________________
રજીસ્ટર્ડ નં B ૪૨૬૬ વાર્ષિક લવાજમ રૂા. ૪
* *
]
પ્રબુદ્ધ જૈન'નું નવસંસ્કરણ વર્ષ ૧૯:અંક ૪
e જીવન
*
TI
* * *
*
'મુંબઈ જુન ૧૫, ૧૫૭, શનીવાર
શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘનું પાક્ષિક મુખપત્ર આફ્રિકા માટે શીલિંગ ૮.
છુટક નકલ : નયા પૈસા ૧૯ રાજા જા લms are at we are greatest ser તંત્રીઃ પરમાનંદ કુંવરજી કાપડિયા ના કાકા કાલા આઝાઝા ગાલગાગા
' સ્થિતપ્રજ્ઞ અને પ્રજ્ઞાચક્ષુનું સુભગ મિલન ૮ મી મેનું ઉત્સાહ પ્રેરક પ્રભાત...!
પંડિતજી :-“ઉમ્મર વિષે તે હું માનસિક દૃષ્ટિએ વિચારું છું, કાલડી સર્વોદય સંમેલનના એક નિવાસમાં પંડિત સુખલાલજી ત્યારે લાગે છે કે અન્તઃશરીરમાં જે ઉમ્મર થઈ તે જ ખરી ઉમ્મર, - નિત્યકર્મ પતાવી રહ્યા હતા. ત્રણ દિવસના પ્રવાસ પછી આગલી તેથી શારીરિક વૃદ્ધાવસ્થાની બહુ અસર મન ઉપર જણાતી નથી અને - રાત્રે જ કાલડી પહોંચેલા એટલે સહેજ થાક તે , હવે જ, પણ કાંઇક યૌવનની પ્રસન્નતા અનુભવું છું.”
વિનોબાજીના દર્શને જવાની મનમાં ભાવના હતી એટલે તેઓ સમય- " વિનોબાજી :-“વિવાધ્યયનને આપને અનુભવ શે ?” - સર જ તૈયાર થઈ રહ્યા હતા. "
. પંડિતજી :-“આ વસ્તુ સાપેક્ષ છે. વિધાર્થીઓ ને હોય તે વિધાત્યાં તે અચાનક શબ્દ કાને અથડાયાઃ
જીવન ન ચાલે. જીવનને આધાર મારા જેવા માટે વિદ્યાર્થીઓ જ છે. : “પંડિતજી...!” લાંબી ફાળે ચાલ્યા આવતા વલ્લભસ્વામી, એ લેકે જેટલે અંશે સમજ મેળવે તેટલે અંશે વિદ્યાછવી વ્યક્તિને વિનોબાજીને સદેશ સંભળાવી રહ્યા હતા. બાબા પોતે જ અહીં માટે સંતોષની વાત છે. આમ વિદ્યાર્થી અને અધ્યાપકનાં વિદ્યાસંબંધ: પંદરેક મિનિટમાં મળવા આવી રહ્યા છે.. આપ તેમને મળવા જવાનું અવિભાજ્ય છે. ઓછામાં ઓછું મારા પિતાના જીવનની તે એ કષ્ટ ન કરશે.”
હકીકત છે કે, બીજાને આધાર ન રહે તે ચાલે નહીં. આધારને * . સુખલાલજી કાલડી આવ્યા છે.” એવી જાણ થતાં જ ઉપયોગ કરે અને તેના પર પોતાનું મૂલ્ય આંકવું. એ રીતે હું | વિનોબાજી મળવા આવતા હતા—જાણે પંડિતજીની જ મનભાવનાનું પ્રત્યેક વસ્તુને મારા જીવનની આસપાસ ગોઠવું છું. આ દષ્ટિએ મારે, પ્રિતિબિંબ ન પાડતા હોય તેમ
અધ્યયનઅધ્યાપનને અનુભવ એકંદર મીઠે છે.” . પણ વિનોબાજી પતે અહીં આવે એ પંડિતાઇને ઉચિત ન ' “ગૂજરાતમાં પણ ગ્રામદાન શરૂ થઈ ગયાં છે. વિનોબાજી એ કે લાગ્યું. તેઓ જલ્દીથી તૈયાર થઈ તેમના સામે જવા રસ્તા પર બહાર
મુદ્દો બદલ્યો. પંડિતજી પાસેથી જ બધું સાંભળવું હોય એવી તેમની આવ્યા. થોડું ચાલે ત્યાં સામેથી છેડા યાત્રીઓ સાથે વિનોબાજી વિનમ્ર આતુરતા શબ્દોના ભાવમાંથી તરી આવતી હતી. ત્યાં તેમના આવતા દેખાયા.
સવારના આહાર-દહીં–મધનું પાત્ર સામે ધરાયું અને તેઓએ કહી.
રહ્યા “હું નાસ્ત કરું છું, આપ. આપની વાત સંભળાવે.” વચ્ચે ત્રણેક ફૂટનું અંતર હતું.
પંડિતજીએ આગળ ચલાવ્યું - પતિજીનું શરીર નમી રહ્યું, હાથ જોડાઈ રહ્યા, હૈયામાંથી “હા. ગુજરાતમાં ઠેર ઠેર ભૂદાન-વિચારની પ્રગતિ થઈ રહી છે શબ્દ નીકળી રહ્યાઃ “પ્રણામ...?
અને ગ્રામદાન પણ મળવા લાગ્યા છે. તેના જે સમાચાર મને મળે છે તે જ . એટલામાં તે વિનોબાજી નજીક આવ્યા, તેમની અનિમિષ આંખો અનુસાર કર્યું તે, કાર્યકર્તા સમુદાયમાં, લોકે સમજે છે તે પ્રમાણમાં '. પંડિતજીની અંતર્મુખ અને સાથે એક થઈ રહી અને તેઓ તેમને વિકાસ એકદમ થતો નથી. એમાં સાતત્ય અને પ્રયત્નની વિશેષ જરૂર.. ' અંગભેર ભેટી પડ્યા !
' ' તે રહે જ છે. - એક સ્થિતપ્રજ્ઞ, બીજા પ્રજ્ઞાચક્ષુ ! બન્નેનાં પ્રજ્ઞાવાન શરીરમન ગૂજરાતમાં કાર્યકરની પુરાણી પેઢી સાથે નવી પેઢી પણું ઉભી: તે જાણે એકરૂપ થઈ ગયા..પ્રજ્ઞાપુરુષ શંકરાચાર્યની ભૂમિ પર, સંમે- થઈ છે. બાપૂ ૧૮૧૪-૧૫ માં આવ્યા ત્યારે કોંગ્રેસમાં નવી પેઢી
લનના પ્રથમ પ્રભાતે આ બે મહાપ્રાજ્ઞાનું પ્રેમ-મિલન એક અપૂર્વ નિર્માણ થઈ, તે રીતે. સ્વરાજ મળ્યા પછી ઉત્સાહનું પૂર એાસરી રહ્યું સગ ખડો કરી રહ્યું....
હતું. લોકો જે જે ક્ષેત્રમાં બેઠા હતા ત્યાં મોટે ભાગે સરકારની ટીકા - ડી પળે પસાર થઈ...પછી બાબા જ પંડિતજીને હાથ જ કરતા. ત્યાં ભૂદાનને વિચાર સામે આવ્યું. એથી નવી પેઢીને પકડી તેમને દોરતા એ નિવાસ પર આવ્યા. પરસળમાં સામસામી ચેતના લાધી, બુદિધશક્તિ અને કફ્તત્વ માટે ક્ષેત્ર મળી ગયું. જનૂની ' બેઠક નખાઈ. કેટલીક ક્ષણો સ્તબ્ધતામાં વીતી–જાણે મૌનમાં વાતે પેઢીને પણ કાંઈક જોઈતું તે હતું જ ! જે આવે ન વિચાર ન થઈ રહી હોય !
તેમની સામે ન આવ્યું હોત તો તેઓ શું કરત . એ કહેવું કે ' વિનબાજી કોઈ અકળ દૃષ્ટિથી પંડિતજીને નીરખી રહ્યા હતા. કઠણ છે. આ રીતે જૂની પેઢીના અમુક વર્ગ સાથે ઉત્સાહી અને " અંતે બાળક—શા ભાવે તેઓ પૂછી રહ્યા :
કામભૂખી નવી પેઢી જોડાઈ ગઈ. ગંગામાં નવું પૂર આવે ત્યારે તે . “ આપણે છેલ્લા કયારે મળેલા ?” •
જદૂતા પાણી સાથે મળી જાય છે, અને નવા-જૂના જળને પ્રવાહ
એકરૂપ થઇ વહેવા લાગે છે, તે રીતે અત્યારે હું ભૂદાનકાર્યમાં કામ - . “લગભગ આઠ વર્ષ પહેલાં આપ સાબરમતી આશ્રમમાં પધાર્યા કરનારાઓને જોઈ રહ્યો છું. ભૂદાનના તદ્દન નવા દેખાતા કાર્યક્રમમાં છે ત્યારે મળેલા અને ઠીકઠીક બેઠેલા.” પંડિતજીએ જવાબ વાળે અને
જેઓ સ્વસ્થ મનના અને ધીરજવાળા હશે તે જ આવશે અને ટકી 0 પ્રશ્નોત્તરી આગળ ચાલી.
'
શકશે. જેમ ગુજરાતમાં તેમ લગભગ બધા જ પ્રાંતમાં સ્થિતિ સરખી - વિનોબાજી:-“આપની ઉમ્મર કેટલી ?” '
"કહેવાય.. "
જ
કરી
.