Prabuddha Jivan 1957 Year 18 Ank 17 to 24 and Year 19 Ank 01 to 16

SR No.: 525942
Original Sutra Author: N/A
Author: Parmanand Kunvarji Kapadia
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1957
Total Pages: 250
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 27 MB

Page 139

:
-
* * * * *
*
"'*
ન
*
* * * * * *
*
* *
'T
K
.' કરી
તા. ૧-૭-૧૭ - પ્રબુદ્ધ જીવન
- ૪૮ ગ મેળવવાને હતો પણ હવે એ બાબતની કોઈ આશા નથી.” તેમણે સોળ વર્ષની ઉમરે જાન જોડાતી બંધ રહી હતી. કેટલાકને એ ગમ્યું * કહ્યું કે “ભલા માણસ, એમ તે કાંઈ નિરાશ થવાય ? તમ તમારે પણ નહિ હોય, મને પણ તે કાળે એ ગમ્યું જ હતું એમ આજે
જ કહી ન શકું. પણ ૬૦ વર્ષ વીત્યા પછી આજે–વાર્ધક્ય મુનિવૃત્તનાં સમારંભ પ્રસંગે લાખ જાહેર કરજો. બાકીની રકમ ગમે ત્યાંથી મળી
એ કાળે તમે બધા મિત્રોએ મળી ભૂતકાળની એ વિલુપ્ત જનને વ્યાજ - રહેશે.” પણ મેં જણાવ્યું કે “એમ મારાથી અધ્ધરે અધર લાખ ' સાથે જોડી છે અને તેને નવું સંસ્કરણ અધ્યું છે. વળી સાથે સાથે : : રૂપિયાની જાહેરાત કેમ થાય ?” તેમણે કહ્યું કે “એક મિત્ર મળી ગયા એને ઘડપણની નિન્દાથી મુક્ત રાખી યૌવનની ' પ્રશસ્તિ અર્પે છે. ' છે અને તેમણે બાકીની રૂા. ૧૦૦૦૦ ની રકમ મેળવી આપવાની પરંતુ અહીં જ મારે એ કહી દેવું જોઈએ કે આ ઉત્સવ જે નવ
જાનનું રૂપ લે છે તે તે જીવતા જગતિયાની પણ ગરજ સારે છે. જવાબદારી લીધી છે, એટલે નિઃશંકપણે લાખ જાહેર કરજો.” આ
મરણેત્તર કરવામાં આવનાર વરે જ્યારે તે વ્યક્તિના જીવનકાળ દર-. સાંભળીને મારા વિસ્મયને—મારા આનંદને-કોઈ પાર ન રહ્યો. મને
મિયાન કરવામાં આવે ત્યારે તે “જીવતાં જગતિયુ” કહેવાય છે. મારા પર એમ પ્રતીતિ થઈ કે જે બાબત પાછળ આપણે નિષ્ઠાપૂર્વક પ્રયત્ન માટે આ ઉત્સવ એવું જગતિયું પણ છે. તેથી હું આમાં જાન કરીએ છીએ તે પ્રયત્નને અનુરૂપ પરિણામ તે આવે જ છે, પણ એ જોડાયા અને જગતિયું ઉજવાયાને બેવડા આનંદ લઉં છું. તમે પ્રયત્નની સીમા વટાવી જાય એવું પણ પરિણામ કદિ કદિ સિદ્ધ થઈ બધાં પણ આવા બેવડે આનંદ સ્નિગ્ધ ભજનરૂપે અનુભવે છે એમ
હું ક૯પી લઉં છું.
એ જાય છે. આપણે કલ્પના કરી ન હોય એવી કોઈ વ્યકિતના દિલને
. ગઈ કાલે મેં મારી વિદ્યોપાસનામાં રસ લેનાર ઉપસ્થિત કે આપણી વાત અણધારી રીતે સ્પર્શી જાય છે અને એ રીતે અણુકટપી અનુપસ્થિત સર્વને હાર્દિક આભાર તે મા જ છે. આજે એટલું દિશાએથી સમાજ આગળ જે ટહેલ આપણે નાંખી હોય તે પૂરી પડી ઉમેરવું બાકી છે કે જે જે બાળક–બાળિકાઓએ ને ખાસ કરી રહે છેઆવી એક પ્રકારની સામ િશ્રધા અને આ કાર્યમાંથી બહેનેએ લાકડી પકડી મને ટેકો આપ્યો છે કે ચા-દૂધ પાઈ જીવતે
રાખ્યા છે તે બધાને નામ લીધા સિવાય પણ હાર્દિક આભાર માનું સાંપડી છે, જેને હું મારું મેટું સદૂભાગ્ય માનું છું.” ,
છું. ખરી રીતે એમના એવા ટેકા વિના હું ને તે ઊભું રહી શકત ત્યાર બાદ પં. સુખલાલજીએ નીચે મુજબ ઉબેધન કર્યું - કે ન થેડી પણ વિદ્યોપાસના કરી શકત.
ગઈ કાલે સાંઝે ડૉ. રાધાકૃષ્ણને મને લક્ષી સાવૃત્તચક્ષુમૃતમ ઇન્ છેવટે શ્રી સુરજચંદ્ર ડાંગીએ પંડિતજીને અનુલક્ષીને નીચે એ કઠમંત્રને એક પાદ ઉચાલે અને તેમણે પોતાની રીતે તેને ભાવ મુજબનું પ્રશસ્તિ ગીત સંભળાવ્યું. દર્શાવેલે. મને એ જ વખતે થયેલું કે હું મારા વક્તવ્યના ઉપસંહારમાં
" મનનત એ આખે મંત્રગ્લૅક કહી તેને સળંગ ભાવ શ્રોતાઓ સમક્ષ દર્શાવું.
મનવ્ન મારતો સપૂત | પરંતુ છેવટે મેં જોયું કે એમ કરવા જતાં બહુ વખત જશે અને
प्रज्ञान-चक्षु से आज बन रहेસભાની સમયમર્યાદાને ભંગ થશે. તેથી અત્યારે ઉપહાર પ્રસંગે
નિન સંસ્કૃતિ છેપ્રદૂત || - ઉપસ્થિત થયેલ ભાઈબહેને સમક્ષ એ રહી ગયેલ વાત આટોપવાની રજા લઉં છું.
अभिनन्दन भारत के सपूत ॥ ध्रुव. ॥" ' કહોપનિષદના બીજા અધ્યાયની પહેલી વલીને પહેલે મંત્રશ્લોક રન-ચિંતનમય શિવ–નીવન, આ છે – '
સત્ નિત-સુa–સંયુત શુન્દર મન ! पराश्चि खानि व्यतृणत्स्वयम्भूस्तस्मात्पराङ् पश्यति नान्तरात्मन् ।
સમાન-ધની “સુર્વીસ્ટ વને— fથીર: પ્રચારમાનમૈક્ષરાવૃત્તવક્ષામૃતમિરઝન . . .
अभिमान भावना से अछूत ॥ આ મંત્રમાં ઋષિએ ત્રણ બાબતો નિર્દેશ છેઃ (૧) જીવ, કર્મ, બ્રહ્મા કે ઈશ્વરે (જે પરંપરા જે માને તેણે) નેત્ર, કાન આદિ ઇન્દ્રિ
अभिनन्दन भारत के सपूत ॥१॥ ને બહિર્મુખ વૃત્તિવાળી સઈ છે. (૨) એવી રચનાને લીધે પશુ
उपराष्ट्राध्यक्ष प्रमुख बनकर, પક્ષી આદિ જ નહિ પણ મનુષ્ય સુધ્ધાં સામાન્ય રીતે એ ઇન્દ્રિય
વિરાનિત યદૉ નૅટ્ટ ન કર 1 . દ્વારા બાહ્ય વિશ્વને જ જુએ છે, નહિ કે અન્તરાત્મા યા અન્તવિશ્વને. जो देश-देश की मणियों में'' (૩) પરંતુ કોઈ એ પણ ધીર પુરુષ પાકે છે જે અમરપદની
માનવતા સમગ્ર–સૂત છે આકાંક્ષાથી બાહ્ય વિશ્વની પૃષ્ઠભૂમિકામાં રહેલ પ્રત્યંગાત્મા યા ચેતન–
अभिनन्दन भारत के सपूत ॥२॥ પુરુષને નિહાળવા પણ મચ્યું હોય. '' આ મંત્રમાં જ્ઞાનની કક્ષાઓનું તારતમ્ય દર્શાવવામાં આવ્યું છે.
विद्या-पद में संपत्-सत्ता, જ્ઞાનની શરૂઆત ઇન્દ્રિયના બાહ્ય વ્યાપારથી ભૌતિક વિશ્વને અનુ
है आज पा रही सु-महत्ता । લક્ષીને જ થાય છે. જે આ રીતે જ ઇન્દ્રિયોને અભ્યાસ ચાલુ રહે
ये उदित संग हैं सूर्यचंद्र --- તે એની અન્તર-અવકન કરવાની શક્તિ અણુવિકસી રહે છે. મન
* * માના –મત્ત મમેટું-મૂત | પણ ઇન્દ્રિયનું અનુગામી હોઈ તે ભૌતિક વિશ્વમાં જ રચ્યુંપચ્યું રહે
- મિનન્ન મારત સપૂત રાજા છે. પણ જ્યારે આ કક્ષાથી ઊંચે જવું હોય ત્યારે ઇન્દ્રિો અને
प्रज्ञान-चक्षु से आज बन रहे-निज संस्कृति के अग्रदूत । મનની શક્તિઓને આન્તરિક તત્ત્વ ભણી વાળી અન્તર્મુખ કરવી પડે છે. આમ કરવામાં જે ધીરજ, એકાગ્રતા અને સ્થિરતા કેળવવાં પડે
अभिनन्दन भारत के सपूत ॥ છે તેને લીધે સર્વાન્તર્યામી ચેતનની જ્ઞાનકક્ષા સુધી પહોંચી શકાય છે.
અને પુષ્પહાર અર્પણવિધિ સાથે સ્નેહસંમેલન વિસર્જિત થયું. તત્ત્વજ્ઞાન યા ફિલસુફીના અભ્યાસી માટે જ્ઞાનકક્ષાને આ જ ક્રમ છે. જૈન કૅન્ફરન્સના પ્રમુખ શ્રી મોહનલાલ લલુભાઈ: વાઘુત્તરન્નુ પદ ઉચ્ચારી હૈ. રાધાકૃષ્ણને એ સંકેત કદાચ કર્યો
શાહનું સંધ તરફથી કરવામાં આવનાર સન્માન હોય કે હું તત્ત્વજ્ઞાનની ત્રીજી કક્ષાએ છું. પણ મારે મિત્રો સમક્ષ શ્રી જૈન વે. મ. કૅન્ફરન્સના પ્રમુખ શ્રી મેહનલાલ સ્પષ્ટ કહેવું જોઈએ કે મને શાસ્ત્રજ્ઞાનને, તત્ત્વચિન્તનને રસ છે, પણ હહભાઈ શાહને શ્રી સંબઈ જૈન ચવક સંઘ : તે રંસ જિજીવિષામૂલક છે; નહિ” કે અધ્યાત્મની કે ઈખ્ય ભૂમિકા પ-૭-૧૭ શકવાર સાંજના સાત વાગ્યે સંઘના કાર્યાલયમાં માંથી જન્મેલે. ના
(૪૫-૪૭, ધનજી સ્ટ્રીટ, મુંબઈ ૩) સન્માન કરવામાં - પ્રસગવશ એક વાત જણાવી દઉં તે આ નેહસંમેલન વધારે આવશે. સંઘના સભ્યને સાદર નિમંત્રણ છે. - સાર્થક સિદ્ધ થશે. મારા વિશે માહિતી ધરાવનાર દરેક જાણે છે કે
મંત્રીઓ, મુંબઈ જૈન યુવક સંઘ
૯
પ૭ શુક્ર
પટ. નિમંત્રણ જે યુવક