________________
-
-
પ્રબુદ્ધ જીવન
તા. ૧-૯-૧૭ છે; અને આપણે જેમ બાળકૅમાં બહુ સ્પષ્ટતાથી જોઈએ છીએ તેમ . તે હવે પ્રશ્ન આપણી સામે આ રીતે આવીને ઉભે રહે છે. કાં દરેક માનવી પિતાના અન્તરના ઊંડાણમાં આ કાનુનને ધર્મ-નિયમને- તે આપણે કઇ ખ્રિસ્તી ધર્મોપદેશને સ્વીકારતા નથી અને બળીયાના * જાણે છે, અનુભવે છે; આ દુનિયાના બેટા અને ભૂલ ભરેલા વિચાર બે ભાગ એ ધારણ ઉપર જ આપણા જીવનની રચના કરવા માંગીએ - અને ઉપદેશથી તેની બુદ્ધિ ભ્રમિત નથી થતી ત્યાં સુધી આ નિય- છીએ, અથવા તે. આજના સર્વે ફરજિયાત કરે, સરકારી અદાલતે મનું તેને સદક્તિ ભાન હોય છે. પ્રેમધર્મને લગતો કાનુન હિંદી અને પોલીસખાતાઓ અને મુખ્યત્વે કરીને આપણાં લશ્કરે રદ કરવા તેમજ ચીની, હૈબુ, ગ્રીક તથા રોમન સંતે પિકારી, પિકારીને અંજ જોઈએ, વિસર્જિત કરવા જોઇએ.' સુધી દુનિયાના લોકોને સંભળાવતા આવ્યા છે. “માત્ર પ્રેમમાં જ સર્વ આ વર્ષે, વસન્તરૂતુમાં, મેની એક કન્યાશાળામાં ચાલતી ધર્મોને અને સર્વ પેગંબરને સમાવેશ થાય છે.” એમ જેણે સ્પષ્ટ ધાર્મિક પરીક્ષા દરમિયાન શાળાના શિક્ષકે અને એ વખતે જે પાદરી રીતે કહ્યું હતું એવા ઇશુખ્રિીસ્તે આ અનુશાસક નિયમનું પ્રેમ હાજર હતા તેણે દશ આજ્ઞાઓ. ten commandments-સંબંધમાં તત્ત્વનું—સૌથી વધારે સ્પષ્ટતાપૂર્વક પ્રતિપાદન કર્યું હતું, એમ મને અને ખાસ કરીને “તું હિંસા કરતે નહિ—“Thou shall notલાગે છે.
આ kill'—એ છઠ્ઠી આજ્ઞા સંબંધમાં છોકરીઓને સવાલ પૂછયા તેને - આ પણ આ નિયમમાં જે વિકૃતિ ઉભી થવાનું જોખમ હતું તેનું બિરાબર જવાબ મળ્યા બાદ “ઇશ્વરી કાનુન મુજબ હિંસાને શું બધી આગળથી આકલન કરીને તેમણે એ જોખમ તરફ લોકોનું સીધી બાબતમાં નિષેધ કરવામાં આવ્યું છે” એ ચાલુ સવાલ પાદરીએ રીતે ધ્યાન ખેંચ્યું હતું. આ જોખમે એ પ્રકારની વિચારણામાં રહેલું પૂછયો અને બીચારી કમનસીબ છોકરીઓને આગળથી જેમ પઢાવી
છે કે જે પોતાના હિતેનું બળજરીથી રક્ષણ કરવાની પદ્ધતિને રાખવામાં આવ્યું હતું તે મુજબ બધી બાબતમાં નહિ “લડાઈમાં : વ્યાજબી લેખે છે, “મુક્કીને જવાબ મુઠ્ઠીથી વાળ અને આપણી તેમ જ ગુનેહગારને ફાંસીએ લટકાવવામાં હિંસા ધર્મસંમત હતી’
ઝૂંટવી લેવાયેલી ચીજોને બળજરીથી પાછી મેળવવી” આ શબ્દોમાં એમ જવાબ આપવાની ફરજ પડી. આમ છતાં પણ આ કમનસીબ ઉપરની વિકૃત વિચારણાનું ઇશુખ્રિીસ્તે વર્ણન કર્યું હતું. જેઓ જુવાન છોકરીઓમાંની એકને-આ જે હું કહી રહ્યો છું તે કેવળ સંસારમાં રચેલા પચેલા છે તેમના માટે આવી વિચારણા તદ્દન સ્વાભ- કપોળકલ્પિત વાત નથી પણ નજરે જોનારાઓએ કહેલી સત્ય હકીક્ત વિક છે. જેમ દરેક સમજુ માણસને લાગવું જોઇએ તેમ તે પણ છે–પહેલી પરીક્ષા પછી હિંસા શું હંમેશા પાપમય છે? એવો ચાલુ જાણતા હતા કે માનવી જીવનના, પાયાના સિધ્ધાન્ત તરીકે સ્વીકારાયેલા પ્રશ્ન પૂછવામાં આવ્યો ત્યારે તેણે ગભરાતાં ગભરાતાં છતાં નિશ્ચયપૂર્વક પ્રેમની સાથે પશુબળને ઉપયોગ સંવાદી બની શકે જ નહિ, અને જવાબ આપ્યો કે “હમેશ”; અને પેલા પાદરીએ તેને ઘુચવવાને ગમે તેવા કિસ્સામાં જેવું હિંસાનું વ્યાજબીપણું સ્વીકારવામાં આવે કે ઘણા પ્રયત્ન કર્યો છતાં નિશ્ચળ પ્રતીતિપૂર્વક તેણે જવાબ આપ્ય 'તરત જ પ્રેમ ધર્મની અપૂર્ણતા સ્વીકૃત બની જાય છે અને આમ કે “નવા કરારમાં હિંસાને સર્વથા નિષેધ કરવામાં આવ્યું છે અને
કિરવા જતાં પ્રેમના સિદ્ધાન્તને ઇનકાર સ્વતઃ સિદ્ધ બને છે. આખી હિંસા જ માત્ર નહિ પણ માનવીબંધુ વિરૂદ્ધના કેઈ પણ અપકૃત્યને જો કે ખ્રિસ્તી સભ્યતા બહારથી આટલી બધી ઉજળી દેખાય છે, છતાં આ ઇશુ પ્રીતે નિષેધ કર્યો છે.” ગમે એટલા રૂવાબ અને વાક્યાતુરી
સ્વતઃ સિદ્ધ વિસંવાદના પાયા ઉપર--કાર્ય કદિ સભાન પણે અને છતાં પાદરીનું મેટું બંધ થઈ ગયું અને તે છોકરીની નિડરતાએ સૌ મેટા ભાગે આ પ્રકારના સ્પષ્ટ ભાન વિના-વિકાસ અને વૃદ્ધિ પામતી કોઈને આશ્ચર્યમુગ્ધ બનાવી મૂકયા. તે છોકરીએ પાદરીને મહાત કર્યો. રહી છે...
હા, આપણે છાપાઓમાં હવાઈ વિમાનની પ્રગતિ વિષે, રાજ- ખરી રીતે પશુબળને પ્રેમની સાથે જેવું ગોઠવવામાં આવે છે કારણી જટિલ સંબંધો વિષે, જુદી જુદી કલબ અને રીતરીવાજો કે તરત જ પછી જીવનના નિયામક તત્વ તરીકે પ્રેમનું કોઈ સ્થાન વિષે. ભિન્ન ભિન્ન પ્રકારના મંડળ વિષે, કળાના કહેવાતા સર્જને રહી શકે જ નહિ. અને જ્યારે પ્રેમનું કઈ શાસન નથી રહેતું ત્યારે વિષે ખૂબ ચર્ચા કરી શકીએ છીએ અને પેલી જુવાન છોકરીએ જે .' પછી હિંસા-જે કોઈ સૌથી વધારે બળવાન હોય તેની શિરોરી-એ કાંઈ કહ્યું તે સંબંધમાં આંખ આડા કાન કરી શકીએ છીએ. પણ તે સિવાય બીજો કોઇ નિયમ ટો નથી. એગણીશ સકાઓથી ખ્રિસ્તી એમ એની. મુંગે મોઢે ઉપેક્ષા થઈ નહિ શકે; કારણ કે ખ્રિસ્તી
જનતા આજ રીતે જીવતી આવી છે. એ તદ્ન સત્ય છે કે આ જગતના કોઈ પણ માનવીને એાછા વધતા પ્રમાણમાં પણ હમેશા બધા” કાળ દરમિયાન હિંસાની દેરવણી નીચે જ લોકેએ, પિતાના આ પ્રમાણે જે લાગતું આવ્યું છે. સમાજવાદ, સામ્યવાદ, અરાજકતાજીવનની વ્યવસ્થા સાધી છે.
* * વાદ, સેલ્વેશન આર્મી, વધતા જતા ગુન્હાઓ, બેકારી, ધનવાનોને આ ખ્રિસ્તી પ્રજાએ અને અન્ય પ્રજાઓ વચ્ચે એટલે જ ફરક વધતે જતે ગાંડપણભર્યો ભોગ વિલાસ એને ગરીબની પારવિનાની ઈ રહ્યો છે કે ખ્રિસ્તી સંપ્રદાયમાં પ્રેમના કાનુનની સ્પષ્ટતાથી અને યાતનાઓ, આપધાતનાં ચકાવે એવા વધતા જતા કીસ્સાઓ આ
Tી એકસાઈથી પ્રરૂપણ કરવામાં આવી છે, જ્યારે અન્ય ધર્મોના ઉ૫- બધાની અંદર આ વિસંવાદ વ્યાપી રહેલ છે. આ વિસંવાદને ઉકેલ કે દેશમાં, આ બાબત ઉપર એટલે બધે ભાર મૂકવામાં આવ્યો નથી, લાવા જ જોઈએ. એ અણઉકેલ્યાં રહી શકે જ નહિ. અને તે ઉકેલ Fી અને જે કે ખ્રિસ્તી પ્રજાઓએ આ કાનુનને ગંભીરપણે સ્વીકાર્યો છે. એક જ રીતે લાવી શકાય—પ્રેમના કાનુનને રવીકાર કરવા અને દુર એમ છતાં પણ સાથે સાથે તેમણે હિંસાને પણ અપનાવી છે અને હિંસાને સર્વથ ઈનકાર કર.
છે. પોતાનું જીવન હિંસા ઉપર પડયું છે, અને આને લીધે ખ્રિસ્તી પ્રજા- તેથી ટ્રાન્સવાલમાં તમે જે લડત ચલાવી રહ્યા છે તે લડત છે અને એનું આખું જીવન એક મહાન-વિસંવાદથી ભરેલું જોવામાં આવે દુનિયાના આ છેડે વસતા અમને લોકોને લાગે છે તે પ્રમાણે, સૌથી કરી છે. તેઓ અમુક સિદ્ધાન્તો માનતા હોવાનો દાવો કરે છે અને તેમનું વધારે અગત્યનું કાર્ય છે. આજની દુનિયામાં જે કાંઈ કાર્ય ચાલી
રા, જીવન તેથી ઉલટા સિદ્ધાન્ત ઉપર ઘડાયું છે. તેઓ પ્રેમને જીવનની રહ્યું છે તેમાં પણું તમારી લડતને પ્રકાર સૌથી વધારે મહત્વનો છે તાકી કાન તરીકે સ્વીકારે છે અને બીજી બાજુએ હિંસાને વ્યવહારમાં પુર અને તેમાં માત્ર ખ્રિસ્તી પ્રજાએ એ જ નહિ પણ દુનિયાની ઇતર ન અવકાશ આપે છે, તેમાં ગુણગાન કરે છે અને જીવનનાં ભિન્ન ભિન્ન પ્રજાઓએ પણ અચુક સાથ આપવો જ પડશે. . . "
અગઉપાંગમાં હિંસા સિવાય ચાલી જ ન શકે એમ હિંસાનું પ્રભુત્વ . હું ધારું છું કે તમે જાણીને આનંદ પામશે, કે અહિં રશીદિ કબુલ રાખે છે. દાખલા તરીકે રાજાઓને, સરકારી અદાલતેને તેમ જ માં પણ આ પ્રકારની હીલચાલ બહુ વેગથી ચાલી રહી છે અને
લસ્કરને જે અનિવાર્ય લેખવામાં આવે છે. ખ્રિસ્તી પ્રજાના વિકાસ | એ હીલચાલ લશ્કરમાં જોડાવવા ઈનકાર કરવાના આકાર ધારણ કે સાથે આ વિસવાદે પણ ખૂબ વૃદ્ધિગત થતો રહ્યો છે અને આજે પણ કરી રહી છે. અને આવા ઇનકાર કરનારાઓની સંખ્યા દિન પર દિલ. એ પરકાષ્ટાએ પહોંચ્યો છે.
વાત
વધતી જાય છે. રેશીઓમાં આ રીતે લશ્કરમાં જોડાવવા ઈનકાર,