Prabuddha Jivan 1958 Year 19 Ank 17 to 24 and Year 20 Ank 01 to 16

SR No.: 525943
Original Sutra Author: N/A
Author: Parmanand Kunvarji Kapadia
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1958
Total Pages: 236
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 22 MB

Page 236

* - * * * * *! - - - - ", ત્રિકો પણ નસભા વિક છે. તેનામાં પ્રબુદ્ધ જીવન તા. 15-12-58 સભામાં ભાગ લેવા માટે આસપાસના ગામડાના અનેક લેકે આવી સાંજના સાત વાગ્યે પદયાત્રીઓ જમવા માટે એકઠા થાય. ચડયા હેય છે. કોઈ સભામાં હજાર, કેઈમાં પાંચ હજાર તે ભવ- સાંજનાં ભેજનમાં રોટલા, ક્ટી, ખીચડી અને એકાદ શાક–મે નગર રાજકોટ જેવા સ્થળોએ 40 થી 50 હજાર ભાઈ બહેનેની ભાગે આટલી વસ્તુઓ હોય છે. સભા પછી પણ વિનેબાજીની મુલા મેદની વિનેબાજીને સાંભળવા એકઠી થયેલી જોવા મળે છે. વિને- કાતો સમય ચાલતી હોય છે. પછી એક દેઢ કલાક તેમને ' બાજીની પ્રવચન સભાઓની એ વિશેષતા છે કે તેમાં સ્વાગત વ્યાખ્યાન, સ્વાધ્યાય ચાલે છે. પછી રાત્રે આઠ વાગ્યા પહેલાં પાંચેક મીનીટે સંદેશા વાંચન, આભાર વ્યાખ્યાન --આવા કોઈ ઉપચારવિધિને જરા ઘંટ વાગે અને આઠ વાગ્યે સાયં પ્રાર્થના શરૂ થાય છે. આ પ્રાર્થ આ પણ સ્થાન હતું જ નથી. પ્રારંભમાં કોઈ એક મુખ્ય માણસ વિને- નામાં ગતાને બીજો અધ્યાય જેમાં સ્થિતપ્રજ્ઞનાં લક્ષણે વર્ણવવામાં બાજીના આગમન નિમિત્તે સૂતાંજલિ યાં ભૂદાન યા સંપત્તિદાનના આવ્યા છે તે અને "8 તત્સત્ શ્રી નારાયણ તું' એ ભજન મુખ્યરૂપમાં જે કાંઈ એકઠું થયું હોય તેની જાહેરાત કરે અને પછી પણે હોય છે, એ ઉપરાંત આગળથી નક્કી કર્યું હોય. તે એકઠી વિનોબાજીનું વ્યાખ્યાન શરૂ થાય. આ વ્યાખ્યામાં તેઓ મુખ્યપણે થયેલી મંડળીમાંથી કઈ ભજન ગાય છે. પ્રાર્થનામાં પંદર મીનીટથી ગ્રામદાન, શાન્તિસેના અને સર્વોદય પાત્રને લગભગ વિચારે આગળ વધારે સમય લાગતો નથી. પ્રાર્થના બાદ વિનેબાજી આરામ કરે છે. ધરતા હોય છે, એમ છતાં પણ તેના અનુસંધાનમાં તેઓ બીજા પદયાત્રિકો પણ સાધારણ રીતે નવાં સાડા નવ લગભગ સુઈ જતા છેઅનેક વિષ ઉપર વિવેચન કરતા રહે છે. આવાં દૈનિક પ્રવચનમાં હોય છે. વિનોબાજીની પદયાત્રાનો ક્રમ આ પ્રકારે ગોઠવાયેલું રહે છે, એક કેટલીક બાબતનું પુનરાવર્તન થાય એ સ્વાભાવિક છે, કારણ કે ગામ યા શહેર અને એક દિવસ—આમ તેમણે મહારાષ્ટ્રમાંથી ગુજરાતમાં કે તેમની આખી પદયાત્રા અને , પ્રવચનસભાઓ ચોકકસ પ્રકારના અને ગુજરાતમાંથી સૌરાષ્ટ્રના અમુક ભાગમાં, ત્યાંથી કચ્છમાં ત્રણ - એક મીશનના–ધર્મકાર્યના-હેતુથી પ્રેરાયેલી હોય છે, અથવા તે દિવસના પ્રવાસ પતાવીને પાછા સૌરાષ્ટ્રના અન્ય વિભાગોમાં, અને ત્યાંથી દેશમાં આર્થિક અને સામાજિક ક્ષેત્રે તેમની કલ્પનાની એક પ્રકા- તેમણે અમદાવાદ જીલ્લામાં પ્રવેશ કર્યો છે અને ચાલુ મહીનાની 20 તથા . રની ક્રાંન્તિ–જેને આપણે સર્વોદય ક્રાન્તિના નામે ઓળખી શકીએ– 21 મી તારીખે અમદાવાદ તથા સાબરમતી હરિજન આશ્રમમાં ગાળીને આવું ક્રાતિનિર્માણ કરવાના હેતુથી ચાલી રહી છે. આમ છતાં તેઓ જાન્યુઆરીની 13 મી તારીખે ગુજરાત છોડીને રાજસ્થાનમાં તેમનું એક પણ પ્રવચન એવું નથી હોતું કે જેમાં એક બે નવા પ્રવેશ કરવાના છે. ફેબ્રુઆરીની આખરમાં અજમેર ખાતે સર્વોદય વિચાર, નવી કલ્પના કે નવી દાક્ટ રજુ થયેલ ન હોય. કોઇ પણ સંમેલન છે. તે અરસામાં તેઓ અજમેર પહોંચી જશે એવી - પ્રવચન આગળથી સુસંબદ્ધ રીતે વિચારાયેલું અને ગોઠવાયેલું હતું ધારણા છે અને ત્યાંથી આગળ વધતાં વધતાં મે માસની આખરમાં નથી. આગળ પાછળની ચર્ચાના મુદ્દાઓ પકડીને તેમનું પ્રવચન તેઓ કાશ્મીર પહોંચવા ધારે છે. તે શરૂ થાય છે. અને પછી તેમની વિચારધારા જેમ તેમને ખેંચી આગળ ઉપર જણાવ્યું તે મુજબ હું ભાવનગરથી જ વિ- ' જાય તે મુજબ તેમની વાગધાર વહેતી ચાલે છે. મોટા ભાગે જે બાજીની પદયાત્રામાં જોડાયે. પહેલે મુકામ વરતેજ હતું. ત્યાંથી સનશ્રોતા સમુદાય તે મુજબ તેમની વાણી પોતાને ઘાટ પકડે છે. ગઢ, સણોસરા, ઇંગરેલા અને માલપુરા એ મુજબના મુકામે સુધી કદિ કદિ શ્રોતાગણને ભૂલી જઈને સમસ્ત ભારતને અથવા તે હું વિનોબાજીની પદયાત્રામાં સાથે રહ્યો અને માલપુરાથી જ્યારે તેઓ આખા જગતના લોકોને સંબોધતી વાણી-તેમના મેઢેથી પ્રસવતી– ચાવંડ તરફ ઉપડયા ત્યારે હું સણોસરા થઇને નબર માસની ૧૪મી - સાંભળવામાં આવે છે. કેઈ કોઈ વાર તેમનું વ્યાખ્યાન નબળું તારીખે ભાવનગર પાછા આવ્યું. વળી પાછો નબરની ૧૭મી તારીખે ( અથવા હળવું માલુમ પડે છે તે કોઈ કોઈ વાર કોઈ એક વિષ- સાંજે ભાવનગરથી હું વીરનગર પહોંચ્યા. ત્યાંથી રાજકોટ આશરે 30 - યનું સુસંબદ્ધ નિરૂપણ પણ કલાક કે કલાકના વ્યાખ્યાનમાં તેઓ માઈલ દૂર છે. વીરનગર વિનેબાજી 18 મીની સવારે આવ્યા. વીરે કરતા હોય છે અને તે પણ કાવ્યાત્મક રીતે અને ગંભીર તાત્વિક નગર તેમના સાન્નિધ્યમાં આ દિવસ ગાળે અને ત્યાંથી બીજે - વિચરણાપૂર્વકનું મર્યાદિત શ્રોતાવર્ગ સમક્ષ તેઓ ઘણી વખત દિવસે સરધાર, પછી ત્રંબા અને પછી રાજ કેટ–એમ પાછા ત્રણ વધારે ખીલે છે. કેઈ પણ પ્રશ્નમાળાના જવાબ આપતા તેમને દિવસે તેમની પદયાત્રામાં હું જેડાયો. સાધારણ રીતે કોઈ પણ ગામ | '' સાંભળવામાં કોઈ જુદે જ રસ આવે છે. મનમાં કાંઈક રાખીને યા શહેરમાં વિનેબાજી એક દિવસથી વધારે રોકાતા નથી, રાજકોટ તરફને લાંબો વિચાર કરીને બેસવું તે તેમના સ્વભાવમાં નથી. 22 મી તારીખે સવારે તેઓ આવ્યા અને બીજે દિવસે સવારે તેઓ મુક્ત મને બેલે છે અને તેમની વાણી શાસ્ત્રના અવત- ઉપડતાં સાંજે ચાર વાગ્યે તેમની સ્વારી રાજકોટથી ઉપડી અને ' રણે દુષ્ટાન્ત અને અનુભવનાં તારણેથી ભરેલી હોય છે. ઉપર પાંચ માઈલ દૂર આવેલ ઘંટેશ્વર નામના એક નાના સરખા ગામડામાં જણાવ્યું તેવાં જાહેર સભાનાં પ્રવચને મેટા ભાગે પિણા કલાકથી તેમણે અને તેમના યાત્રીદળે રાતવાસો કર્યો. ઘંટેશ્વરના માર્ગે હું તેમની સાથે જોડાયેલા અને રાત્રીના તેમની રજા લઈને હું રાજકેટ પાછો ફર્યો હતો. આ કલાક સુધી ચાલે છે. સૂર્યના આથમવા સાથે તેમનું પ્રવચન મેટા રીતે તેમની સાથે 11 દિવસ રહેવાયા વિચારવાનું બન્યું. આ દિવસે દરમિભાગે સમાપ્ત થતું હોય છે. યાન થયેલાં તેમનાં અનેક પ્રવચન સાંભળ્યાં; જુદા જુદા મંડળ સાથે " જાહેર પ્રવચનના અને પાંચ મીનીટ મૌન પ્રાર્થનાને કાર્યક્રમ ચાલતી તેમની ચર્ચામાં ભાગ લેવાનું બન્યું; વળી તેમની સાથે હોય છે. પિતાને કહેવાનું હોય તે કહેવાઈ રહે એટલે પછી વિનોબાજી જણાવે છે કે “ભાઈએ, હવે આપણે પાંચ મીનીટ મૌન ચાલતાં તેમ જ એક યા બીજા સ્થળે તેઓ સ્થિર થઇને રહ્યા હોય તે પ્રાર્થના કરવાની છે. વ્યાખ્યાન ચાલતું હતું તે દરમિયાન કોઈ બેલે, દરમિયાન પ્રત્યક્ષ ચર્ચાના પણ છુટા છવાયા પ્રસંગો મળ્યા. આમ ચાલે. કે ઉભા રહે તેમાં કશું વાંધા જેવું નહોતું, પણ હવે સૌ તેમને અનેક બાજુએથી નીરખવાનો, જાણવા, સમજવાને મને * એકદમ શાન્ત થઈ જાય, ઉભાં હોય તે બેસી જાય, બેઠા હોય તે ઠીક ઠીક અવકાશ મળે અને જે 'કામનાથી હું તેમની પદયાત્રામાં - ટટ્ટાર થઈને બેસે અને કઈ કશ અવાજ ન કરે. આપણે બધાય જોડાયેલ હતા તે કામના મોટા ભાગે સફળ થયાને મેં સતિષ અનુભવ્યું.. - આ સાથે મળીને શાન્તિપૂર્વક માનપૂર્વક સત્ય, પ્રેમ, કરૂણા–એ મહાન વિનોબાજીની આજે ચાલી રહેલી પદયાત્રા વિષે મારા મન ઉપર , ગુણોનું ધ્યાન કરીએ સત્ય, પ્રેમ, કરૂણ. હવે ધ્યાન શરૂ થાય છે. થાય છે. હવા બ્રિગે' ર , ઉઠેલા ચિત્રને રજુ કરવાને આ મારે નમ્ર પ્રયાસ છે. એ અંગેનાં : “એ શાન્તિઃ શાન્તિઃ શાન્તિઃ” એમ કહીને તેઓ ધ્યાનસ્થ બની જાય છે અને સૌ પણ તેમના આદેશ મુજબ પાંચ મીનીટ પૂરી શાતિ કટલાક સવદના અને વિનાબાજી' ભવ્ય વ્યક્તિત્વ અને વિચારણા જળવે. પાંચ મીનીટ પૂરી થયા બાદ “સૌ ભાઈઓને પ્રણામ, જયે અંગે મારા મન ઉપર પડેલા. પ્રત્યાઘાતે હવે પછી રજી કરવા ' જગત” કહીને તેઓ ઉભા થાય અને સભા વિસર્જન થાય. પ્રયત્ન કરીશ. ' , પરમાન મુંબઈ જૈન યુવક સંધ માટે મુક પ્રકાશક: શ્રી. પરમાનદ કુંવરજી કાપડિયા, 45-47 ધનજી સ્ટ્રીટ, મુંબઈ, 3. મુદ્રણસ્થાન કચ્છી વિશા ઓશવાલ પ્રિન્ટીંગ પ્રેસ, મજીદ બંદર રોડ, મુંબઈ 8, ટે. નં. 34628 2 .