Prabuddha Jivan 1957 Year 18 Ank 17 to 24 and Year 19 Ank 01 to 16

SR No.: 525942
Original Sutra Author: N/A
Author: Parmanand Kunvarji Kapadia
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1957
Total Pages: 250
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 27 MB

Page 110

પ્રબુદ્ધ જીવન
તા. ૧-૬-૧૭ રહેવું જોઈએ. અલબત્ત છેવટે અહિંસા જ રહેવાની છે. એટલે છેવટની અહિંસા માટે આજે હિંસા કરવાની તૈયારી હોવી જોઈએ. અને હમણાં
કોંગ્રેસીઓ ભૂદાનને પૂરે સાથ આપે અહિંસા થોડો વખત બાજુ પર મૂકવી જોઈએ.” આવું તેમનું કહેવું
| (કાલડી સર્વોદય સંમેલનમાં તા. ૧૦-૫૫૭ના રોજ ભૂદાન છે. મારે કહેવું જોઈએ કે આજે જે મનમાં હિંસા માટેની તૈયારી ચાલતી હોય તે ભવિષ્યમાં અહિંસા કદી નહીં આવે. આ રીતે કેટલાક
પ્રવૃત્તિનું હાદિક અનુદન કરતાં કોંગ્રેસ પ્રમુખ શ્રી ઉછરંગરાય ન. ઢેબરે વિચારમતભેદ છે.
નીચે મુજબ પ્રવચન કર્યું હતું.) વિસંગતિ કયાં છે ?
આ મંડપમાં કાલે એક ક્રાન્તિ થઈ. પ્રમુખે (દાદા ધર્માધિકારીએ) પરંતુ સતયુગની વ્યાખ્યામાં મતભેદ નથી. આદર્શ સમાજ એટલે પિતાના વ્યાખ્યાન પહેલાં બધાને વ્યાખ્યાનદાન આપ્યું, એમના મનમાં છે અને તે કેવો હોવો જોઈએ તેમાં મતભેદ નથી. હું નાના નાના શું ચિંતન ચાલી રહ્યું છે તે હું જાણતા નથી. એમની પહેલાં હું
મતભેદની વાત નથી કરતા. પુરાણકાળવાદી આપણી સામે સ્વર્ગનું જે બેલું છે તેથી મને ડર લાગે છે. કારણ કે એમની પાસે જે જ્ઞાનને • ચિત્ર મૂકે છે તે અને કોમ્યુનિસ્ટ ભવિષ્યના સમાજનું જે વર્ણન કરે ભંડાર છે તેમાં મારી શું ગણુના ?
છે તે બન્નેમાં કોઈ ભેદ નથી. હું પુરાણુમતવાદીને પૂછું છું કે તમારું ' ' હમણાં હું કોંગ્રેસના પ્રમુખ છું. એટલે મારી પિતાની વાત સ્વર્ગ બહુ આકર્ષક લાગે છે પરંતુ તમારી ચઢવાની સીડી તે બતાવે ! ભાંગી જાય તેને મને ભય નથી તેટલે કે ગ્રેસની વાત ભાંગે નહિ તે કહે છે કે સીડી છે. હું પુછું છું ક્યાં છે? તે કહે છે કે તે માટે મરવું તેને છે. શરૂઆતમાં જ તમને બહુ નમ્રતાથી કહી દેવા માંગું છું પડે. મરણ પછી જ સ્વર્ગ મળે. એટલે એમાં ઘણું આકર્ષણ પડયું કે હું અહિયા કોંગ્રેસ પ્રમુખ તરીકે નથી આવ્યું. હોવા છતાં આપણે ત્યાં પહોંચી શકતા નથી. હું કમ્યુનિસ્ટને પૂછું
કોંગ્રેસી સહકાર આપે છું કે તમારું સ્વર્ગ પણ સારું છે. એની સીડી કયાં છે ? તેઓ કહે ભૂદાનને માટે કોગ્રેસે પિતાને મત સાફ શબ્દોમાં વ્યક્ત કર્યો છે કે આજે તે પરિપૂર્ણ હિંસાની તૈયારી રાખવી પડશે. એક કહે છે છે કે દરેકે દરેક કેરોસીએ ભૂદાન આંદોલનને બને એટલે સહકાર કે મરણ પછી સ્વર્ગ મળશે ત્યારે બીજો કહે છે કે મારવાથી સ્વર્ગ આપવો જોઈએ. ગ્રામદાન એ ભૂદાન–આંદોલનની વિકસીત પ્રવૃત્તિ છે. મળશે. આ રીતે આ બન્ને સાથે મુશ્કેલી આવે છે.
થોડા દિવસ પહેલાં પંડિત જવાહરલાલજીએ કહ્યું કે ગ્રામદાનમાં ઘણી | સર્વોદય વિચારની ભૂમિકા
શક્તિ ભરી છે. મને એ વાતમાં જરાય શંકા નથી કે ભૂદાનના કામમાં ' હવે તેઓની આપણી સાથે શું મુશ્કેલી છે ? તેઓ પુછે છે કે કોંગ્રેસે અને કોંગ્રેસીઓએ જેટલે સહકાર આપ્યા એનાથી અધીક તમે ઘણો સારો ઉપદેશ આપવાવાળા છે, પણ શું તમે એકલા જ
સહકાર તેઓ ગ્રામદાનમાં આપશે. કાલે જ્યારે વિનેબાજી બેલી રહ્યા પેદા થયા છો ? સેંકડો સત થયા, તેમના ગ્રંથમાં જે છે તે જ વાત
હતા ત્યારે હું વિચારતા હતા કે એક પછી એક પગલાં ભરીને વિનેતમે બતાવે છે. જ્યારે બુદ્ધ કે ઈશુ સકૂળ ન થયા તે શું તમે સફળ બીજી આપણને જ્યાં લઈ જઈ રહ્યા છે તે આપણે સમજીએ છીએ કે થશે ? અહિંસાની તાલીમ શું બાઈબલમાં ઓછી છે? મેં વાંચ્યું કે
નહીં. તેમનાં ભાષણના છેલ્લા ભાગમાં તેમણે કહ્યું કે આપણે ગ્રામદાન દુનિયામાં એક હજાર ભાષામાં બાઈબલને તરજુમે થયો છે. અને લઈએ તેને અર્થ ફક્ત જમીનનું દાન નહીં પણ શ્રમનું દાન પણ અત્યારે ઍતાલિસ ભાષામાં થઈ રહ્યો છે. લેકે રવિવારે બાઈબલ
લઈએ છીએ. એની દ્વારા આપણે બધાંને ઉંચે લઈ જવા છે. જ્યારે વાંચે છે અને છ દિવસ તે ભુલે છે. આ પરિસ્થિતિમાં શું તમારો
આપણે ગ્રામદાન લેવા જઈએ છીએ ત્યારે એને અર્થ એ થાય છે . ઉપદેશ કામ લાગશે ? જો તેનાથી હૃદયપરિવર્તન થાય તે તે કરીને બતા, પણ અમારો વિશ્વાસ નથી એવું તે કહે છે. એટલે આપણો
કે આપણી પાસે જે છે તેનું આપણે પણ સમર્પણ કરીશું. આપણે વિચાર સારો હોવા છતાં તે અપનાવી શકતા નથી તે તેમની મુશ્કેલી આપીએ પછી જ બીજી વ્યક્તિ પાસે માંગીએ એ ઉચિત ગણાય. જમીન છે. પરંતુ વાદવિવાદથી શું કામ થશે ? આપણે નિશ્ચય કરવો જોઇએ ન હોય તે આપણી પાસે શ્રમશક્તિ તે છે જ, અને મારા જેવા કે આ વિચારમાં જે દુનિયામાં તાકાત પેદા કરવાની શક્તિ છે તે
નબળા માણસ પાસે પણ કંઈ નહીં તે બુદ્ધિ તે હોઈ શકે, પૈસા તે તાકાત પ્રગટ કરવી જોઈએ.
પણ હોઈ શકે. | મારી ગાંધી-વિચારની શ્રદ્ધા ફળી
આપણે કાર્યકર્તાઓએ શું તૈયારી કરવી જોઈએ તેના વિષે પહેલાં કોઈ કલ્પના ન હોવા છતાં જ્યારે પોચમપલ્લીમાં બનાવ (પહેલું ભૂદાન મળ્યું-૧૮-૪-૫૧) બન્યા ત્યારે એ રાતના આ શું વિનોબાજીએ સંયની કર્યો. આપણે એક કુટુંબ છીએ અને તે આપણા બનાવ બની ગયું તે અંગે મેં ચિંતન કર્યું કે, શું આમાં ઈશ્વરને વડિલ સાથી છે. એક માર્ગદર્શક છે. જે આપણે ગ્રામદાન માંગવા કઈ સંકેત છે? ઈશ્વરની સાથે સાથે ગણિત પર પણ મારે વિશ્વાસ ઉપર જ એકાગ્ર થઈશું અને બીજી વાતે ભૂલી જઈશું તે સમન્વય હોવાથી મેં મનમાં ગણિત કર્યું, અને એછામાં ઓછી પાંચ કરોડ નહીં થાય. એકર જમીન મેળવીએ જમીનને પ્રશ્ન પૂરો થાય તેમ ગયું. આ વિચાર આવ્યું એટલે મારા મનમાં શંકા અને ભય પેદા થયા
હિંદુસ્તાનની વિશિષ્ટતા અને આજે જેમ સે એકર જમીન મળી તેમ પાંચ કરોડ એકર થડા દિવસ પહેલાં પશ્ચિમના એક મોટા વિદ્વાન અહિં આવેલા. જમીન મળશે એમ માનવું અશક્ય લાગ્યું. જ્યારે આ દલીલ સંકુચિત તેમણે એક ચોપડી લખી છે. દુનિયાની કુદરતી વ્યવસ્થા એવી છે કે બનતી ગઈ ત્યારે મારા મન સામે કેમ્યુનિસ્ટની વાત આવી. એમનું કામ અહિં તેલંગણમાં ચાલતું જ હતું. હું વિચારવા લાગ્યું કે પ્રેમથી
એમાં દરેકને વિશિષ્ટ કામ મળ્યું છે. ગ્રીસને ઈતિહાસ જોઈએ તે અને વિચાર સમજાવીને જમીન મેળવી શકાય છે એ વાત પર જે
ત્યાં સૌન્દર્ય ને કલાની પૂજા થઈ છે. રામમાં ન્યાયશાસ્ત્રને વિકાસ મારે વિશ્વાસ નહીં હોય તે કમ્યુનિસ્ટ પર મારે વિશ્વાસ રાખવે થયે. ઈંગ્લેન્ડમાં લોકશાહીને વિકાસ થયે. અમેરિકામાં ટેકનોલોજીને
છે ને અહિંસા કે સર્વોદયને વિચાર નકામા હશે તે કોમ્યુનિઝમથી વિકાસ થયો તેમ આપણા દેશમાં પણ કંઈક વિશિષ્ટતા છે. તે શું ? કામ ચાલશે એમ મારે માનવું પડશે. જેમ એક વર્તુળના બે બિન્દુઓકે એક બિન્દુ જ્યાંથી વર્તુળ શરૂ થાય છે અને બીજું બિન્દુ જ્યાં વર્તુળ
વિનોબા કહે છે કે હિન્દુસ્તાનની વિશિષ્ટતા છે દાન, યજ્ઞ, જપ જે પુરું થાય છે–તે બને બિન્દુઓ જેમ એકમેકની તદ્દન નજીક છે તેમ આપણા સામાજિક અને આર્થિક ઈતિહાસના પાયા છે. અહિં સર્વોદય જ વર્તળ ઉપરના અન્ય સર્વ બિન્દુએ કરતાં સૌથી વધારે દૂર છે સંમેલનમાં એ ખ્યાલ સાથે જ આવવું જરૂરી છે કે આપણી સંસ્કૃતિને તેવી સ્થિતિ સર્વોદય અને સામ્યવાદની છે. આ પછી પ્રેમ અને વિચાર– કેવી રીતે મૂર્તિમંત કરીએ ? પરિવર્તનથી જે કામ થયું છે તે તમે જાણો છો.
રામકૃષ્ણ પરમહંસ, સ્વામી વિવેકાનંદ, લેકમાન્ય, અરવિંદ, કમ્યુનીઝમ હિંસાને માન્ય રાખે છે એમ છતાં તે કરૂણાપ્રેરિત છે એ આપણે સ્વીકારવું પડશે. આ એક મોટી વિચિત્ર વાત છે.
ગાંધીજી, વગેરેએ તે આપણને બતાવ્યું છે કે તેઓ કાંઈ અકસ્માત પ્રેરણા કરુણાની છે અને વિશ્વાસ હિંસામાં છે. આ વિસંગતિ આજની જન્મેલા નહેતા, તેમ આજે આપણી વચ્ચે પંડિત જવાહરલાલજી નથી. અનાદિકાળથી ચાલી આવી છે. આપણે આ વિસંગતિ તેડવી છે, અને વિનોબાજીનું હોવું ૫ણ અકસ્માત નથી. પંડિતજી બહારની ' અને શાતિ અને પ્રેમની શક્તિ સિધ્ધ કરવી છે. વિનોબા ભાવે શાંતિ લાવી રહ્યા છે, વિનેબાજી અંદરની શાંતિ માટે પ્રયત્ન કરી