________________
TIT T ITM કાડર,1es
તા
૧-૭-૧૮
- પ્રબુદ્ધ જીવન
સ્વરૂપ ગુમાવી દીધું છે અને ખટપટ, લાગવગ, લાંચરૂશ્વત અને અનેક કેટલાક સમય ઉપર બનેલે એક કીસ્સ આ તપાસસમિતિના તરેહના ગુન્હાહિત પ્રવૃત્તિઓના હડ્ડા જેવી તે બની ગઈ છે. યુનિવ- ધ્યાન ઉપર લાવવામાં આવ્યા હતા. આ કીસ્સામાં એક અધ્યાપકે - સિટીના જીવનને કરી રહેલ અનેક અનિષ્ટો તરફ ધ્યાન ખેંચીને એક સ્થળેથી બીજે સ્થળે પિતાના દીકરાની જાન લઈ જવા માટે તપાસસમિતિ જણાવે છે કે ટીચર પેલીીશિયનના–રાજકારણલક્ષી | વિદ્યાર્થીઓને મળતા રેલવે કન્સેશનને ઉપયોગ કર્યો હતો, અને સત્તાબનેલા શિક્ષકોના–પરસ્પર સ્પર્ધા કરી રહેલા મંડળની-ખાસ કરીને ધીશોના ધ્યાન ઉપર આ બાબત લાવવામાં આવતાં અધ્યાપકને માત્ર ઉત્તર પ્રદેશના પૂર્વ વિભાગના અધિક વર્ચસ્વ ધરાવતા મંડળની-દુષ્ટ ચેતવણી આપીને મુકત કરવામાં આવ્યો હતો. આ સંબંધમાં તપાસ પ્રવૃત્તિઓ આજે એક મોટું ભયસ્થાન બનેલ છે.
સમિતિને એમ માલુમ પડેલું જણાવવામાં આવ્યું છે કે આગળ મજકુર તપાસસમિતિ દ્વારા જે બીજાં પ્રવર્તમાન અનિષ્ટો તરફ ઉપર આ અધ્યાપકને રાષ્ટ્રપતિ તરફથી પ્રગટ થતી માનચાંદની - ખાસ ધ્યાન ખેંચવામાં આવ્યું છે તેમાં શિક્ષકોની અસંતોષકારક યાદીમાં નવાજવામાં આવ્યા હતા. આવી ઘટના યુનિવર્સિટીને નૈતિક પસંદગી, પ્રીન્સીપાલેના હાથમાં સત્તાનું કેન્દ્રીકરણ અને તેમના હાથે અધોગતિ તરફ લઈ જાય તે સ્વાભાવિક છે.
' . ' થતો તેને દુરૂપયોગ, વિદ્યાર્થીઓને બહોળી સંખ્યામાં દાખલ કરવા માટે આ તપાસસમિતિએ, ઉત્તરોત્તર નીમાતા રહેલા વાઈસ-ચેન્સેલલાવવામાં આવતું અણધટતું દબાણ, અને પરીક્ષાઓમાં ચાલતી ઘાલમેલ- રેને માટે તે હોદ્દા ઉપર ચાલુ રહેવાનું ગ્રુપપલીટીકસે-વર્ગીય રાજ- ' આવી કેટલીક બાબતોને સમાવેશ થાય છે. વિદ્યાર્થીઓમાં વ્યાપક કારણે-કેવી રીતે અશકય બનાવી દીધું હતું તેનું આબાદ વર્ણન કર્યું', , બનેલા અશિસ્ત અને યુનિવર્સિટીમાં વ્યાપી રહેલી અરાજકતાને છે. અહેવાલમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે એ હકીકતની નોંધ કરતાં, ઉલ્લેખ કરતાં તપાસ સમિતિએ ફરી ફરીને ધ્યાન ખેંચ્યું છે કે આ દુઃખ થાય છે કે પંડિત મદનમોહન માલવીયા પછી વોઇસચેન્સેલર તરીકે વિધાર્થીઓને ચોક્કસ અધ્યાપકો અને રાજકીય દળો તરફથી સક્રિય આવેલા ડે. એસ. રાધાકૃષ્ણનને યુનિવર્સિટી સાથેનો સંબંધ તોડવાની દોરવણી મળતી રહી છે. તપાસસમિતિને માલુમ પડયું છે કે આ ગ્રુપ પેલીટીસના કારણે ફરજ પડી હતી અને પછી ડં. અમરનાથ વિદ્યાર્થીઓ ખરાબ આબરૂ ધરાવતા ઘરની (સંભવતઃ વેશ્યાગૃહોની) ઝા આવ્યા તે પણ આ જ કારણે એક વર્ષથી વધારે ટકી નશ કયા. મુલાકાત લે છે, એટલું જ નહિ પણ, આવાં અનીતિનાં થાણુઓ તેમની પાછળ આ પ્રેસરપના આગેવાન અને અનેક ખટપટોના સૂત્રધાર સાથે સક્રિયપણે જોડાયેલા હોય છે અને કેટલાક અધ્યાપકે કુદરત વિરૂદ્ધનું પંડિત ગોવિન્દ માલવિયા આવ્યા અને તેમને પણ તેમને રોકે આચરણ કરી રહ્યા હોવાનું પણ તપાસ સમિતિને કહેવામાં આવ્યું છે. આપનારાઓ સાથે અથડામણી થવાથી જવું પડેલું અને એ જ દશા કે આ સંબંધમાં તપાસસમિતિએ ભારે ખેદપૂર્વક નોંધ કરી છે તેમની પછી આવેલા ડે. સી. પી. રામસ્વામી આયરની થઈ છે. ' કે યુનિવર્સિટીમાં ચાલી રહેલ અનીતિ અંગે કરવામાં આવેલા આક્ષેપ પં. મદનમોહન માલવિયાએ કેટલીયે આશા અને મને રથપૂર્વક
અને આપના સમર્થનમાં રજુ કરવામાં આવેલ પુરાવાઓ અમાન્ય ઉભી કરેલ બનારસ હિન્દુ યુનિવર્સિટીની આટલી બધી અધોગતિ થઈ ' ગણી શકાય તેમ તેમને લાગતું નથી. આ સંબંધમાં સરકારી અદાલત હોય તે આપણી કલ્પનામાં આવે તેમ નથી. દુર્દશાનું. આ ચિત્ર
સમક્ષ ચાલી રહેલ એક મુકર્દમા તરફ તપાસસમિતિએ ખાસ ધ્યાન જોતાં વાંચતાં આપણું ચિત્ત અત્યન્ત ખિન્ન બને છે. આજે તરફ . ખેંચ્યું છે. આ મુકદમામાં એક પ્રેફેસર ઉપર કુદરત વિરૂદ્ધના આચરણ જે નૈતિક અવનતિ તરફ દેશ ધસડાઇ રહ્યો છે અને જે અપ્રમાણિત અંગે આરોપ મૂકવામાં આવે છે.
કતા, લાંચરૂશ્વત અને ભ્રષ્ટાચાર વડે આપણું આખું જીવન સડી રહ્યું • વહીવટની આ દુર્દશાને ઉપાય કરવાના હેતુથી ઉપર જણાવેલ છે, રંધાઈ રહ્યું છે તેનું આછું દર્શન બનારસ હિંદુ યુનિવર્સિટીની વટહુકમ જણાવે છે કે હવે પછીથી યુનિવર્સિટીને વહીવટ યુનિવર્સિ- ઉપર વર્ણવેલી આજની દુર્દશામાં આપણને થવું ઘટે છે. કોઈ એમ ' ટીના વીઝીટર તરીકેના અધિકારની રૂઇએ પ્રેસીડેન્ટ-રાષ્ટ્રપતિ-તરફથી ન સમજે કે બનારસ હિંદુ યુનિવર્સિટીમાં જ બધે કચરે ભેગા થયે નીમવામાં આવનાર એકઝીકયુટીવ કાઉન્સીલ ચલાવશે. તદુપરાન્ત છે અને બીજું બધું આપણું શુધ્ધ, સુવ્યવસ્થિત અને પવિત્ર છે. * યુનિવર્સિટી કેટે' જે આજ સુધી યુનિવર્સિટીની સર્વોચ્ચે વહીવટી એ જ સડે અને એ જ અવ્યસ્થા, એ જ લાંચરૂશ્વત અને એ જ સંસ્થા તરીકે કામ કરતી હતી તે હવે પછી માત્ર એક સલાહકાર લાગવગશાહીં-ઓછા વધતા અંશે સર્વત્ર છે, સર્વવ્યાપી છે. આ , મંડળ તરીકે કામ કરશે, અને તેની રચના કશી પણ ચૂંટણી સિવાય એકાવનારી ઘટનાથી આપણે સચેત ન બનીએ, અને આન્તરબાહ્ય કરવામા આવશે. આ ઓર્ડીનન્સની એક મહત્વની કલમ એ મુજબ સાફસુફીનું કામ પૂરી ગંભીરતાપૂર્વક હાથ ન ધરીએ તે આપણું છે કે હાઈકોટૅના ન્યાયમૂર્તિનું સ્થાન ધરાવતી કોઈ પણ વ્યક્તિના ભાવી ભારે ખતરનાક છે–એમાં કોઇ શક નથી. પ્રમુખસ્થાનપૂર્વકની એક સ્ક્રીનીંગ કમીટી” (આન્તર . વહીવટ ગ્રામોદ્યોગ અને યંત્રોદ્યોગ સમન્વય , તપાસનારી સમિતિ) નીમવામાં આવશે અને યુનિવર્સિટીના હિતને પંઢરપુર ખાતે સર્વોદય સંમેલન પ્રસંગે યોજાયેલા ખાદી ગ્રામજેમનું ચાલુ રહેવું ઘાતક લેખવામાં આવે છે એવા યુનિવર્સિટીના ઘોગ પ્રદર્શનનું તા. ૨૮-૫-૫૮ ને રાજ ઉદ્ધાટન કરતાં શ્રી વિને'અધ્યાપકે અને વહીવટકર્તાઓના ખટલાની આ સમિતિ તપાસ કરશે. બાજીએ કરેલું પ્રવચન એક સંપૂર્ણ નિબંધના આકારનું હતું. તેમાં આ ઉપરાંત પ્રોફેસરે, રીડરે, લેકચર અને અન્ય અધિકારીઓની ગ્રામોદ્યોગ અને યંત્રેદ્યોગના પરસ્પર સંબંધ અને તે વચ્ચે કરવા ' ' ભવિષ્યમાં ભરતી કરવા માટે એફઝીકયુટીવ કાઉન્સીલને મદદ કરવા જોઈતા વિવેકને અનુલક્ષીને નીચે મુજબ તેમણે જણાવ્યું હતું - " માટે એક સીલેકશન કમીટી–પસંદગી સમિતિ–નીમવામાં આવશે. આ “ તમે સૌ જાણે છે કે, દુનિયામાં જેટલાં પણ ઉત્પાદનના કાનુની જોગવાઈ એટલા માટે કરવામાં આવી છે કે તપાસ સમિતિને કામ થઇ રહ્યાં છે તે બધાં પાછળ મૂળ મુદ્દે પાંચ આંગળીઓની માલુમ પડયું છે તે મુજબ યુનિવર્સિટીમાં સત્તા ચલાવી રહેલા–પ્રેશર કરામત છે. અને તેમાં પણ ગ્રામદ્યોગના કામમાં તે પાંચ આંગળીઓ ગ્રુપ્સ-દબાણ લાવતાં મંડળના કારણે અધ્યાપ વગેરેની ભરતી જ મુખ્ય ભાગ ભજવે છે. હા, એની મદદે કોઈ ને કોઇ ઉપકરણ
કરવામાં વ્યકિતની ગુણવત્તાને કશું સ્થાન રહ્યું જ નથી. અને ચોકસ આવે છે ખરૂં, પણ તે ઉપકરણ તરીકે જ આવે છે. આ કરણ (હાથ) - ભૌગોલિક પ્રદેશમાંની ચોકકસ પ્રકારની વ્યકિતઓને જ શિક્ષક–અધ્યા- અને ઉપકરણ (સાધન) ને જે વિવેક છે તે જ ગ્રામોદ્યોગ અને પ-તરીકે નીમવાને ચાન્સ મળતો રહ્યો છે. આ સંબંધમાં, તપાસ- યદ્યોગને વિવેક પણ છે. ગ્રામોદ્યોગ. કરણ મુખ્ય હોય છે, જ્યારે
સમિતિ ધ્યાન ખેંચે છે કે આવી અણુધટતી રીતે નીમાતા શિક્ષકોમાંના ઉપકરણ ગૌણ હોય છે. આંખ મુખ્ય હોય છે, જ્યારે ચમા ગૌણ; • ઘણા ખરા એકમેકના સગા સંબંધીઓ જ માલુમ પડયા છે. અહેવાલ હાથ મુખ્ય હોય છે જ્યારે એજાર ગૌણ; પગ મુખ્ય હોય છે, જયારે સાથે આવા સગપણ સંબંધે જોડાયેલા શિક્ષકોની યાદી પણ સાઈકલ ગૌણ. આને બદલે જ્યારે ઉપકરણ પ્રધાન સ્થાને બિરાજે છે જોડવામાં આવી છે..
ત્યારે તે યંત્ર કહેવાય છે. આજકાલ, ખાસ કરીને આ વિજ્ઞાનયુગમાં