Prabuddha Jivan 1958 Year 19 Ank 17 to 24 and Year 20 Ank 01 to 16

SR No.: 525943
Original Sutra Author: N/A
Author: Parmanand Kunvarji Kapadia
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1958
Total Pages: 236
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 22 MB

Page 219

એક વિચારણું . સ યુવક સંધની ધારણા છે. છતાં લખાણેની
પતિએ પણ જોડાઈ છે
તા. ૧-૧-૫૮ પ્રબુદ્ધ જીવન
૧૪૧ ટેકાનું કામ આપે છે. એમણે મને ટેપરેકર્ડનું મશીન રાખવા અને મુંબઈ જૈન યુવક સંધની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. એ વખતે બીજું કેટલુંય કરવા કહ્યું. તે વખતે મને એટલું તે થયું કે જે સંધના નામાભિધાનમાં રહેલ દરેક શબ્દની સાર્થકતા ભાસતી હતી. ભાઈ રાજેન્દ્ર જેવાં સાધનો અને તેમને મળ્યા તેવા માર્ગદર્શકે મને અને એ વખતના બાલદીક્ષા વિરોધી આન્દોલનમાં મુંબઈ જૈન યુવક મળ્યા હતા તે સમય અને શક્તિને થયે તે કરતાં વધારે સારા સંધે બહુ મહત્ત્વનો ભાગ ભજવ્યું હતું. એ વખતે સંધના સભ્ય અને ઉચ્ચ કક્ષાને ઉપયોગ થયે હેત. અસ્તુ ! .
કઈ ગણ્યા ગાંઠયા અપવાદ સિવાય સૌ કોઈ શ્વેતાંબર મૂર્તિપૂજક - અહીં છેવટે એક બાબત કહેવી એગ્ય છે. જ્યારે રાજેન્દ્ર સંપ્રદાય સાથે સંકળાયેલા હતા અને તેની પ્રવૃત્તિઓ પણ . . વકીલાત પાસ કરી ત્યારે તેમના કહ્યા પ્રમાણે તેમને મૌલાના આઝાદ સંપ્રદાયના વર્તુળમાં રહીને ચલાવવામાં આવતી હતી.' તરફથી શિક્ષણ ખાતામાં જોડાવા કહેણ મળેલું. ભાઈ રાજેન્દ્ર મને કહ્યું સમયાન્તરે ૧૯૩૭ માં સંધના બંધારણમાં મહત્વના ફેરફાર કે મેં વિચાર્યું કે જે સરકારી તંત્રમાં જોડાઈશ તે પ્રતિષ્ઠા અને કરવામાં આવ્યા, બાલદીક્ષા વિરોધી આન્દોલનનું સ્થાન જૈન આર્થિક લાભ મળશે, પણ એ તંત્રમાં હું મારી સ્વતંત્રતા સાચવી સમાજની એકતાના પ્રશ્નને આપવામાં આવ્યું અને જૈન સમાજના , નહીં શકે; માત્ર તંત્રને એક ભાગ જ બની જઈશ. તેથી મેં એ બધા ફિરકાનાં ભાઈ બહેને સંધમાં સભ્ય તરીકે જોડાઈ શકે એ * એંકરને સ્વીકાર ન કર્યો. ભાઈ રાજેન્દ્રની અંધહિતકારક પ્રવૃત્તિને પ્રબંધ કરવામાં આવ્યું. આમ સંધના મૂળ રૂપમાં મહત્વને ફેરફાર , લીધે જ અંધ ભાઈ બહેનને રેલ્વે, બસ આદિનાં પ્રવાસમાં કન્સેશનને થવા પામ્યું. એ દિવસમાં ૧૯૩૮ ના મે માસથી સંધના મુખપત્ર લાભ મળે છે. હું એ જ લાભને ઉપયોગ કરી અહીં આવ્યું છું, તરીકે “પ્રબુધ્ધ જૈન' નામના પાક્ષિક પત્રનું પ્રકાશન શરૂ અને એટલા પ્રમાણમાં વ્યાખ્યાનમાળા ખાતે ઓછા ખર્ચ થશે, તેને કરવામાં આવ્યું.. જશે એક રીતે ભાઈ રાજેન્દ્રને ફાળે જાય છે. તેથી આજે જે આ ઘટના બન્યાને ૧૪ વર્ષ પસાર થયાં અને સાથે બે એમને સત્કાર શ્રીયુત પરમાનંદભાઈએ જૈન યુવક સંધ તરફથી કર્યો મહત્વનાં નવાં પગલાં ભર્યા'. સંધમાં જૈનેતરને સભ્ય તરીકે દાખલ છે તે સર્વથા યોગ્ય જ છે.
પંડિત સુખલાલજી કરી શકાય એ મુજબ સંધના બંધારણમાં સુધારો કર્યો અને સંધના સંઘના નામપરિવર્તનનો પ્રશ્ન મુખપત્ર “પ્રબુદ્ધ જૈન’ નું પ્રબુદ્ધ જીવન' એ મુજબ નામપરિવર્તન
કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યું. આ નિર્ણયના પરિણામે છેલ્લાં પા.
વર્ષથી સંધના મુખપત્ર “પ્રબુદ્ધ જીવન' એ પ્રકારનું અસાંપ્રદાયિક નામ તા. ૩૧-૧૦-૧૮ ના રોજ મળેલી મુંબઈ જૈન યુવક સંધની ધારણ કર્યું છે, એટલું જ નહિ પણ, નામ પરિવર્તન સાથે પ્રબુદ્ધ કાર્યવાહક સમિતિની સભામાં સંધનું નામ પરિવર્તન કરવાને પ્રશ્ન બહુ
જીવનમાં પ્રગટ થતાં લખાણોની ભાતમાં પણ સતત રૂપાન્તર થતું આ વિસ્તારથી ચર્ચા હતા. આવા પ્રશ્ન ઉપર મતભેદ હોય એ સ્વાભાવિક રહ્યું છે. વળી સંઘમાં કેટલીક જૈનેતર વ્યક્તિઓ પણ જોડાઈ છે, જે
છે. મુંબઇ જૈન યુવક સંઘના સભ્ય આજે લગભગ ૪૦૦ ની સંખ્યામાં કે આની સંખ્યા હજી બહુ મોટી નથી. છે. તદુપરાંત તેના વિવિધ પ્રીત્તઓ વિષે રસ ધરાવતા એક બહાળા વગર પર્યુષણ વ્યાખ્યાનમાળા સંધ તરફથી લગભગ ૨૫ વર્ષથી છે. પ્રસ્તુત વિષયમાં સંધના સભ્ય તેમ જ સંધ સાથે સહાનુભૂતિથી ચલાવવામાં આવતી એક મહત્વની પ્રવૃત્તિ છે. આ વ્યાખ્યાનમાળાને સંકળાયલ વર્ગ શું ધારે છે તેને ખ્યાલ આવે તે હેતુથી આ પ્રશ્ન બાહ્ય આકાર એને એ જ રહ્યો છે. પણ વ્યાખ્યાતાઓની તેમ જ ઉપર પ્રબુદ્ધ જીવનમાં જાહેર ચર્ચા નિમંત્રવી–એ મુજબ ઉપર * વ્યાખ્યાન વિષયની પસંદગી ઉત્તરોત્તર ન ને ન સંસ્કાર પામતી જણાવેલ કાર્યવાહક સમિતિની સભામાં ઠરાવવામાં આવ્યું હતું. તે રહી છે. આજે આ વ્યાખ્યાનમાળા માત્ર જૈન સમાજનું જ નહિ અનસાર શ્રી. પરમાનંદભાઈ તરફથી વ્યક્તિગત રીતે લખાયેલું ચચો- પણ મુંબઈની સંસ્કાર વિશાળ ગુજરાતી જનતાનું એક મહત્ત્વનું પત્ર નીચે પ્રગટ કરવામાં આવે છે. આ પ્રમાણે સંધના અન્ય સભ્ય આકર્ષણ બની રહેલ છે. તેના સમગ્ર આયોજનમાં સર્વધર્મસમ- " તથા શભેચ્છકોને આ પ્રશ્ન અંગેનાં પિતાનાં મન્તવ્યે સંધના કાયોલય ભાવની આધુનીક દષ્ટિનું દર્શન થાય છે. તે ઉપર લખી મોકલવા વિનંતિ કરવામાં આવે છે. આ રીતે મળતાં
આમ સંધના અઘતન સ્વરૂપમાં ત્રીશ વર્ષ પહેલાંની અપેક્ષાએ ચર્ચાપત્રમાંથી અથવા તે લખાણોમાંથી ઉપયોગી ભાગ તારવીને
આમૂલ પરિવર્તન થયું છે એમ કહેવામાં અત્યુકિત થાય છે તે તે લેખકના નામ સાથે પ્રબુદ્ધ જીવનમાં પ્રગટ કરવામાં આવશે એમ મને લાગતું નથી. આ રીતે વિચારતાં સંધનું ત્રીશ વર્ષ અને જેમનાં લખાણોમાં આગળ ઉપર પ્રગટ થયેલા વિચારનું
પહેલાં કરવામાં આવેલું નામાભિધાન સંધના આજના સ્વરૂપનું પુનરાવર્તન હશે અને કઈ ખાસ નવું સૂચન નહિ હોય તેઓ નામ
ઘાતક રહ્યું નથી. સામાન્ય રીતે આવી સંસ્થાઓનાં નામ વિશાળતા પરિવર્તનના પક્ષમાં છે કે વિરૂધ્ધમાં એટલું જ માત્ર પ્રબુદ્ધ જીવનમાં
સુચક હોય છે પણ તેનું કાર્ય સંકીર્ણતાદ્યોતક હોય છે; મુંબઈ જાહેર કરવામાં આવશે.
મંત્રીઓ, જૈન યુવક સંધની બાબતમાં આથી ઉલટું બન્યું લાગે છે. તેનું ૪૫/૪૭, ધનજી સ્ટ્રીટ, મુંબઈ ૩. મુંબઈ જૈન યુવક સંઘ,
આજનું નામ “મુંબઈ', “જૈન”, “યુવક એમ અનેક મર્યાદાઓનું તા. ૨૮-૧૧-૫૮
સૂચક છે; તેનું કામ એ મર્યાદાઓને વટાવી જતું ઘણું વ્યાપક સંધના નામપરિવર્તનનો પ્રશ્ન
બન્યું દેખાય છે. કઈ પણ સંસ્થાના નામ સાથે જે સ્થળમાં તે કેટલાક સમયથી મને લાગ્યા કર્યું છે કે શ્રી મુંબઈ જૈન કામ કરતી હોય તે સ્થળનું નામ જોડાયેલું રાખવાની કોઈ જરૂર યુવક સંઘની આજની પરિસ્થિતિ અને પ્રવૃત્તિઓ ધ્યાનમાં લેતાં છે જ નહિ. જે વિશાળ ધારણ અને સર્વધર્મસમભાવની ભાવના ઉપર સંધના નામમાં ફેરફાર કરવાની જરૂર ઉભી થઈ છે, કારણ કે પ્રબુદ્ધ જીવન, પયુંષણ વ્યાખ્યાનમાળા, વાચનાલય અને પુસ્તકાલય, આજથી ૩૦ વર્ષ પહેલાં ચકકસ વિચારે, મર્યાદાઓ અને તત્કા- પર્યટને અને સંઘની અન્ય પ્રવૃત્તિઓ ચાલી રહી છે તે ધારણ લીન ચોકકસ આલ્વેલનેના સંદર્ભમાં સંધનું જે નામ નકકી વિચારતાં સંધના નામમાં “જૈનશબ્દને કઈ વિશેષ અર્થ રહ્યો કરવામાં આવ્યું હતું તેમાં અને સંધની અદ્યતન પરિસ્થિતિ અને નથી. જો કે એટલું જણાવવું જરૂરી છે કે આજે સંધના સભ્ય પ્રવૃત્તિઓના સ્વરૂપમાં ઘણું મેટું અન્તર પડ્યું છે. આજથી ૩૦ ઘણા મોટા ભાગે જૈન સમાજ સાથે જોડાયેલા છે. વળી સંધની વર્ષ પહેલાં જૈન શ્વેતાંબર મૂર્તિપૂજક સમાજમાં–વિશેષે કરીને જ્યારે સ્થાપના કરવામાં આવી ત્યારે યુવક’ શબ્દનું એક અનોખું મુંબઈ તથા અમદાવાદ બાજુએ–બાલદીક્ષાના પ્રશ્નને સાધુશાહીની પ્રભુત્વ અથવા તે ચલણ હતું. ત્રીશ વર્ષના ગાળે ‘યુવક શબ્દનું આપખુદીએ બહુ ગંભીર રૂપ ધારણ કર્યું હતું અને તેને સામને ચલણી મહત્વ ઘણું ઘટી ગયું છે. તદુપરાન્ત સંધની બધી પ્રવૃત્તિકરવા માટે અને તે સામે પ્રતિક્રિયાત્મક આન્દોલન ચલાવવા માટે એમાં યુવકના ઉન્માદને સ્થાને પ્રૌઢનું ગાંભિય વધારે અનુભવગે
કરાર નો ને ન સાં
રફથી વ્યક્તિગત રીતે લખાય; જ રહી છે. આજે આ આ
પત્ર નીચે એ જ
યુવક સંધની આગ કરવાની જરૂર ઉભી થઈ છે. જે
વર્ષ
અને સંધની અજમા કઇ વિશેષ અર્થ રહો