________________
:
જી હલાવી
જળ વહી જતી ૧
એની વાત
માટે દરેક
કી નહિ શકો આ બધુ
૧૩૪
પ્રબુદ્ધ જીવન
તા. ૧૫-૧૧-૫૮ -એશીઆમાં, હિંદમાં અને એશીઆની બહાર વસતી માનવજાત વિષે કાંઈક જાણું છું. એ લાખે માનવીઓનાં દિલને શું હલાવી
ત્રા * રહ્યું છે અને અશાન્ત-સુબ્ધ બનાવી રહ્યું છે તે હું જાણું છું. તેથી ગયા ડીસેમ્બર માસ દરમિયાન શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંધ તે વિષે આપની સમક્ષ હું કાંઇક કહેવા માંગતું હતું કે જેના તરફથી અજન્ટાએલારાનું પર્યટન જવામાં આવ્યું હતું. તેમાં પરિણામે નાણાવિષયક અને અર્થવિષયક નીતિઓનો, આ લાખ જોડાયેલાં કેટલાંક ભાઈબહેનની માંગણી હતી કે સંધાર મહાકે જેઓ હવે શાન્ત નથી, અને જેમણે હવે શાન્ત રહેવાને કોઈ
બળેશ્વરનું પર્યટન જાય તે સારૂં! આ માંગણી ખ્યાલમાં રાખીને કારણ નથી એવા લોકોની પાર્શ્વભૂમિકા ઉપર આપ વિચાર કરતા ઓકટોબર માસના પલ્પદ્ધ દરમિયાન એટલે કે આશ્વિન માસને થાઓ અને તેમને આપના ચિત્તમાં "કોઈક ખુણે નિશ્ચિત સ્થાન શુક્લ પક્ષ કે જ્યારે વર્ષોએ નિશ્ચયપૂર્વક વિદાય લીધી હોય, ધરતી આપે, તેઓ પૂરતા લાંબા કાળ સુધી શાન રહ્યા છે. તેમણે લીલી હરિયાળી વડે મલક મલક થઈ રહી હોય, નદીનાળામાં નિર્મળ પૂરતા પ્રમાણમાં અનેક પ્રકારની યાતનાઓ ભોગવી છે અને સહન જળ વહી રહ્યાં હોય અને શરદ્દ કૃતુની સહામણી ચંદ્રિકા બેમ
કર્યું છે. જીવનને સુખમય બનાવે–અર્થમય બનાવે–એવી વધારે તથા વસુધાને અજવાળી રહી હોય એવા દિવસમાં મહાબળેશ્વરનું : સારી વસ્તુઓ પ્રાપ્ત કરવાની તેઓ શા માટે ઇચ્છા ન કરે? પર્યટન ગોઠવવું એમ અમે વિચારી રહ્યા હતા. આ દિવસમાં પર્યટન ': એ સાચું છે કે આ બધું કાંઈ જાદુની લાકડીથી આપણે ગોઠવવાના વિચાર પાછળ બીજો પણ આશય રહેલે હતે. એ એવા પેદા કરી નહિ શકીએ. તે માટે આપણે સખ્ત કામ કરવાનું છે.
દિવસે છે કે જ્યારે મહાબળેશ્વરમાં હોટલે ઉધડવાની શરૂઆત હોય એ હું બરોબર જાણું છું કે કઈ પણ દેશ માત્ર બહારની મદદથી અને પ્રવાસીઓની કઈ ભીડ ન હોય, જેના પરિણામે હોટેલમાં રહેવાનું આગળ વધી ન જ શકે. જે કોઈ દેશ કે ત્યાંના લેકે પિતાનું પ્રમાણમાં સસ્તું પડે અને ત્યાં રહેવામાં વધારે મોકળાશ રહે. આ અને અન્ય દેશો વચ્ચેનું આર્થિક અન્તર નાબુદ કરવા માગતા બધું ધ્યાનમાં રાખીને ઓકટોબર માસની ૧૮ મી તારીખે એટલે કે હોય અને પ્રગતિ સાધવા માગતા હોય તે તેમણે પોતે જ તેને આસે શુદ ૭ અને રવિવારના સવારના નીકળવાનું અને તા. ૨૬ મી ભાર ઉવવાનું રહે છે. જે માથે એ પણ સાચું છે કે આવા ઓકટોબર એટલે કે આસે શુદ ૧૪ અને રવિવારે રાત્રીના મુંબઈ કીસ્સાઓમાં મદદ સિવાય–તેમને આગળ ધકેલવા માટે કાંઈક પાછા ફરવાનું મહાબળેશ્વરને લગતું પર્યટન સંધ તરફથી ગઠવવાનું શરૂઆતની મદદ સિવાય–સંતોષકારક પ્રગતિ સધાવી ઘણું મુશ્કેલ નક્કી કરવામાં આવ્યું, અને તે મુજબ સભ્યને પરિપત્રથી જણ છે. અને ઘણા દેશોને આવી આર્થિક મદદ આજે મળી પણ રહી વવામાં આવ્યું. છે. આ બધું ધ્યાનમાં લઇને આપણે વિચારી રહ્યા છીએ કે આ સાધારણ રીતે મહાબળેશ્વર જતાં લેકે મુંબઈથી પૂના રેલ્વે બધા અણુવિકસિત તેમ જ અલ્પવિકસિત દેશેને માત્ર તેમની ખાતર માર્ગે જાય છે અને પૂનાથી મહાબળેશ્વર સ્ટેટ ટ્રાન્સપોર્ટની બસમાં નહિ પણ આખી દુનિયાના ભલાની ખાતર મદદ કરવાની જરૂર છે- બેસીને જાય છે, પણ આમ કરતાં મહાબળેશ્વરમાં ફરવાનાં કેટલાંક એવી રીતે મદદ કરવાની જરૂર છે કે જેથી તે દેશ તેમના અદ્ય- લાંબા અતરવાળાં સ્થળોએ જવા આવવા માટે મોટર અથવા તે તન પછાતપણાની, અલ્પવિકસિતતાની અને દરિદ્રતાની દિશામાંથી કસીની સગવડ કરવાનું અનિવાર્ય બને છે. હવે ૩૫ કે ૪૦ ભાઈ ઉંચે આવે. પણ મારે એ તે કબુલ જ કરવું રહ્યું કે મુખ્ય બહેનોના સમુદાયમાં જોઇએ તે બધાંને સમાવેશ કરવા માટે જરૂરી પ્રયત્ન તે તે તે દેશના લેકે દ્વારા જ નિર્માણ થવો જોઇએ. જે લેકે ટેકસીઓ મેળવવી મુશ્કેલ પડે અને મળે તે પણ મોંધી પડે. આને પિતે પ્રયત્ન નહિ કરે, પુરૂષાર્થ નહિ દાખવે તે અન્ય કોઈને ગમે બદલે મુંબઈથી મહાબળેશ્વર જવા આવવા માટે તેમ તે પ્રયત્ન તેમને ઉંચે લાવી નહિ શકે. મારા દેશ પુરતી મને હરવા માટે જો સળંગ સ્ટેટ ટ્રાન્સપોર્ટની બસનું નક્કી કરીએ તે ખાત્રી છે કે અહિ આ પ્રયત્ન કરવામાં આવ્યો છે, ચાલી રહ્યો કેમ? પણ એમ કરતાં તેના ચાલુ માઈલેજનો અને દૈનિક રોકાણને છે અને હજી વધારે પ્રયત્ન થતું રહેવાનું જ છે. પણ સાથે સાથે દર–એ બધાંને સરવાળો કરતાં તે પણ મેવું પડે એમ લાગ્યું. કદાચ એ પણ જણાવવાની મને જરૂર લાગે છે કે માત્ર વ્યકિતગત દેશના સ્ટેટ ટ્રાન્સપોર્ટવાળા રોકાણને દર માફ કરે અથવા હળ કરે તે ભલા ખાતર નહિ પણ માનવજાતના વધારે વ્યાપક ભલા ખાતર બસદ્વારા પ્રવાસને પ્રબંધ ગોઠવાને વિચાર વ્યવહારૂ બને એમ , અમને અન્ય દેશોને સહકાર અને મદદ જો મળતી રહેશે તે જેમ લાગ્યું. એ સંબંધમાં અરજી કરતાં તે ખાતાએ એક દિવસના રોકા
ભૂતકાળમાં બન્યું છે તેમ ભવિષ્યમાં પણ અમારો પ્રયત્ન વધારે ણના રૂ. ૪૫ ને બદલે રૂ. ૨૫ કરી આપ્યા. આથી અમારે માર્ગ સરળ અને ફળવાહી બનશે, અને અમારા વ્યકિતગત ઉત્કર્ષ સાથે સરળ થયું અને પર્યટનમાં જોડાતા ભાઈ બહેનને મુંબઈથી જ સ્ટ સામુહિક કલ્યાણ સાધનામાં અમે અમારે કાળે પૂરતા પ્રમાણમાં
ટ્રાન્સપોર્ટની બસમાં લઈ જવાને અમે નિર્ણય કર્યો. મહાબળેશ્વરમાં - નેંધાવી શકીશું.
મળ અગ્રજી : જવાહરલાલ નહેર ઉતરવા રહેવા માટે પેરેડાઇઝ હોટલવાળા સાથે અમે ગોઠવણું કરી અનુવાદક : પરમાનંદ
અને ખરચને અડસટ કાઢીને વ્યક્તિ દીઠ રૂ. ૬૦ અને દશ વર્ષની કર્મની બે અસર
નીચેનાં બાળકે માટે રૂ. ૪૦ લેવાનું ઠરાવ્યું. 0 માણસનાં કર્મની બે અસર છે: એક સમાજ અને પ્રકૃતિ સાધારણ રીતે અમારી જેવી સંસ્થાઓ તરફથી એક, બે કે ઉપર ને બીજી તેના ખુદના ઉપર. મારૂં દરેક કમ જેમ બહારના ત્રણ દિવસનાં પર્યટન ગોઠવવામાં આવે છે અને તેમાં જોડાવા માટે સમાજને ઘડે છે, તેમ જ મારા મનને પણ ઘડે છે. એક એક કમ એક એક ટચકે છે; ને તે મારી મનેરચનાને સારો કે માટે
ભાઈ બહનેની કદિ કદિ એટલી બધી માગણી આવે છે કે ઘણી વાર ઘાટ આપે છે. એટલે સારા હેતુથી પણ જો હું અશુધ્ધ કર્મ ૪૦-૪૦ પેસેન્જરોને લઈ જાય તેવી બે અથવા ત્રણ બસે નક્કી કરવાનું ચાલુ રાખું તે આખરે હું અશુદધ મૂતિ થયા વિના રહું કરવી પડે છે. પણ પ્રસ્તુત પર્યટન અમે કુલ આઠ દિવસનું વિચાર્યું નહિ. આથી આપણું ધ્યેય કે સાધ્ય કરતાં પણ આપણા સાધને
હતું અને તે પાછળ આશય એ હતો કે મહાબળેશ્વર સુધી આવવધારે મહત્વનાં છે. ને તે સાધને જ છેવટે આપણને ઘડે છે.
નાર સભ્ય કુટુંબ મહાબળેશ્વરમાં જોવા લાયક બધું બરાબર જુએ ભૂમિપત્ર’માંથી
મનુભાઈ પંચોળી
અને પાછાં ફરતાં પૂના પણ બને તે જોઈ લે. પણ મુંબઈ શહેરમાં કુર્માચળની પરિકમ્મા
ધંધા રોજગાર કે નેકરીનાં બંધને બંધાયેલાઓને આવી રીતે આઠ આ લેખનો આ વખતનો હપ્તો સ્થળસંકોચને કારણે દિવસ કાઢવા–અને એ પણ દીવાળી નજીક આવતી હોય ત્યારે બહુ જ આ અંકમાં પ્રસિદ્ધ થઈ શક નથી, તે હવે પછીના મુશ્કેલ પડે એ સમજી શકાય તેવું છે અને તે મુજબ પર્યટનમાં અંકમાં પ્રગટ કરવામાં આવશે.
તંત્રી જોડાવા માટે બહુ ઓછા નામ નંધાયાં. ઓછામાં ઓછા ૩૦ ભાઈ