________________
કે
-
'
+
દાં
+
પ્રબુદ્ધ જીવન
તા૧-૯-૫e
ર , ' - '
'
.
છે.''
કૃષ્ણન, કોગ્રેસ પ્રમુખ શ્રી ઉછરંગરાય ઢેબર સાથે કેકેશન હોલના કાર્યવાહકે એ મને કહ્યું કે, મારે આ સમિતિના અધ્યક્ષ થવું. મેં કા, દરવાજા આગળ આવી પહોંચ્યાની સૂચક સાઈરન વાગી. સન્માન એ સૂચના તરત જ કબુલ રાખી. કારણ કે હું જે રીતે ૫. સુખE , સમિતિના પ્રમુખ શ્રી મેરારકભાઈ તથા અન્ય અધિકારીઓએ તેમને ' લાલજીને વર્ષોથી ઓળખતે આવ્યો છું, એ રીતે મારા મનમાં એમને
આવકાર્યા. સૌ સૌના સ્થાને વિરાજિત થયા. એટલામાં કાકાસાહેબ વિષે જે આદર છે તે વ્યક્ત કરવાને મને એક મળતો હતે. - કાલેલકર પણ આવી પહોંચ્યા અને સન્માન સમારેહને કાર્યક્રમ શરૂ
1. સણમુક્તિને સમારંભ કરવામાં આવ્યું.
તે સામાન્ય રીતે હું સન્માન સમારંભમાં માનતો નથી, છતાં આ જિ . પ્રારંભમાં બહેન કિશોરી પરીખે તંબુરા સાથે મધુર કંઠ વડે સન્માન સમારંભને મેં અન્તરથી આવકાર્યો છે. કારણ કે આ પ્રસંગે આપણે નીચે મુજબની પ્રાર્થના શરૂ કરી અને ચેતરફ શાન્તિ વ્યાપી રહી. માત્ર એક વિદ્વાનનું સન્માન કરતા નથી, પણ જેમને આપણે સાચા
અર્થમાં ‘ઋષિ” કહી શકીએ એવી એક વ્યક્તિનું સન્માન કરીએ છીએ, પ્રાર્થના
વસ્તુતઃ આપણે તેમનું સન્માન નહીં પણ તેમણે આપણને જે જ્ઞાન– ॐ सह नाववतु । सह नौ भुनक्तु । सह वीर्य करवावहै। तेज
લાભ આપે તેનું ઋણ અદા કરીએ છીએ. એ દૃષ્ટિથી હું આ સ્વિનાવધીતમસ્તા મા વિદ્વિષાવહૈ # જ્ઞાતિઃ શાંતિઃ શાનિત્તઃ i
સન્માન સમિતિમાં જોડાયો છું, આનંદની વાત છે કે કલ્પના ॐ असतो मा सद् गमय । तमसो मा ज्योतिर्गमय। मृत्योर् मा
મુજબ એક લાખ એકઠા થયા છે. એ રકમ પં. સુખલાલજીને - અતં સમય છે
છે. રાધાકૃષ્ણનના હસ્તે અત્યારે અર્પણ કરવામાં આવશે અને એમના - ચા ટુ-તુષાર-ટ્રા-ઘરા ચા સુત્રં-વસ્ત્રાવૃત્તા
લેઓનું પ્રકાશન જાહેર કરવામાં આવશે. या वीणावरदण्डमण्डित-करा या श्वेत-पद्मासना।
અદ્દભુત પુરુષાર્થ અને નિત્ય વિસતી પ્રજ્ઞા या ब्रह्माच्युत-शंकर-प्रभृतिभिरदेवैः सदा वन्दिता
પં. સુખલાલજી જો ૧૬ વર્ષની ઉમ્મરે બળિયાના રોગમાં ar Ni Rાતુ સરસ્વતી માવતી નિઃશેષગાથાવડ્યા છે
સપડાયા ન હતા અને એમની આંખનું બલિદાન લેવાયું ન હતું તે यं ब्रह्मा-बरुणेन्द्र-रुद्र-मरुतः स्तुन्वन्ति दिव्यैः स्तवैर्
તેઓ આજે જે “ઋષિ’ બન્યા છે તેને બદલે કદાચિત સારા વ્યાપારી - ઘેઃ સT- પનિષદૈઃ જાતિ સામife 1
બન્યા હોત. પણ ઈશ્વરની ઇચ્છા જુદી હતી. ૧૬ વર્ષની ઉમ્મરે ध्यानाव स्थित्त-तद्गतेन मनसा पश्यन्ति यं योगिनो
બળિયામાં આંખોનું બલિદાન દેવાયું, વ્યાપારની દિશા બંધ થઈ यस्यान्तं न विदुः सुरासुरगणा देवाय तस्मै नमः ॥
પણ એમના પુરુષાર્થને નવી દિશા સાંપડી. આંખ વગર વિદ્યાનું, , પ્યારે દર્શન દી આય,
જ્ઞાનનું ઉપાર્જન ઘણું ભાઈ બહેને કરે છે પણ એ અનેક તુમ બિન રહ્યો ન જાય....પ્યારે દર્શન
સાધનની મદદથી, જ્યારે પં, સુખલાલજી તે કાશી પહોંચ્યા અને જળ બિન કમળ, ચંદ્ર બિન રજની,
કોઈ પણ સાધનની મદદ વગર, માત્ર સાંભળીને તેમણે વિદ્યા મેળવી. તુમ દેખૉ બિન સજની
તેમની બુદ્ધિમત્તા અને સ્મરણશક્તિ કેટલી અદભુત છે તેને ખ્યાલ - આકુળવ્યાકુળ ફિરૂં જૈન દિન,
આથી આવશે કે આજે મારા કરતાં ૧૬. વર્ષે તેઓ મેટા છે, પણ બિરહુ કલેજો ખાયે...પ્યારે દર્શન
એમની સ્મૃતિ આગળ મારી સ્મૃતિ કાઈ હિસાબમાં નથી. જેમ જેમ દિવસ ન ભૂખ, નિંદ નહિ રૈના
એમની ઉમ્મર વધે છે તેમ તેમ તેમની સ્મૃતિ વધુ તેજસ્વી બને છે
અને બુદ્ધિ પણ વિકસિત થતી જાય છે. આપણું માટે આ એક સુખસું કથત ન આવે ,
ભારે આશ્ચર્યને વિષય છે. કહા કહું કછુ કહન ન આવે,
પંડિતજીની સેવાઓ મિલકર તપત બુઝાય..પ્યારે દર્શન
૫. સુખલાલજીએ કરેલી અનેકવિધ સેવાઓને અહિં વિગતકયું તરસાવે અન્તરજામી,
વાર ઉલ્લેખ કરવાની મને જરૂર લાગતી નથી. બાપુના કહેવાથી આય મિલે કિરપા કરે સ્વામી.
તેઓ ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાં જોડાયા હતા અને વર્ષો સુધી અનેક મીરા દાસી જનમજનમકી,
- વિદ્યાર્થીઓને તેમણે તૈયાર કર્યા હતા. . રાધાકૃષ્ણનું જ્યારે બનારસ પડી તુમ્હારે પાયે....પ્યારે દર્શન
હિંદુ યુનિવર્સિટીના મુખ્ય સ્થાને હતા ત્યારે પંડિતજી પણ એ જ કિશોરી બહેનના કર્ણમધુર સંગીતે માનવમંડળીને આનંદ- યુનિવર્સિટીમાં જૈન દર્શનનું અધ્યાપન કરાવતા હતા. ત્યાંથી નિવૃત્ત મુગ્ધ બનાવી દીધી અને વાતાવરણમાં પ્રસંગોચિત ભવ્યતા અને ગંભી- થયા બાદ થોડો સમય મુંબઈ ખાતે ભારતીય વિદ્યાભવનમાં કામ કર્યું રતા પેદા કરી સર્વ કાઈ પ્રસન્ન, શાન્ત અને સ્વસ્થચિત્ત બન્યું. અને ત્યાર બાદ અમદાવાદ ખાતે ગુજરાત વિદ્યાસભા હસ્તક ચાલતા શ્રી
: પ્રાર્થના બાદ સન્માન સમિતિના પ્રમુખ શ્રી મોરારજીભાઈએ ભોળાભાઈ જેસંગભાઈ વિદ્યાભવન સાથે તેઓ સંકળાયેલા છે. આમ તેમના નીચે મુજબ સ્વાગત પ્રવચન કર્યું.
તરફથી જ્ઞાનપ્રદાનને પ્રવાહ સતત અખંડપણે કંઈ વર્ષોથી ચાલી
- - શ્રી મોરારજીભાઈનું સ્વાગત પ્રવચન
રહ્યો છે અને ૬
કતામાં અમૃતાસ્વાદ બી ડૉ. રાધાકૃષ્ણન, બહેને અને ભાઈઓ!
- ૧૬ વર્ષે આ ખેવા છતાં તેમનું જીવન અમૃતમય બન્યું, - આપણે સૌ આજે અહીંઆ પં. સુખલાલજીના સન્માનાર્થે કયુ નહીં. બીજાનાં જીવનને પણ તેઓ અમૃતમય બનાવી રહ્યા છે,
એકઠા થયા છીએ. બે વર્ષ પર જ્યારે એમને ૭૫ વર્ષ પૂરાં થયાં, નાની નાની મુસીબતેથી આપણે ગભરાઈએ છીએ, જાતે દુઃખી થઈએ કરી ત્યારે ઘણાએ ભાઈ બહેનેના મનમાં એ વિચાર આવ્યું કે, જે છીએ અને બીજાને દુઃખી કરીએ છીએ. તેમના જીવનમાંથી આપણે
અમૂલ્ય સેવા ૫. સુખલાલજીએ વિદ્યાની, આ દેશમાં, કરી છે, એમનું આ મુસીબતે સામે ઝઝૂમવાનું શીખી લઈએ તે તે સન્માન સમાન સન્માન આપણે કરવું જોઈએ. આ માટે દાદાસાહેબ માવળંકરનાં રંભની સાર્થકતા ગણાશે. ' અધ્યક્ષપણા નીચે એક સમિતિ સ્થાપવામાં આવી. આ સમિતિને આ
બન્ને ઋષિઓ ઉદ્દેશ ' પંડિતજી માટે સન્માનિધિ એકઠેટ કરો અને પંડિત જે સન્માન સમારંભમાં આપણે ભાગ લઈએ છીએ તે સમાન સુખલાલજીના લેખો સંગ્રહ કરી પ્રગટ કરવી એ હતા. સન્માનું સંમિતિ સમારકામ પધારીને સન્માન નિધિમાં એકઠી થયેલી રકમ આપવાનું નિમાયા પછી દાદાસાહેબ ચાલ્યા ગયા અને સમિતિના સભ્યો અને અને આકાશન જાહેર કરવાનું કામ છે. રાધાકૃષ્ણને સ્વીકાર્યું તે.
0 + '
;
'.