Prabuddha Jivan 1957 Year 18 Ank 17 to 24 and Year 19 Ank 01 to 16

SR No.: 525942
Original Sutra Author: N/A
Author: Parmanand Kunvarji Kapadia
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1957
Total Pages: 250
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 27 MB

Page 49

તા. ૧-૩-૫૭
પ્રબુદ્ધ જીવન
તો મરખ ને
તેમા સમાવલા તેમન ને સર જિ. તેમના
પરમાનંદ
હું તમને એ સમજાવી દેવા માંગું છું કે આપણું કામ એટલું મુંબઈ કોગ્રેસના અધીશ શ્રી. એસ. કે. પાટીલના તેઓ જમણા હાથતે પાયાની ક્રાંતિનું છે કે એમાં સાધનામાં પણ ક્રાંતિ છે અને સમાન હતા. આ રીતે તેમની લાગવગનું ક્ષેત્ર ઘણું વિશાળ હતું. સાધ્યમાં પણ ક્રાંતિ છે. સામ્યવાદીઓ સમજે છે કે એમનું દયેય દીલ્હી સુધી તેમને હાથ પહોંચતે હતે. ક્રાંતિકારી છે, પણ એવું નથી. કેમકે એમને દેવ તે એનએ મૂડી- તેમને જેમ પિતાની વિશેષતાનું તેમ જ પિતાની મર્યાદાનું ભાન વાદીઓને દેવ જ છે ! જે દેવને ઈડન ભગત છે, આઈક ભગત છે હતું. આમજનતા સાથેના તેમના વ્યવહારવર્તનમાં એક કાંગ્રેસી તે જ દેવને બુલ્ગાનિન પણ ભગત છે. એ ભગતે વચ્ચે માંહ્યોમાંહ્ય નેતાને રૂઆબ નહેાતે પણ કોંગ્રેસના એક અદના સેવકની નમ્રતા અને અથડામણ છે ખરી, પરંતુ મુદ્દે એ બધા એક જ દેવના ભક્ત છે. સેવાપરાયણતા હતી. તેમના સ્વભાવમાં મીલનસારપણું અને મીઠાશ પરંતુ ગ્રામદાન, ભૂદાન, સંપત્તિદાન વગેરે જે બધું છે એ બિલકુલ હતી. કોઈને પણ ઉપયોગી થવાને તેઓ સદા તત્પર હતા. તેઓ અનેક જ પાયાની ક્રાંતિનું કામ છે. પણ લોકે આ વાતને સમજતા નથી. વ્યકિતઓને એક યા બીજી રીતે મદદરૂપ થયા હતા અને અનેક સત્તાના કેન્દ્રીકરણથી વિશ્વશાંતિને માથે
સંસ્થાઓની ગુચે ઉકેલવામાં સહાયક નીવડ્યા હતા. તલવાર તોલાઈ રહી છે.
૫૪ ની વર્ષની નાની ઉમ્મરે તેઓ આપણી વચ્ચેથી સદાને હું એ પણું કહી દેવા ઈચ્છું છું કે આજની હાલતમાં લડા- માટે વિદાય થયા છે. ફેબ્રુઆરી માસની ૧૬ મી તારીખની સાંજ ઈને રોકવી એ કોઈપ | માણસના હાથની વાત નથી, કેમકે આજના સુધી તે એક યા બીજી સંસ્થાના કાર્યમાં તેઓ રોકાયેલા હતા. જે કાંઈ મુત્સદ્દીઓ છે, નેતાઓ છે, એ બધા એક સમાજરચનાને રાત્રીના અનેક મિત્રો સાથે લગ્નને લગતા ભેજન સમારંભમાં તેમણે પેટાળમાં બેઠેલા છે, તેઓ એક મશીનનાં પૈડાં જેવાં છે. મશીનની ભાગ લીધે, નવ સાડા નવે ઘેર પહોંચ્યા અને હૃદય રોગના હુમલાની ગતિને તેઓ પોતે અટકાવી શકે તેમ નથી. તેઓ બૂમ પાડે છે કે શરૂઆત થઈ અને ત્રણેક કલાકને વ્યાધિ ભોગવીને ઐહિક જીવનને લડાઈ ન થવી જોઈએ, શાંતિ રહેવી જોઈએ. તે એમના હાથમાં તેમણે સમાપ્ત કર્યું. તેમના જવાથી જે જે સંસ્થામાં તેઓ કામ માત્ર બૂમ પાડવાનુ જ રહી જાય છે. કોઈ પણ એક મૂરખ ઊભા કરતા હતા ત્યાં પડેલા ખાડો જલ્દી પુરાય તેમ નથી. તેમના સૌજથાય અને પિતાની બીડી ઘાસની ગંજી પર કે તે આખા ગામમાં ન્યની તેમજ સેવાપરાયણતાની તેઓ એવી ઉંડીં સુવાસ મૂકી ગયા લાય લાગે એવું બને છે. એ જ રીતે કોઈ મૂરખાના મનમાં આવે છે કે તેમના પરિચયમાં આવેલા તેમના અનેક સ્વજને, મિત્રો, અને એ બાજુના દેશ પર નાનકડા હમ કરે તેમાંથી દુનિયામાં 'સાથીઓ તેમને કંઇ કાળ સુધી ભૂલી શકે તેમ છે જ નહિ. તેમના લડાઈ ફાટી નીકળે એ સાવ બનવાજોગ છે. મુસદીઓના મિજાજ પવિત્ર આત્માને શાશ્વત શાન્તિ પ્રાપ્ત થાઓ એવી આપણી પરમાત્માને પણ બગડે છે અને એક મુસદીને બગડેલો મિજાજ આખી દુનિ- પ્રાર્થના હો ! યામાં આગ ચાંપી શકે તેમ છે. અને આજના સમાજ આપણે “ભગવાન બુધ”માંના માંસાહાર પ્રકરણ અંગે કંઇક એ ઘડી કાઢયો છે કે એમાં આપણું ભલું બૂરું કરવાની
એક પ્રતિભાપૂર્ણ નિવેદન શકિત મૂડીભર માણસેના હાથમાં મુકાઈ ગઈ છે. સાધારણ રીતે
પૂર્વ ભૂમિકા ભગવાન પાસે પોતાને બુદ્ધિ આપવાની પ્રાર્થના કરવાનો રિવાજ છે.
કેટલાંક વર્ષ પહેલાં સ્વ. અધ્યાપક ધર્માનંદ કૌશાંબીએ મરાઠી પણ બાબા ઘણી વાર પિતાને માટે પ્રાર્થના નથી કરતો, પણ ભગવાનને
ભાષામાં “બુધ્ધ ચરિત્ર” એ નામનું એક પુસ્તક લખેલું. તે પુસ્તકમાં વિનવે છે કે “હે ભગવાન ‘આઈક ને સદ્દબુદ્ધિ આપજે, બુલ્ગાનિનને બુદ્ધિ
માંસાહાર પ્રકરણ આવે છે અને તેમાં ભગવાન મહાવીર તથા પ્રાચીન આપજે, ઈડનને અક્કલ આપજે !” કેમકે બાબા જાણે છે કે ભગવાન
સમયના જૈન સાધુએ માંસભેજી હતા એવું વિધાન કરવામાં આવ્યું બાબાને બેવકુફ બનાવશે તોયે બાબા દુનિયાનું કશુંય બગાડી શકવાને
છે અને તેના સમર્થનમાં જૈન આગમાંથી માંસાહારસૂચક કેટલાક નથી, પણ જે ભગવાને ઈડન, આઈક કે બુલ્ગાનિનને અક્કલ ન આપી
ઉલ્લેખે તારવીને તેમણે રજુ કર્યા છે. આ પુસ્તકને ભારત સરકારતો દુનિયા આખીનું ધનોતપને નીકળી જશે. માટે ભગવાનને પ્રાર્થના
સ્થાપિત સાહિત્ય અકાદમી (acadamy) તરફથી હિંદી અનુવાદ કરવામાં બાબા પિતાને બધે સ્વાર્થ વિસારે પાડીને કેવળ પરમાર્થ
પ્રગટ કરવામાં આવ્યું છે. આ અનુવાદ પ્રસિદ્ધિના કારણે પ્રસ્તુત બુદ્ધિથી એ લોકોને માટે જ ભગવાનની દુઆ માંગે છે ! વિનોબા
માંસાહાર પ્રકરણ તરફ સવિશેષ દયાન ખેંચાતાં જૈન સમાજમાં સ્વાભાશ્રી નાથાલાલ પરીખનું અકાળ અવસાન વિક રીતે મેટ ક્ષેભ પેદા થયેલ છે. જૈન સામયિકેમાં આ સંબંધ
તા. ૧૬-૨-૫૭ ના રોજ શ્રી નાથાલાલ ડાહ્યાભાઈના નીપજેલ અનેક આવેશભર્યા લેખે અને ચર્ચાપત્રે પ્રગટ થઈ રહ્યા છે અને અકાળ અવસાનથી માત્ર જૈન સમાજે જ નહિ પણ મુંબઈના વિશાળ તેમાં . ધર્માનંદ કૌશાંબી વિષે અણછાજતા ઉલ્લેખ જોવામાં જનસમાજે એક સમર્થ સામાજિક કાર્યકર્તા ગુમાવેલ છે. ઝવેરાતને આવે છે. ધર્માનંદજીના મન્તવ્યોમાં જરૂર ભૂલ હોઈ શકે છે અને તેઓ . ધધ તેમની કુટુંબપરંપરાનો વ્યવસાય હતે. બેબે ડાયમન્ડ મર- અમુક શબ્દો અને વાકયોને જે અર્થ કરતા હોય તે જૈન સમાજને ચન્ટસ એસોસીએશનના તેઓ પ્રમુખ હતા. મુંબઈના કોંગ્રેસી કાર્ય. અભિપ્રેત ન હોય, એટલું જ નહિ પણપિતાના ઈષ્ટદેવની કલ્પના કરોમાં તેમનું અગ્રસ્થાન હતું. જૈન શ્વે, મૂ, કોન્ફરન્સના કેટલેક સાથે કઈ પણ રીતે બંધ બેસતા નહેાય અને તેથી જૈનેની ધાર્મિક સમય તેઓ એક મુખ્ય મંત્રી હતા. આ સિવાય મુંબઈની અનેક લાગણી દુભાય એ તદ્દન સ્વાભાવિક છે. પણ તેથી તેમના માટે મહાવીરસામાજિક તેમ જ મજુર સંસ્થાઓ સાથે તેમને અધિકારયુક્ત પી. અસત્યભાજી, અભિનિવેશધારી વગેરે અણુધટતા વિશેષણો વાપરવા સંબંધ હતું. મુંબઈની મ્યુનીસીપલ કારપેરેશનમાં તેઓ વર્ષો સુધી તે યોગ્ય નથી. એક જ હકીકત ધ્યાનમાં લ્યા. તેમણે ભગવાન સભ્ય હતા અને વચગાળે થોડો સમય તેઓ મુંબઈની મ્યુનીસીપા- પાર્શ્વનાથને ચતુર્યામ માર્ગના પ્રતિપાદક તરીકે વર્ણવ્યા છે અને લીટીની સ્ટેન્ડીંગ કમીટીના ચેરમેન હતા. મુંબઈની વિધાનસભાના ભ.બુધ અને ભ.મહાવીરની ભિન્ન ભિન્ન પરંપરા ભ. પાર્શ્વનાથના તેઓ એક સભ્ય હતા.
ચતુર્યામ માર્ગમાંથી ઉદ્ભવેલી છે એમ એ સંબંધમાં એક સ્વતંત્ર તેમનું શિક્ષણ તે મેટ્રીકથી વધારે નહોતું પણ તેમનામાં પુસ્તક “પાર્શ્વનાથાચા ચતુર્યામ ધર્મ” લખીને પુરવાર કર્યું છે. જે અદમ્ય મહત્વાકાંક્ષા હતી અને દેશની વિશિષ્ટ વ્યકિતઓ સાથે સંબંધ
તેઓ જૈન પરંપરાના દેવી હતા તે ભ. પાર્શ્વનાથને આવી પ્રતિષ્ઠા બાંધવાની કુશળતા હતી. સ્વ. બાબુ સુભાષ બેઝના તેઓ નિકટ તેઓ જરૂર ન જ આપત. કહેવાનું તાત્પર્ય એ છે કે ધર્માનંદ સંબંધી હતા અને તે ભૂમિકા ઉપર તેમનું કાંગ્રેસ સાથે સંકળાયેલા કૌશાંબીની અમુક માન્યતા કે પ્રરૂપણું આપણને સ્વીકાર્ય ન હોય જાહેર જીવનની શરૂઆત થઈ હતી. સુભાષ બાબુના અવસાન બાદ એમ છતાં તેમની સત્યપ્રિયતા, નિડરતા, બહુશ્રુતતા અને ધર્મનિષ્ઠા વિષે તેમણે સ્વ. વલ્લભભાઈને પણ સારો વિશ્વાસ સંપાદન કર્યો હતે. આપણે અન્યથા ન વિચારીએ. આટલી પ્રસ્તાવના બાદ જણાવવાનું
યભાષી, અભિ હકીકત માં
વર્ણવ્યા કથના