Prabuddha Jivan 1957 Year 18 Ank 17 to 24 and Year 19 Ank 01 to 16

SR No.: 525942
Original Sutra Author: N/A
Author: Parmanand Kunvarji Kapadia
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1957
Total Pages: 250
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 27 MB

Page 111

તા. ૧-૬-૧૭
પ્રબુદ્ધ જીવન
૨૩.
ગત. અe
રહ્યા છે. ગાંધીજી કે વિનોબા કેઈ આકસ્મિત ન હતા. હિંદુસ્તાનને જે આમ આ બાજુના દૈનિક પત્રમાં પ્રગટ થયેલા સમાચારોમાં વિશિષ્ઠ ગુણ છે તે પ્રમાણે સમાજજીવનના પાયા દાન, યજ્ઞ, તપ ભારતની પ્રજા જે ભૂદાનને વ્યાપક રૂપે નહિ અપનાવે તે વિનોબાજી મારફતે નાંખવાના તેઓ પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે. આપણે તેમના નાના સામ્યવાદી બની જવાની ધમકી આપતા લાગે છે જ્યારે તેને લગતા સાથી છીએ, સેવક છીએ. જનતા આ વસ્તુ પકડવાને માટે તૈયાર પ્રમાણભૂત અહેવાલમાં અહિંસા અને સર્વોદયના વિચારને વળગી છે. વચ્ચેની કડી જેટલી કમજોર હશે એટલી જનતાની કમર નબળી રહીને ચાલવામાં પોતાને આજ સુધીમાં મળેલી સફળતા તરફ વિનેથવાની છે. આપણે કેવી રીતે મજબૂત બનીએ એ આપણે વિચારવાનું છે. બાજી પ્રજાજનોનું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માંગતા હોય એમ માલુમ પડે .
હું કોરાપુટ (ઓરીસ્સાને ૧૭૦૦ ગ્રામદાનને વિસ્તાર) ગયેલ. છે. અધુરા અને ખોટો વળાંક આપતા સમાચારે કેટલી ગંભીર ગેરત્યાં ગુજરાત-સૌરાષ્ટ્રમાંથી વિદ્યાર્થીઓ કામ કરવાને માટે આવેલા. સમજુતી પેદા કરે છે તેને આ એક નેંધવાલાયક દાખલ છે. મેં તેમને કહ્યું કે બહારથી જીવન સારું હોવું જોઈએ તેટલું અંદરથી કોંગ્રેસ અને ભૂદાન પ્રવૃત્તિ પણ સારું હોવું જોઇએ. જેટલી અંદરની શક્તિ વધશે તેટલી તમારી કાલડી સર્વોદય સંમેલનમાં કોંગ્રેસ પ્રમુખ શ્રી ઢેબરભાઈએ યાત્રા સફળ થશે. આપણે આપણી અંદરના રાગદ્વેષ કાઢવા જોઇએ. ભૂદાન આન્દોલનને હાર્દિક આવકાર આપ્યા હતા અને જણાવ્યું હતું પ્રેમ રાખો
કે “ભૂદાન પ્રવૃત્તિ કે ગ્રેસના રચનાત્મક કાર્યક્રમમાંથી સહજ ફલિત - આજે દુનિયામાં એક તરફ ગરીબી છે, અને બીજી બાજુ પૈસા થતી પ્રવૃત્તિ છે.” (“Bhoodan movement was only છે. સૌથી વધુ તે એ ખરાબ છે કે આપણે વિચારમાં એ આગ્રહ ' projection of the congress programme.”) બીજી બાજુએ ન જોઇએ કે બીજાની વાતમાં વિશ્વાસ ન રાખીએ. જે મનુષ્ય બીજા એજ અરસામાં અમદાવાદ બાજુએ કોંગ્રેસના બે પ્રમુખ આગેવાનો પ્રત્યે પ્રેમ રાખતા નથી તે કદી કેઈને પ્રેમ મેળવી શક્તા નથી. તેમ ભૂદાન સંબંધે કઈ જુદો જ સુર કાઢે છે જે સાંભળીને ભારે આશ્ચર્ય જે મનુષ્ય પિતાનું પરિવર્તન નથી કરી શકતે તે બીજામાં પણ પેદા થાય છે. પરિવર્તન નથી લાવી શકતે.
અમદાવાદ ખાતે ગુજરાત યુવક કોંગ્રેસ તરફથી જાયલી ગ્રીષ્મજેમ સામાજિક આર્થિક રચનામાં વ્યક્તિગત માલિકી નડતરરૂપ શાળામાં હરિજન પત્રોના તંત્રી શ્રી મગનભાઈ દેસાઈ ભૂદાન અંગે છે તેમ વિચારને વાડો પણ અવરોધરૂપ છે. આપણે અહિંયાં એક વિશિષ્ટ ભૂમિ પર નવા પ્રયોગ માટે મળીએ છીએ. પ્રયોગશાળામાં તે
તા. ૭–૧–૫૭ ના રોજ પ્રવચન કરતાં ( તા. ૮-૫–૫૭ ના ગુજરાત ખૂલ્લું મન હોવું જરૂરી છે, તેમાં પૂર્વગ્રહ હોય તે નહીં ચાલે.
સમાચારમાં જે સાર પ્રગટ કરવામાં આવ્યા છે તે અનુસાર ) જણાવે આપણે અહિંથી નીકળતા પહેલાં નિશ્ચય કરીએ–ચાહે પ્રજા સમાજ- છે કે “જે ભૂદાનવાળા નિષ્પક્ષપણાની વાત કરે છે, તે અંગે હું વાદી હોય, કેરોસી હોય કે કોમ્યુનિસ્ટ હોય, પરિવર્તન માટે આપણે
જણાવવા માંગુ છું કે સાચી નિષ્પક્ષતા તે કોંગ્રેસમાં જ છે, કે જે મન ખુલ્લું રાખીશું. અને આપણી પાસે જે કાંઈ હોય તે આપીશ.
દર પાંચ વર્ષે પિતાની સેવાની ખામીઓ અને પ્રતિષ્ઠા જાણવા ઉભી . ઈશ્વર આ કાર્યમાં આપણને મદદ કરે અને જરૂરી શક્તિ આપે એવી
રહે છે, જ્યારે કોમ્યુનીસ્ટા ફક્ત વિરોધીને મારી નાખવાની જ વાત મારી પ્રાર્થના છે.
કરે છે, અને ભૂદાનવાળા તે તારું એ ખરૂં અને મારૂં યે ખરું પણ સર્વોદય સંમેલન-કાલડી
ઉછરંગરાય ન. તા. ૧૦-પ-૫૭
મને ખાવાનું આપ એ વાત ઉપર ઉભા છે. આમ ભૂદાનમાં તે મને બીલકુલ નિષ્પક્ષતા દેખાતી નથી, કોગ્રેસ વિરૂદ્ધ કોઈ પક્ષતા જ જણાય
છે.” આગળ ચાલતાં તેમણે જણાવ્યું હતું કે “નવા નવા શબ્દપ્રયોગ : વિનેબાજી શું સામ્યવાદ તરફ ઢળી રહ્યા છે?
જેવા કે કરૂણ, કતલ અને કાયદો, જનશકિત અને દંડશક્તિ, સતસર્વોદય સંમેલન દરમિયાન આ બાજુના દૈનિક છાપાઓમાં આવન સત્તાવન--આવી એમની શબ્દજાળ વધારે નહિ ચાલે.” શ્રી વિનોબાજીએ પોતાના એક પ્રવચનમાં એવી મતલબનું કાના એજ ગ્રીષ્મશાળાની પૂર્ણાહુતિ પ્રસંગે તા. ૧૨-૨-૫૭ ના રોજ સમાચાર પ્રગટ થયા હતા કે જે નિયત સમયમાં ભૂદાનહીલચાલને ગુજરાત પ્રાન્તિક સમિતિના મહામંત્રી શ્રી ઠાંકેરભાઈ દેસાઈ (૧૩-૫-૭ સફળતા નહિ મળે તે તેમને સામ્યવાદી થવાની ફરજ પડશે. આ ની ગુજરાત સમાચારને રીપોર્ટ મુજબ) જણાવે છે કે “મને પૂરેપૂર. સમાચારે ચોતરફ ભારે આશ્ચર્ય પેદા કર્યું હતું. તેમજ ભૂદાનવિરોધી- શક છે કે ભૂદાનપ્રવૃત્તિ મારફત જે સંગઠ્ઠન થતું જાય છે તે લોકએને “અમે તે કહેતા જ હતા કે વિનોબા સામ્યવાદ તરફ ઢળી રહ્યા શાહી વિરુદ્ધ છે. ભૂદાનવાળાઓને ૧૮૫૭ પહેલાં ક્રાન્તિ કરવી છે અને છે એમ જોરશોરથી કહેવાની તક આપી હતી. આ સંબંધમાં જમીનને પ્રશ્ન ઉકેલવે છે. જો પ્રેમ અને અહિંસાથી ત્યાં સુધીમાં પાછળથી પ્રગટ કરવામાં આવેલા એ પ્રવચનના આધારભૂત અહેવાલ એ પ્રશ્ન ન ઉકલે તે તેઓ બળ (force) ઉપર જશે. જ્યાં તે "(જે આ અંકમાં અન્યત્ર પ્રગટ કરવામાં આવેલ છે) ઉપરથી માલુમ તેઓ બળ પર જશે, કયાં તે તેઓ ભક્તિ ઉપર જશે. જો તેઓ ' પડે છે કે પ્રેસ રીપેર્ટરની પિતાની જ ગેરસમજુતીથી ઉપરના બેટી બળ ઉપર જશે તે તેઓ સામ્યવાદી તરીકે બહાર આવશે, અને છાપ ઉભા કરનારા સમાચાર પ્રગટ થવા પામ્યા હતા. પ્રસ્તુત હીલ- ભક્તિ ઉપર જશે તે ભગત તરીકે બહાર આવશે. આ દેશમાં કોઈ ચાલના આજથી છ વર્ષ પહેલાં તેલંગણામાં પિચમપલ્લી ખાતે પણ સયાગેમાં સરમુખત્યારશાહી પક્ષનું સ્વરૂપ સામ્યવાદનું નહિ પણ મંડાણ મંડાયાં તે દિવસેને પિતાનું મનોમન્ચન યાદ કરીને ઉપર ફાસીવાદનું હશે. જો આપણે દેશમાં લોકશાહીની પ્રવૃત્તિ કેળવવી હશે તે જણાવેલ પ્રાર્થના પ્રવચનમાં વિનોબાજીએ કૈમ્યુનીસ્ટોને અનુલક્ષીને તેની વિરુદ્ધની પ્રવૃત્તિને આપણે તાગ કાઢવો પડશે.” જે જણાવેલું છે તે આ મુજબ છે; “હું વિચારવા લાગ્યો કે પ્રેમથી છે. આ રીતે આપણને માલુમ પડે છે કે એક બાજુએ કોંગ્રેસના અને વિચાર સમજાવીને જમીન મેળવી શકાય છે એ વાત પર મારો પ્રમુખ કાંગ્રેસી કાર્યકર્તાઓને ભૂદાન પ્રવૃતિને અપનાવવાને અને બને વિશ્વાસ નહી હોય તે કમ્યુનીસ્ટ ઉપર મારે વિશ્વાસ રાખવો પડશે. એટલે સાથ આપવાને આદેશ આપે છે ત્યારે બીજી બાજુએ ગુજ
જે અહિંસા અને સર્વોદયને વિચાર નકામે હશે તે કમ્યુનીઝમથી રાતના બે કાંગ્રેસી આગેવાને ભૂદાન પ્રવૃત્તિને અણઘટતા શબ્દોમાં કામ ચાલશે એમ મારે માનવું પડશે. જેમાં એક વર્તુળના બે બિન્દુઓ- વખેડી નાંખે છે. એકને તેમાં પક્ષગ્રસ્તતા દેખાય છે; બીજાને તેમાં એક બિન્દુ જ્યાંથી વર્તુળ શરૂ થાય છે અને બીજું બિન્દુ જ્યાં તે સરમુખત્યારશાહી અથવા તે ફાસીવાદની ગંધ આવે છે. આ બન્ને વર્તુળ પૂરું થાય છે–તે બને બિન્દુઓ જેમ એકમેકની તદ્દન નજીક નિવેદને વાંચીને સામાન્ય કોંગ્રેસી ને તેમ જ જાહેર જનતા ભૂદાન છે તેમ જ વર્તુળ ઉપરના અન્ય સર્વ બિન્દુઓ કરતાં સૌથી વધારે અને કેગ્રેસનું વળણુ શું છે તે વિષે વિભ્રમમાં પડે તે સ્વભાવિક છે. દૂર છે તેવી સ્થિતિ સર્વોદય અને સામ્યવાદની છે. આ પછી પ્રેમ આ સંબંધમાં કેંગ્રેસની પ્રમુખ કાર્યવાહીએ સત્વર સ્પષ્ટતા કરવાની અને વિચારપરિવર્તનથી જે કામ થયું છે તે તમે જાણો છે.” જરૂર છે.
પ્રકીર્ણ નોંધ
પ્રગટ કરવામાં આવનવામાં આવેલ છે) ઉપર
જ
બળ ઉપર જ
2 ભગત તરીકે બહાર
વર્ષ પહેલાં તેલ ગરમ યાદ કરીને ઉપર કરી પ્રવૃત્તિનો આપણે તાગ કાલ એક બાજુએ કોંગ્રેસના