Prabuddha Jivan 1958 Year 19 Ank 17 to 24 and Year 20 Ank 01 to 16

SR No.: 525943
Original Sutra Author: N/A
Author: Parmanand Kunvarji Kapadia
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1958
Total Pages: 236
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 22 MB

Page 174

પ્રબુદ્ધ જીવન
“ તા. ૧૫-૨-૫૮ કૂર્માચળની પરિકમ્મા
( ગતાંકથી ચાલુ) ( સ્ને વ્યુ
લગતી બધી સગવડે આપતી) પબ્લીક સ્કુલ જ છે, પણ આ ઢબની ' - આમ શરૂઆતના બે ત્રણ દિવસે બહેન મેનાના દાંતના દુખાવાને બીજી મિશન સ્કૂલમાં અને આ સ્કુલમાં ફરક એ છે કે અહિં - અંગે અમારી ટેલથી ઠીક ઠીક દૂર રહેતા જર્મન ડોકટર ફેઉન્ડને ભણતા વિદ્યાર્થીઓને વિદ્યામંદિરના શિક્ષણકાર્યમાં અને બીજી અનેક - ત્યાં જવા આવવામાં અને ઉપર જણાવ્યું તેમ નવા . પરિચય આનુષંગિક પ્રવૃત્તિઓમાં ભારતીય સંસ્કૃતિનું વાતાવરણ સારા પ્રમાણમાં
સાધવામાં પસાર થયા. ૧૪ મીની સવારે વહેલા ઉઠીને અમે “ને બુ’ મળે છે અને તેને લગતી તાલીમ ઉપર ભાર મૂકવામાં આવે છે. નામે ઓળખાતા સ્થળે જવા માટે નીકળ્યા. નૈનીતાલનું સરોવર એક વિદ્યાર્થીઓના નૈતિક વિકાસ અને ચારિત્ર્ય ઘડતરને અહિં સવિશેષ મેટી ખીણમાં આવેલું છે. આ બાજુએ આવીએ ત્યારે જ્યાંથી મહત્ત્વ આપવામાં આવે છે. આ વિદ્યામંદિર માત્ર કુમારે માટે છે. હિમશિખરે જોઈ શકાય તેવા કોઈ ઉંચા સ્થળે પહોંચીને હિમશિખરોનું આ વિદ્યામંદિરને બે વિભાગમાં વહેંચવામાં આવ્યું છે. જુનિયર દર્શન મેળવવાની મનમાં એક ચાલુ ઝંખના રહે છે. “ હું” ૭૪૫૦. સેકશન અને સીનીયર સેકશન. જુનિયર સેકશનમાં ૬ થી ૧૧ વર્ષની ફીટની ઉંચાઈએ એટલે કે નૈનીતાલ સાવરથી આશરે હજાર ફીટથી, ઉમ્મર સુધીના વિદ્યાર્થીઓને ભણાવવામાં આ છે; સીનીયર સેકશનમાં વધારે ઉંચાઈએ આવેલી એક શિખરપટ્ટી છે, જ્યાંથી ઉત્તર દિશાનું તે ઉપરની ઉમ્મરના વિદ્યાર્થીઓને ભણવવામાં આવે છે. અહિં ભણતા આકાશ ચોખ્ખું હોય તે બરફના પર્વતે જોવાની આશા રહે છે. વિદ્યાર્થીઓને આપવી પડતી ફીનું ધોરણું નીચે મુજબ છે:ઉપર જણાવ્યું તેમ અમે ૧૪ મી તારીખે વહેલાં ઉઠીને જોયું કે ધોરણે માર્ચમાં જુલાઇમાં કુલ તરફ આકાશ સ્વચ્છ છે તે હિમપર્વતે જરૂર જોવા મળશે
આપવાની આપવાની વાર્ષિક એમ માનીને અમે તૈયાર થઈને ઉપડયાં. નૈનીતાલ આવ્યા પછી ૩ થી ૬ રૂ. ૪૫૦ રૂ. ૬૫૦ રૂ. ૧૧૦૦ અમારા માટે આ પહેલું ચઢાણ હતું. ચઢાણના રસ્તા માટા ભાગે ૭ થી ૧૦ રૂ. ૫૦૦ ૨, ૮૦૦ રૂ. ૧૩૦૦ આડા ડબલ્યુ (W) આકારની ચાલુ પુનરાવૃત્તિ જેવા હતા. ચઢવાને હજુ ૧૧ અને ૧૨ રૂ. ૧૦૫૦ રૂ. ૫૫૦ રૂ. ૧૬૦૦ ટેવાયેલા નહિ એટલે થોડું ચાલીએ, ચઢીએ ને હાંફી જઈએ, એટલે
એકથી વધારે ભાઈઓ આ સ્કુલમાં ભણતા હોય તો સૌથી ઉભા રહીએ-આમ ચાલતાં, ચડતાં અને ઉભા રહેતાં આશરે
' મેટાથી નીચેના દરેક ભાઈ દીઠ ઉપરના વાર્ષિક દરમાં રૂ. ૧૦૦ એક કલાકે અમે ઉપર પહોંચ્યા, પણ જે જોવાની આશાએ નીક
ઓછા લેવામાં આવે છે. વર્ષના પહેલા સત્રની શરૂઆત જુલાઈ " - લેલાં તેમાં નિરાશ થયાં. સાધારણ રીતે આ ઉનાળાના દિવસમાં
માસમાં થાય છે અને નવા વિદ્યાર્થીઓને ત્યારથી લેવામાં આવે છે. ક્ષિતિજવિભાગનું આકાશ ધુંધળું જ રહે છે. અને તેથી હિમ
શિયાળામાં જાન્યુઆરી ફેબ્રુઆરીમાં લાંબી રજા પડે છે અને માર્ચ શિખરાનું દર્શન ભાગ્યે જ થાય છે. અમે દાર્જીલીંગ ગયેલા
માસમાં બીજા સત્રની શરૂઆત થાય છે. આ સ્કુલમાં ભણતા ત્યારે ત્યાં અઠવાડીયું રહેવા છતાં અને એક દિવસ તે સવારના ત્રણ
વિદ્યાર્થીને ઉપર જણાવેલ છે ઉપરાંત દર વર્ષે સરેરાશ વિદ્યાર્થી વાગ્યે ઉઠીને, જયાંથી ભાગ્ય હોય તે અપૂર્વ લેખાતા એવા સૂર્યોદયનું
દીઠ આશરે રૂ. ૫૦૦ અને અંગત ખર્ચ થાય છે અને અંગત દર્શન થાય એવી દાર્જીલીંગથી આશરે દશ બાર માઈલ દૂર આવેલી
ખર્ચમાં સ્કુલ યુનીફેમ, ખીસા ખર્ચ, ટોઇલેટ (નાવું દેવું તથા ટાઈગર હીલના શિખર ઉપર ગયેલા (એ એપ્રીલના પ્રારંભના દિવસે .
શરીરની સાફસુફી) ને ખર્ચ, ચોપડાઓ, ખાસ સ્ટેશનરી (લેખન હતા), એમ છતાં ન એ અપૂર્વ સુર્યોદય જોવા મળે કે ન કઈ
સહિત્ય), પ્રવાસ, જોડા, વગેરેનો સમાવેશ થાય છે અને આ બધા હિમશિખરનું દર્શન થયું. “ઔવ્યુ” ઉપરથી હિમપર્વતે દેખાયા નહિ
ખર્ચ અંગે દરેક વિદ્યાર્થી પાસેથી દર વર્ષે રૂ. ૪૦૦ તથા કેશન તેથી અમે તદ્દન નિરાશ ન થયા. હજુ બીજા ઉંચા સ્થળેએ અમારે
મનીના રૂ. ૧૦૦ એમ બીજા રૂ. ૫૦૦ લેવામાં આવે છે અને જવાનું બાકી હતું અને આમ! ઉપર કૌસાનીમાં આઠ દિવસ
રૂ. ૧૫ પ્રવેશ ફી છે. આ વિનય મંદિર નિયત અભ્યાસક્રમ ઉપરાંત રોકાવાનું અમે વિચારેલું હતું. તેથી કોઈ ને કોઈ સ્થળે અને દિવસે એ
વિદ્યાર્થીઓની જુદી જુદી હોબીઓ સંસ્કારી શેખે પોષાય તે માટે હિમપર્વ તેનાં દર્શન તે થવાનાં જ છે એવી અમને પાકી શ્રધ્ધા હતી.
ડ્રામેટિક કલબ, કલેક્શન કલબ, ફોટોગ્રાફીક કલબ, તથા સાયન્સ બિરલા વિદ્યામંદિર
એસેસીએશનની રચના કરવામાં આવી છે. રમતગમત માટે પૂરી સ્નાબુ થી પાછા ફરતાં બહુ દૂર નહિ એ રીતે ઠીક ઠીક ઉંચાઈએ સગવડ તથા વિપુલ સાધનસામગ્રી છે. વિદ્યાર્થીઓની અહિં એક બિરલા વિદ્યામંદિર આવ્યું છે ત્યાં પહોંચ્યા. આ સ્થળની ઉંચાઈ પાર્લામેન્ટ પણ ચાલે છે. હિન્દુ ધર્મને લક્ષમાં રાખીને ધાર્મિક શિક્ષણ ૭૮૧૭ ફીટ છે. અહિ પહેલા કે મીશન સ્કૂલ હતી. તે સ્કૂલની પણ આપવામાં આવે છે અને પ્રવાસ અને શૈક્ષણિક પર્યટન પ્રસંગે જગ્યા અને મકાન બિરલાજીએ ખરીદી લીધાં અને બીરલા વિધા. પ્રસંગે યોજવામાં આવે છે. મંદિરની સ્થાપના કરી. આજે આ વિધામંદિર ૬૫ એકર જમીન આ સંસ્થાના વમીવટ અગે એક બોર્ડ ઓફ ગવર્નસ છે, ધરાવે છે અને તેમાં રમતગમતનાં મેદાને, છાત્રાલય, ભજનગૃહ, જેના પ્રમુખ માન્યવર શ્રી. ગોવિંદ વલ્લભ પન્ત છે, અને ડો. કે. એન્. જુનીયર તથા સીનીયર સ્કુલનાં મકાને, જીમનેશિયમ, કળાકારીગીરી- કાજુ, ડે. સંપૂર્ણાનંદ. શ્રી. બી. કે, બિરલા, અધ્યાપક એમ. મજીબ, વિભાગ, ઇસ્પીતાલ, સ્ટાફ માટેનાં નિવાસગ્રહો વગેરે અનેક બાંધકામે લેફટનન્ટ કમાન્ડર એમ્. ડી. પાન્ડે, ડે. સી. ન. પાન્ડે અને પથરાયેલાં પડ્યાં છે. ૬ થી ૧૭ વર્ષની ઉમ્મરના વિદ્યાર્થીઓ આ અધિકારની રૂઇએ વિધામંદિરના જે કાઈ પ્રીન્સીપાલ હોય તે આ સંસ્થામાં અભ્યાસ કરે છે અને ત્રીજા ધોરણથી બારમા ધોરણ સુધી બોર્ડના સભ્યો છે. આજના પ્રીન્સીપાલનું નામ છે શ્રી. એસ્. એન. તેમને ભણાવવાની અહિં વ્યવસ્થા છે અને હાઇસ્કુલથી માંડીને સેંગ. ઉત્તર પ્રદેશની સરકારને આ સંસ્થાને ઘણે મેટ ટેકે છે. ઈન્ટરમીડીએટ સાયન્સ સુધીની યુ. પી. બેર્ડની પરીક્ષાઓ માટે અમે વિદ્યામંદિરમાં પ્રવેશ કર્યો અને તેના બ૨ (કોલેજના વિદ્યાર્થીઓને અહિં તૈયાર કરવામાં આવે છે. શિક્ષણનું માધ્યમ હિંદી રજીસ્ટ્રારને મળતું સ્થાન છે.) શ્રી. જી. બી. પાન્ડને મળ્યા. તેમણે છે, એમ છતાં તદ્દન નીચેના ધોરણથી અંગ્રેજી ભાષા એક ફરજિયાત અમને સંસ્થાના જુદા જુદા વિભાગમાં ફેરવ્યા. બિરલા જેવા દાતા હોય વિષય તરીકે શિખવવામાં આવે છે. બીરલા વિદ્યામંદિર ઈંગ્લીશ પબ્લીક અને ઘણી મોટી રકમનું ટ્રસ્ટ હોય એટલે મકાને, ગોઠવણ, વ્યવસ્થા
સ્કુલના ધોરણે ચાલતી રેસીડેશિયલ (એટલે કે આ સ્કૂલમાં ભણતા વગેરેમાં ભાગ્યે જ કઈ ખામી હોવા સંભવ છે. શિક્ષકે પણ ઉચ્ચ વિદ્યાર્થીઓને સ્કુલમાં જ રહેલા ખાવાની ફરજ પાડતી અને તેને કક્ષાના સારા પગારે રોકવામાં આવતા હોય તે સ્વાભાવિક છે. જરૂરી