણી પુરૂષને પણ સ્થાન છેસૌથી મહત્વની જે બાબત ચીનમાં બની છે તે ત્યાંની સ્ત્રીઓના એવી આ દુનિયા જેવી છે તેવી બનવા માટે તેને અનેક જાતના સામાજિક દરજજામાં કરવામાં આવેલા ફેરફારને લગતી છે. માકર્સવાદ લેકેની કદાચ જરૂર હોય. એમ છતાં રાજકારણ પુરૂષે વિના આ અથવા તે બીજી બાબતે કરતાં આ બાબત વધારે અગત્યની છે. દુનિયા ચલાવી શકશે. પણ બીજી બાજુએ જ્યારે આપની જેવી કોટિના ચીની સરકારે ચીનના સ્ત્રી સમાજમાં એ પ્રકારની પ્રતીતિ પેદા માનવીએ આ દુનિયામાંથી અલેપ થશે ત્યારે દુનિયા સત્વવિનાનીકરી છે કે આજ સુધી જે ગુલામી અને બંધને વડે તેમનું જીવન મહત્વ વિનાની-બની જશે. પછી તે કશી પણ વિશેષતા વિનાના રંધાઈ રહ્યું હતું તેમાંથી તેઓ સર્વથા મુકત બની છે. મને કોઈ શક એવા સામાન્ય માનવીઓની આ દુનિયા બની જશે. હું એક વાર ફરીથી નથી કે હિંદે સામાજિક તેમજ આર્થિક ક્ષેત્રમાં જે પ્રગતિ સાધી છે જેમની આપે આટલી ભવ્ય સેવા કરી છે એવા અમારા પ્રજાજનો તેનું માપ પણ સ્ત્રીઓના દરજ્જામાં નીપજેલા ફેરફાર ઉપરથી જ . માટે આપના આશીર્વાદ માગું છું.” જવાહરલાલ નહેરૂ. કાઢવામાં આવશે. મને ખાત્રી છે કે હિંદમાં સામાજિક પરિવર્તન
કર્યું, તિલક અને ગોખલે ચોકકસપણે આવી રહ્યું છે, અને એમાં નાના મોટા અન્તરાય, વિપરીત ઘટનાઓ, આડખીલો આવ્યા કરશે, એમ છતાં પણ સમગ્રપણે કર્વે, તિલક અને ગોખલે સમકાલીન હતા. અંદગીના મેટા હિંદ પ્રગતિના માર્ગે અચૂકપણે કુચ કરી રહ્યું છે.
ભાગ દરમિયાન તેઓ એક જ શહેરમાં સાથે રહ્યા હતા અને દરેકે સ્ત્રીઓને લગતા કાયદાઓ
પિતતાની રીતે નામના પ્રાપ્ત કરી હતી. આમ છતાં પણ એ કાંઈક સરકારના એક પ્રતિનિધિ તરીકે આજ સુધીમાં મને કંઈક
અજાયબી પમાડે તેવું છે કે એ મૂળ ત્રણે જણ કદિ પણ જાહેર સધાયાને જો સંતોષ થતું હોય તે તે સ્ત્રીઓને લગતા જે નવા મંચ ઉપર એક સાથે ઉપસ્થિત થયા નહોતા. કાયદાઓ દેશમાં પસાર કરવામાં આવ્યા છે તે અંગે છેઆ કાયદાઓ તિલક એ ત્રણમાં સૌથી મોટા હતા. તેમનાથી નાના ક હતા કરવાની ઘણુ લાંબા સમયથી જરૂર હતી. તે વડે તેમને મુકિત મળી અને સૌથી નાના ગોખલે હતા. આજે કર્વેની સે વર્ષની જયન્તી છે અને પિતાને વિકાસ સાધવાનાં કાર તે વડે ખુલ્લાં થયાં છે. મને ઉજવવાને આપણે ભાગ્યશાળી થયા છીએ. પૂરી ખાત્રી છે કે આપણી બહેનને જકડતી શૃંખલાઓ જે ઢીલી તિલકને જન્મ ૧૮૫૬ માં થયું હતું; કને જન્મ ૧૮૫૮ કરવામાં આવે, નાબુદ કરવામાં આવે, તે ભારતની સ્ત્રીઓ, આજ અને ગેખલેને જન્મ ૧૮૬૬ માં થયું હતું. ગોખલેને ૫૦ વર્ષ સુધીમાં તેમણે જે કાંઈ કરેલ છે તે કરતાં ઘણી વધારે સેવા ભારતની પૂરાં થયાં તે પહેલાં ૧૮૧૫ માં તેમનું અવસાન થયું હતું, અને જ માત્ર નહિ પણ આખી દુનિયાની કરી શકશે.
તિલક ૬૫ વર્ષની ઉમ્મરે ૧૯૨૦ માં અવસાન પામ્યા હતા. દુનિઆનું ચિતાજનક ભાવી
- જો કે ત્રણે ડેન એજયુકેશન સોસાયટીના સભ્યો હતા અને આજે હિંદ તેમ જ આખી દુનિયા સામે જે ભયસ્થાને ઉભાં સાધારણ શિક્ષક તરીકે ત્રણેયે પિતાનું જીવન શરૂ કર્યું હતું, એમ થયાં છે તેને વિચાર કરતાં આપણા દિલમાં એક પ્રકારની બેચેની પેદા છતાં તેઓ એક સાથે એક જ સ્થળે કામ કરતા હતા એમ બન્યું થાય છે. જે દુનિયામાં અણુબોંબ અને હાઇડ્રોજન બેબે અને વૈજ્ઞા- નહેતું. તિલક સોસાયટીના સ્થાપકોમાંના એક હતા, પણ ૧૮૮૦ માં નિક પ્રચંડ શકિતઓ પેદા થયેલ છે, તેવી આજની દુનિયા સામે તેમણે સભ્યપદેથી રાજીનામું આપ્યું હતું. ગેખલે ૧૮૮૬ માં સોસાઆપણે નજર કરીએ છીએ ત્યારે માનવજાતની કહેવાતી આટલી યટીમાં જોડાયા હતા અને પરિણામે તિલક અને ગોખલેએ ચાર વર્ષ બધી પ્રગતિ સાચી કે કેમ એ વિષે આપણા મનમાં શંકા પેદા થાય સુધી એક સાથે કામ કર્યું હતું. જ્યારે તિલક છુટા થયા, ત્યારે ન્યુ છે. શું આપણે આગળ વધી રહ્યા છીએ કે માનવીમાનસની પ્રારંભ ઈંગ્લીશ સ્કૂલ અને ફરગ્યુસન કોલેજ માટે ગણિત શિક્ષક તત્કાળ કાળની જંગલી દશા તરફ આપણે પાછળ ઘસડાઈ રહ્યા છીએ ? મેળવવાની જરૂરિયાત ઉભી થઇ. ગોખલે કે જેઓ એ વખતે ધી ડેન