Prabuddha Jivan 1958 Year 19 Ank 17 to 24 and Year 20 Ank 01 to 16

SR No.: 525943
Original Sutra Author: N/A
Author: Parmanand Kunvarji Kapadia
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1958
Total Pages: 236
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 22 MB

Page 147

NBSPછChસાણા ;
Shirીય
કો
" રજીસ્ટર્ડ ન B ૪૨૬૬
વાર્ષિક લવાજમ રૂા.૪.
પ્રબુદ્ધ જૈ’નું નવેસરકરણે જ '" : ''- * વર્ષ ૨૯ : અંક ૮ :
s). : મુંબઈ ઓગષ્ટ ૧૫,૧૫૮ શંકધાર
",
: શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સઘંનું પાક્ષિક મુખપત્ર આફ્રિકા માટે શીલિંગ ૮
* છુટક નકલ ના પૈસા ૧૯ વાકાલાકાકાલાકાકાસારા લાલા તંત્રીઃ પરમાનંદ કુંવરજી કાપડિયા જ જગા આલ ગાલા અલગ અલગ કહાલ
રખેને વિનેબાજી આપણને છોડી તો નહિ જાયને? . ' વિનેબાજી આજે ભારતભરમાં સર્વોદયી કાન્તિ નિર્માણ કરવા " “આત્મજ્ઞાનને આ પ્રવાહ મને હંમેશાં નિવૃત્તિ તરફ ખેંચ માટે અહોનિશ પગપાળા ઘૂમી રહ્યા છે. ગાંધીજીને અવસાન બાદ રહ્યો છે. પણ “કામ ન કરવું એ નિવૃત્તિ નથી. ‘કામ ન કરવું
તેમનામાં ગાંધીજીના કર્મવેગની નુતન આવૃતિનું ભારતની જનતા એ પણ કામ કરવાની માફક જ એક વૃત્તિ છે. નિવૃત્તિની સ્થિતિ એ '. દર્શન કરી રહેલ છે. તેલંગાણામાં નાનું સરખું ભૂમિદાન થયું. બનેથી ભિન્ન છે. મને હંમેશાં આ સ્થિતિનું ખેંચાણ રહેતું આવ્યું
તેમાંથી પ્રેરણા પામીને તેઓ વાયુવેગે ગતિમાન થયા અને ભૂમિદાનના છે, અને એમાં તાકાત હવા વિષે મને વિશ્વાસ છે. , . આન્દોલનને તેમણે ઘેર ઘેર પહોંચતું કર્યું. આ આન્દોલનમાંથી “જેમ સક્ષમાતિસમ પરમાણમાં અપાર શકિત પડેલી છે અને ગ્રામદાની કલ્પના જન્મ પામી, જેમાં સર્વ પક્ષના આગેવાને એક એને વિસ્ફોટ થતાં એ પ્રગટે છે, એવું જ આત્મશકિતનું પણ છે. અવનવી આર્થિક ક્રાન્તિની–અને તે પણ અહિંસક ક્રાન્તિની-શક્યતા તે બધી શક્તિઓથી નેખી પડી રહે છે. મેટા ભાગની જ નહિ પણ જઈ રહ્યા છે અને તેથી તેમને સારા પ્રમાણમાં સાથ આપી રહ્યા સધળી શક્તિઓ એમાં સમાયેલી હોય છે, પછી ભલેને એ. પૂરેપૂરી, છે. નિદ્રાને, સમય બાદ કરે છે, બાકી બધો સમય તેમને લેક- પ્રગટ ન થતી હોય, અને જીવનમાં કામ પણ એ જ આવે છે. પ્રત્યે સંગ્રહ પાછળ ખરચાઈ રહ્યો છે અને લોકોને તેમના તરફથી અનેક એના સ્પર્શ માત્રથી સૌની. જીવન-નૌકા ચાલે છે. જાણે-અજાણ્યે : બાબતે અગે અનુપમ માર્ગદર્શન મળી રહ્યું છે. તેમની, નીચે હરકોઈને જીવનમાં એને સ્પર્શ હોય જ છે. આપણે એની વચમાં ન - કાર્યકર્તાઓની એક મેટી સેના ઉભી થઈ છે અને તેમનાં સંદેશાને આવીએ, અને એને જ એનું કામ કરવા દઈએ. એને વિરોઢ થતાં ,
દેશના ખુણે ખુણો પહોંચાડી રહી છે, એટલું જ નહિ પણ, તેમના એનું સક્ષાત્ દર્શન પણ થશે. આત્મજ્ઞાનની આ પ્રક્રિયા મારામાં છે. છે ખ્યાલને અમલી કાર્યધારા મૂર્ત રૂપ પણ આપી રહી છે. પ્રજાજને સૃષ્ટિમાં ૫ણું એ જ તાકાદ છે. એને જેટલે ૫ણું મેકો આપીએ : તે તેમનામાં પરમ ઉધ્ધારક, અનુ૫મ માર્ગદર્શક અને સર્વોદયના એટલું કલ્યાણું છે.' પયગંબરનું દર્શન કરી રહેલ છે, અને આજે તેમને નેતા, શિક્ષાગુરુ, "
છે : “બધી બાજુથી જોતાં મારા પર નિવૃત્તિનો પ્રભાવ સવિશેષ
બધી બાજુથી જ * પથપ્રદર્શક મળે તે કારણે ધન્યતા અનુભવી રહ્યા છે. અને તેમની વરતાય છે. મારી એક વૈચારિક ભૂમિકા છે, એના પર હું ઊભો છું... . નેતાગીરી, માર્ગદર્શન, કુશળ આયૉજન અને સતત પરિભ્રમણ દ્વારા લેકેથી હેજ અલગ થયે કે લાગલે જ આ ભૂમિકા પર પહોંચી ભારતભરમાં એક નવી ક્રાંતિ સરજાશે, અને આજના નિરાશાભર્યા જાઉં છું. અને મને જાણે આ દ્વાન થાય છે, “બસ કેવળ–સ્વરૂપ' ' વાતાવરણમાં નવી આશાને, નવી પ્રાણદાયી ચેતનાનો સંચાર થશે (નિલે) થઈને જ તારે હવે કરવું જોઈએ.. નદીની માફક તું સીધે અને સર્વોદયલક્ષી નૂતન સમાજનું જરૂર નિર્માણ થશે એવી આશા સમુદ્રમાં પહોંચી જા. સત્યના સિદ્ધાંત પર અવિચળ રહી પ્રવાહપતિત રે અનેક લેકે સેવી રહ્યા છે. ' .
રીતે આવી પડે તે કર્મો કરતે રહે, તારા તરફથી કોઈ આગ્રહ રાખીશ . આમ એક બાજુ આશા. અને ઉત્સાહનું, અવનવી ક્રિયાશીલતાનું નહિ.” એવું લાગતું હતું કે મહારાષ્ટ્રમાં કોઈ એક વિશેષ વાત લઇને વાતાવરણ જ્યારે દેશમાં ઘર કરી રહ્યું છે ત્યારે બીજી બાજુએ જવાથી ઝાઝી સફળતા નહિ મળે, અને આથી હું સ કુચિત બનીશ. . વિનોબાજીની છેલ્લાં છ આઠ મહીનાના છુટાછવાયાં પ્રવચનમાં કોઇ પણ હવે લાગે છે કે બીજે કયાંય પણ જાઉં, તે પિલી કેવળ- ૧ - જુદે જ સુર સંભળાઈ રહ્યો છે. તેમનામાં ચાલી રહેલું મનોમંથન સ્વરૂપ’ ની ભૂમિકામાં દઢ રહીને જ મારે જવું જોઈએ, , : " તેમને કોઈ જુદી જ દિશાએ ખેંચી રહ્યું હોય એવી ઝાંખી આશંકા “આ કરવા-કરાવવા” ની વાત કેવળ–સ્વરૂપ” ની ભૂમિકાની મનમાં અવારનવાર સ્ફર્યા કરે છે. કર્મયોગથી કર્મસંન્યાસ તરફ તેઓ વિરોધી છે, પણ મારે આ સંબંધે મથવું નહિ પડેઆમ તો ઢળી રહ્યા હોય' એ કાંઈક ભાસ થઈ રહ્યો છે. આ તેમનું મને બહુવિધ ઉગ્રતા પણ એક શક્તિ છે. એની અવશ્યકતા પણ છે. પણ મન્યના કયા પ્રકારનું છે એ તેમના જ શબ્દો દ્વારા સમજવા આપણે એકાગ્રતા, સમાધિમાયાના સ્મિાત વળી નાખા જ વસ્તુ છે, એ પ્રયત્ન કરીએ. તા. ૧૬-૧-૫૮ ના રેજ સર્વસેવા સંધના કાર્યકર્તાઓ છે જ, એના પર વિશ્વાસ પણ છે, અને એને અનુભવ પણ સાથેના વાર્તાલાપમાં તેઓ પોતાના મનમાં ચાલી રહેલા બે વિચાર છે. આથી કેવળ-૨ ૫’ બનવું મારે માટે સ્વાભાવિક છે. હમણાં પ્રવાહોને નીચે મુજબ રજુ કરે છે. તેઓ જણાવે છે કેમારા મનમાં હમણાં મારા મનમાં આવ્યા કરે છે કે 'પ૭ પછી આ દષ્ટિ સાથે બે પ્રકારના વિચાર ચાલી રહ્યા છે. બેમાંથી કે એકાદે જ ચાલતે હું કરું તે મારે માટે એ સારું છે. આ થ વેદાન્ત વિચારે. હત, તે મારું કામ વિશેષ સરળ થઈ જાત, પણ મારા જીવન પર
: “બીજો જે પ્રવાહ છે, એને વિજ્ઞાન–વિચાર નામ આપવાનું બે વિચારધારાની અસર પડી છે, અને તેથી જ આ રીતના બે પસંદ કરીશ. ગાંધી-વિચારમાં વેદાંત-વિચારે પણું સમાયા છે. આથી - પ્રવાહ ચાલી રહ્યા છે. એમાંનું એક છે આત્મજ્ઞાનનો પ્રવાહ. ચિત્ત પર ગાંધી-વિચાર એવું નામ ન આપતાં એને વિજ્ઞાન-વિચાર જ કહીશ. - બચપણથી જ એની અસર છે. બીજા પ્રવાહને હું વિજ્ઞાનવિચારનું જો કે આ વિચાર ઘણે અંશે મને ગાંધીજી પાસેથી મળ્યો છે. આ નામ આપું છું. જો કે આજે પણ પ્રભવ તે પહેલા પ્રવાહનું જ છે.. . વિચારનું સૂત્ર એ છે કે વિજ્ઞાનના આ જમાનામાં સાધના સામૂહિક જ પણ આત્મજ્ઞાનના વિચારમાં આ બીજો: પ્રવાહ ( વિજ્ઞાન) દાખલ થઈ શકે, એકાન્ત સાધના, હવે મનુષ્યને માટે, નથી. કારણ મનુષ્ય પડયા છે.
" . " પતે જ એક સમહ છે. ‘મારી મુક્તિ' કહેવું છેટું છે. જ્યાં શું છે
-