________________
તા. ૧૫-૯-૫૮
'' '' પ્રબુદ્ધ જીવન
સાથે
દિવસની માંચક વાત, રિયાઈ માઇલ કરતા
થવા લાગે છે. એવી રીતે તમે આટલાન્ટિકમાંથી ડેવીસની સામુદ્ર છે? અહીં ચોવીસે કલાક દિવસ છે. અહીં છ મહિનાનો દિવસ છે. ધુનિમાં દાખલ થાવ એટલે સમુદ્ર બરફમય બની જાય છે.
આથી ઉપર મધરાતના સૂર્યના તેજમાં ધોળકાતા હિમપટની સફેદ ; , ' બેહરિંગની સામુદ્રધુની
ઝાંઈ જોઈ શકાય છે. ખલાસીઓ ઉપરના હિમપટનું ચિત્ર ટેલીવિઝન . ' અત્યારે બેહરિંગની સામુદ્રધુનિનું લશ્કરી મહત્ત્વ ઘણું છે. સામ- વડે જોઈ શકે છે. સામે કાંઠે રશીઅને અને અમેરિકને એક્બીજાના દેશમાં ડેકિયાં
- અલૌકિત જગત કરવા. જાસુસી કરવા રડાર મથકો સ્થાપીને બેઠા છે, એકબીજાના દેશ
તમે “નેટિકસના બહાદુર નાવિકના રોમાંચક હર્ષની કલ્પના પર લડાઈ વખતે આક્રમણ કરવા અહીં વિમાની અને શેકેટ મથકે કરી શકે છે. તેઓ દિવસેથી એક અલૌકિક જગતમાં અને , પણ હશે. રશિયનને જાણ થવી ન જોઈએ કે નેટિલસ અહીંથી અલૌકિક સૃષ્ટિ વચ્ચે વસે છે. કંટાળો ન આવે તે માટે તેમના | પસાર થઈ રહી છે. આથી તે સાગરના પેટાળમાં જ સરકતી રહી. મનોરંજન માટે ત્રીસ કરતાં વધુ ફિલ્મ છે અને ખાણીપીણીની કશી માત્ર ૩૦ સેકન્ડ માટે તેણે પિતાના રડારનું એરીઅલ બહાર કાઢયું 'ખેટ નથી. મહાસાગરના પેટાળમાં એક અણુસબમરીનમાં આપી 1 હતું. પિતે તો ડૂબેલી જ રહી. તે એલાસ્કા (અમેરિકા)ના પ્રાદેશિક શકય એટલે બધા વૈભવ તેમના માટે છે !
' ' ' , જળવિસ્તારમાં જ રહીને બેહરિંગની સામુદ્રધુનિ ઓળંગી ગઈ. આ કમાન્ડર એન્ડરસને પ્રમુખ આઈઝનહાવર પર અહીંથી એક | * 'ઋતુમાં પણ ત્યાં કાંઠા પાસેના અખાતે અને ઉપસાગરમાં બરક પત્ર લખ્યા: . • જામેલું રહે છે ! '
“વહાલા પ્રમુખ, મને આશા છે કે આ૫ અમેરિકાને મહત્ત્વના * પહેલી વાર બહાર આવી
એવા આ સાગરપ્રવાસના સ્મરણરૂપે આ પત્રને સ્વીકાર કરશે. . ' પર્લ હારબરથી નીકળ્યા પછી નેટિલસ હજી પાણીની સપાટી એન્ડરસન, કમાન્ડર, નેટિલસ. મુકામ ઉત્તર ધ્રુવ. સમય ક. ૨૩-૧૫.” ઉપર નહોતી આવી. એલાસ્કાની ઉત્તરે ઉત્તર ધ્રુવ મહાસાગરમાં
અહીં ઉતર ધ્રુવ ઉપર અને ધ્રુવ સાગરના પેટાળમાં આશરે આવ્યા પછી તે બહાર આવી. આ બધે પ્રદેશ, જળવિસ્તાર અને ૪૦૦ ફીટ નીચે એક ભવ્ય ભેજનસમારંભ ગોઠવવામાં આવ્યો. - ટાપુઓ અમેરિકાનાં રેડાર મથક વડે આવરી લેવામાં આવેલ છે. અહીં નવા નાવિકને તેમના અધિકારપત્ર આપવામાં આવ્યા. દુનિયામાં -
રડાર મથકે Dew (Distart Enemy Warning) ના નામે ધ્રુવ ઉપર અને તે પણ ધ્રુવ મહાસાગરના પેટાળમાં અધિકારપત્ર ઓળખાય છે. રશિયાના અણચિંતવ્યા આક્રમણના ભય સામે એ ' મેળવનારા તેઓ પહેલા નાવિક છે ! ઉત્તર ધ્રુવ ઉપર કદી ૧૧૬ - તકેદારી છે. નાટિલસે સપાટી ઉપર આવીને એવા એક રેડાર મથક માણસે સપાટી ઉપર પણ ભેગાં થયા નથી. નવા વિક્રમની આ સાથે સંપર્ક સાધ્યો અને પછી પાછી ડૂબકી મારી ગઈ
પરંપરા છે. આમ આ ભવ્ય સમારંભ ઉજવીને નેટિસ, પાછી | -. હવે નેટિલસની રોમાંચક યાત્રા શરૂ થઈ. તે બાર હજાર ફીટ હંકારવા લાગી. ધ્રુવ મહાસાગરમાં પ્રવાસ દરમ્યાન તેણે ૧૧,૦૦૦ . , ઊંડા ઉત્તર મહાસાગરમાં કલાકના ૨૦ દરિયાઈ માઇલ કરતાં વધુ ઠેકાણે ઊંડાઈ માપી હતી ! તેણે ચાર દિવસમાં બરફના પડ નીચે . |
ઝડપથી ૪૦૦ ફીટ ઊંડે ધસમસી રહી છે. બેહરિંગ સામધનિ ૧,૮૩૦ માઈલને પ્રવાસ કર્યો હતો. દરિયામાં એક ખીણ છે જે પહોળી થઈને ઉત્તર ધ્રુવ મહાસાગરમાં
મૌન તોડયું ! મળી જાય છે. ધ્રુવ માં સાગરને બે ભાગમાં વહેંચી નાખતી લેમેને
છત્રીસ કલાક પછી નાટિલસ ગ્રીનલેન્ડ અને સ્પીછગબંને વચ્ચે સાવ નામની પવૅતમાળા નવ હજાર ફીટ ઊંડે છે. નેલિસ આવા સમુદ્રના પેટાળમાંથી બહાર આવી. પર્લહારબર (હવાઈ ટપુ) થી મહાસાગરમાં દાખલ થઈ. અહીં માત્ર હોકાયંત્ર વડે હંકારી શકાય હંકાર્યો પછી નાટિલસ મૂંગી રહી હતી. તેણે કોઈને રેડિયો સંદેશ - - નહિ. આથી અમેરિકાએ વિશિષ્ટ પ્રકારનાં યંત્ર બનાવ્યાં છે, જેમની નહોતે મેકલ્યો. (ડુબકી મારી ગયેલી સબમરીન રેડિયે- સંદેશા અમદદથી ધ્રુવ મહાસાગરમાં બરફની નીચે પણ હંકારી શકાય અને મેકલી શકે પણ નહિ.) ચૌદ દિવસ પછી તેણે અમેરિકન નૌકાદળને ભુલા ન પડાય.'
સંદેશો મોકલ્યો કે અમે ધ્રુવ આરપાર થઈને બહાર નીકળ્યા છીએ ! - છ માસને દિવસ .
. પ્રમુખ આઈઝનહોવર પિતે આ મહાન સાહસમાં ઊંડો રસ લઈ ' મેટિલસમાં સાગરના તળિયાની ઊંડાઈ અને સપાટીની ઉંચાઈ રહ્યા હતા. કમાન્ડર એન્ડરસન અમેરિકાથી હંકારી ગયા તે પહેલાં માપવાનાં દસ યંત્ર છે. તેઓ ઊંડાઈ અને ઊંચાઈ સતત જણાવ્યા પોતે પ્રમુખને મળીને આ વૈજનાથી તેમને વાકેફ કર્યા હતા. આથી કરે અને કેપ્ટન એન્ડરસન તેમની ઉપર મીટ માંડી રહેલ છે. ઉપર યોજના મુજબ જ્યારે નેટિલસ આઈસલેન્ડથી તેર માઈલ દૂર રહી * બરફના પટની જાડાઈ આસરે બાર ફીટ છે, પણ કેટલેક ઠેકાણે બરફની ત્યારે આઈસલેન્ડમાં અમેરિકન લશ્કરી મથકેથી એક હેલીકોપ્ટર આવ્યું, " !
તરતી ટેકરીઓ ૫૦ ફીટની ઊંડાઈ સુધી ડૂબેલી છે. સાગરને તળિયે તે સબમરીન ઉપર ઝઝૂમતું રહ્યું. તેણે પ્રમુખ આઈઝનહાવરને '.. - ટેકરીએ છેડુંગરે છે, ખીણો છે, મેદાને છે, અને વિશાળ પર્વતે ધન્યવાદને લેખિત સંદેશ આપે. કમાન્ડર એન્ડરસન તેમાં ચડી જતાં
- પણ છે, જેમની ટોચ ટાપુરૂપે બહાર નીકળે છે. ઉત્તર ધ્રુવ પ્રદેશને હેલીકોપ્ટરે તેમને આઇસલેન્ડમાં ઉતાર્યા. ત્યાંથી વિમાનમાં તેમને • આ લાંબો દિવસ છે, અને નેલિસ ઉત્તરમાં અને વધુ ઉત્તરમાં અમેરિકાના પાટનગરમાં ઉતારવામાં આવ્યા, અને નેટિલસે તે બ્રિટન જઈ રહી છે, જ્યાં છ માસ સુધી દિવસ રહે છે..
જવા પિતાને પ્રવાસ ચાલુ રાખ્યો.
' . ઉત્તર ધ્રુવ ઉપર!
“અમે ડઘાઈ ગયા છીએ! પર્લ હારબરથી હંકાયે આજે બારમે દિવસ છે. ઉસ્તાદ માલમે કમાન્ડર એન્ડરસને પ્રમુખ આઈઝનહાવરને મળીને આ મહાને | (navigtors) દિશા-સ્થાન bearing) માપી રહેલ છે. પ્રવાસનું વર્ણન કર્યું. પ્રમુખ તરફથી જાહેર, સમારંભમાં એન્ડરસનને : આજે ઓગસ્ટની ત્રીજી તારીખ છે. રાત” ના બરાબર સવા માનચાંદ આપવામાં આવ્યાં. પત્રકારોને તેમણે કહ્યું : “અમને જે અગિયાર વાગે દિશા–સ્થાન માપનાર માલમે હર્ષના પિકારે વચ્ચે સફળતા મળી છે તેથી અમે જરા ડઘાઈ ગયા છીએ !” ' જાહેર કર્યું કે દિલસ બરાબર ઉત્તર અક્ષાંશ ૮ ઉપર અને કમાન્ડર એન્ડરસન પાછા વિમાનમાં બેસી પિતાની એટલે કે ઉત્તર ધ્રુવ ઉપર મહાસાગરના પેટાળમાં તરી રહી છે ! સબમરિનમાં જોડાવા ઊપડી ગયા. તે સ્થિર પડી રહી અને તેને ઊંડાઈ–માપક યંત્રાએ જાહેર કર્યું કે , અમેરિકાએ જ્યારે વાજબી ગૌરવ અને ગર્વપૂર્વક આ પરાક્રમની અહીં મહાસાગર ૧૩,૪૧૦ ફીટ ઊડે છે ! આ પહેલાં અહીં ઉપર જગતને જાણ કરી ત્યારે જગત પણ જરાક નહિ, સારી રીતે ડધાઈ : સપાટી પરથી મહાસાગરની ઊંડાઈ ૧૧,૪૮૦ ફીટ, માપવામાં આવી ગયું છે કારણ કે આ સાહસનું નાગરિક અને લશ્કરી મહત્ત્વ જાણકારોને હતી. મેં તમને “રાતના સવા અગ્યાર કહ્યા, પણ અહીં રાત જ કયાં વિચાર કરતા કરી મૂકે છે. આ સાહસ એમ બતાવી આપે છે કે '
બેલી છે.
શાળ પર્વતો
હકાષ્ટ