________________
આ
જ
તા. ૧૫-૩–પર '
પ્રબુદ્ધ જૈન મણિભાઈનું શ્રાદ્ધ કરીએ છીએ અને ઈચ્છીએ છીએ કે આને જોરે કેટલાક સમાચાર અને નેધ તેઓ ઘણું છે!
- મારા કેટલાક મિત્રે હવે મને પૂછવા લાગ્યા છે કે તમે તમારી જૈન છે. મૂ. કેન્ફરન્સનો સુવર્ણ મહોત્સવ:એક વિચારણા આ કોમની સંસ્થાઓ સાથે કે કેમી પ્રવૃત્તિઓ સાથે સંબંધ જૈન શ્વેતાંબર મૂર્તિપૂજક કોન્ફરન્સના કાર્યવાહકોએ આગામી
રાખવાની ના પાડતા આવ્યા છે, ત્યારે જૈન સમાજની કમી પ્રવૃત્તિમાં એપ્રીલ માસમાં સંસ્થાને સુવર્ણ મહોત્સવ ઉજવવાનું નક્કી કર્યું : ભાગ શી રીતે લે છે? એક કામમાંથી નીકળ્યા અને બીજી કોમમાં છે. ૫૦ વર્ષની ઉમ્મરે પહોંચતી કોઈપણ સામાજિક સંસ્થાના - સપડાયા એવું તમને નથી લાગતું? ' ', ' , ' 'કાર્યવાહકેને પોતાની સંસ્થાનો સુવર્ણ મહોત્સવ ઉજવવાનું મન
' આજે એક ભાઈએ દલીલ કરી છે કે જે લોકે પિતાની કેમ,ી થાય એ સ્વાભાવિક છે. પણ એ ઉપી. એચ' હતા તે છે . પૂરતી જ સેવા દરે છે તેઓ પણ આખા સમાજની સેવા જ કરે કે ૫૦ વર્ષની ઉમ્મરે પહોંતી : દરેક સંસ્થા પિતાને, સુવર્ણ .. ' છે, અમે પિતા પુરત કામ જેટલો ભાર ઊંચકીએ . તે.. સમાજનો મત્સવ ઉવયાની ગ્રતા ધરાવે છે. ૨ લેતાંબર " એટલે ભાર તે અમે હળવો કર્યો જ . . . .
આ , ,
મૂર્તિ પૂજક કોન્ફરન્સની આજ સુધીની કારકીર્દી અને તેની આજની ' '' આ દલાલમાં હું માનતા નથી, એ ખાટી છે. જા સમય લાકી, પરિસ્થિતિ એવી છે ખરી કે જેના લીધે આ સમારંભ યોજા.” ** સધન લકે અને હોંશિયાર લેકે પિતાના દીકરા, પિતાના કુટુંબી ઉચિત ગણાય આ પ્રશ્ન આપણે વિચારીએ.
- " , " અને પોતાના સાતીલાની જ સેવા કરે. તે બાકીના અભણ, અલબત્ત કોઈ પણ સંસ્થા ૫૦ વર્ષ સુધી જીવતી રહે એ કોઈ* | ગરીબ અને દુઃસ્થિતિમાં સપડાયેલા લેકિને બેજે કે ઊંચકે ? .
નાની સુની વાત નથી. વળી અને કોન્ફરન્સ જૈન છે. મૂ. સમાજ ' એ શું તમારા નથી ? એમને માટે પણ તમારી જવાબંદારી છે.. . એમાંથી ન છટકી શકે.
* ' ની કશી જ સેવા બજાવી નથી. એમ પણ કહી નહિ શકાય
' ', ' ' ' ', ' ' ' મારી કોમના લોકો જ્યારે કેમ પુરતે જે વિચાર કરે છે. આ કારની
આ કોન્ફરન્સને ઉદ્ભવ જ એવા કોઈ અશુભ ચોઘડીયે થયે લાગે કામના જ લેકને સ્કોલરશિપ આપે છે ત્યારે એમાં હું. ભળતું નથી
છે છે કે તેની પ૦ વર્ષની કારકીર્દી દરમિયાન જુદા જુદા સ્થળોએ ' પણ ન્યાતના લેકના મનમાં મારે વિષે જે આત્મીયતાનો ભાવ રહે..
Dર કોન્ફરન્સના છુટાછવાયા નાના યા મોટા. જલસાઓ જરૂર થયા છે,. છે તે વટાવીને કોઈ પણ અવસર ઉપર પુછાત લે કેની સેવા કરવાની ,
'પણ આટલી લાંબી પ્રવૃત્તિનું આ સ્થાયી અને સંગીન કાર્ય અને : છે . વૃત્તિ ઉદ્ય પામતી દેખું છું ત્યારે હું જરૂર સંભારૂ છું કે હું :
* પરિણામ–આ રીતે દર્શાવી શકાય એવું કેન્ફરન્સના આજ સુધીના : - સારસ્વત બ્રાહ્મણ છું. અને એ રીતે પછાત વર્ગોને લાભ અપાવવામાં ,
કે ઇતિહાસનું સારરૂપ કશું પણ રજુ કરી શકાય તેમ નથી. આવી ? મારા વિષેની આત્મીયતાનો હું ઉગ કરૂં છું, પિતાની જાતને .
- "કેન્ફરન્સને ઉશ પિતપતાની કમનું સંગઠ્ઠન કરવું, અને " વિશ્વકલ્યાણને અર્થે મૂંડવાની તક મળે છે તે તક ને છોડાય. .
* પરસ્પર એક્તા સાધવી, દેશકાળ અનુસાર પોતાના ધાર્મિક તેમ જ છે.' જૈન લેકે જૈને પાસેથી જ પૈસા ભેગા કરી જૈન ઈસ્પિતાલે
સામાજિક જીવનના બંધારણ, રીતરસમ તથા વ્યવહારમાં જરૂરી
• ફેરફારો કરતા રહેવું, અને પોતપોતાની કેમ યા સમાજને સામાજિક " , ચલાવે તે એમાં હું વાંધો નહિ ઉઠાવું, પણ એમાં ફક્ત જૈન ગીઓ જ દાખલ થાય એવો નિયમ કરે તે એ આખી પ્રવૃત્તિ
તેમ જે આર્થિક ઉત્કર્ષ થાય તેવી જનાઓ અમલમાં મૂકવીપાપી છે એમ જ હું કહીશ.'
છે . આ મુજબને હોય છે. આ ઉપરાંત સાધારણ રીતે પ્રત્યાઘાતી બળ: | ' ' " "હમણાં શ્રી. પરમાનંદભાઈએ કહ્યું કે સંયુકત જૈન વિદ્યાથી તરીકે કાર્ય કરતા જ્યાં સાધુ સમુદાય હોય ત્યાં તેવા સમુદાયને ?” ' '' ગૃહને પાયો નાખવા માટે મને બોલાવ્યો ત્યારે મેં “આવવાની ના પોતાના અંકુશ તળે લાવવા અને સમાજને પ્રગતિના માર્ગે આગળ 1. પાડી. શ્રી પરમાનંદભાઈ સાથે મારો સંબંધ એવો છે કે તેઓ - ૧
. વધવા માં વેગ આપ એ પણ આવી સંસ્થાને એક મુખ્ય ઉદેશ : * જયારે જ્યારે મને બેલાવે ત્યારે ત્યારે મેં હા જ પાડી . એમણે
જ હોય છે.. કમનસીબે પ્રારંભથી ક્રમના સ્થાપિત હિતેએ તેમજ છે. અત્યારે જે પ્રસંગને- ઉલ્લેખ કર્યો તે એક જ એમાં અપવાદ છે.
છે. મોટા ભાગના સાધુસમુદાયે આ સંસ્થાને સાથ તે આપ્યો નથી, .' અને એ અપવાદ કે | પ્રવૃત્તિ પ્રત્યેના મારાં વળણને સ્પષ્ટ કરે છે.
વગતે પ ર
એટલું જ નહિ પણ મોટા ભાગ
એટલું જ નહિ પણ મોટા ભાગે વિરોધી બળ તરીકે જ કાર્ય કર્યું: L , , સંયુકત જૈન વિ થી ગૃહની સ્થાપના મને ગમી, તે એટલા માટે ' છે. પરિણમે કોન્ફરન્સ એક અત્યન્ત નિબળ અને દુર્બળ સંસ્થા છે.' કે દિગંબર, વેતાંબ સ્થાનકવાસી વગેરે નોખા નોખા ફિરકાઓ . તરીકે ધડિમાં નવા વિચાર તરફ અને ઘડિમાં જુનવાણી તરફ ઢળતી,
- ભેદ કોરે મુકી બધા માં એકત્ર આવવાના છે, પણ મેં પરમાનંદ.. પ્રગતિશીલ નહિ પણ અગતિશીલ–આવી દયાજનક દશા વચ્ચે આજ . , ભાઈને કહ્યું કે જેને પિતાને પૈસે. પોતાની કામના યુવકની જ. સુધી શ્વાસોચ્છવાસ ખેંચતી રહી છે. આમાં પણ જુનવાણી .
સગવડ ઊભી કરે અને બીજી કામના, પછાત કોમના લેકીને , માટે. વળણું ધરાવતા વર્ગ તથા કેટલાએક સાધુઓએ તે કોન્ફરન્સને | . એમાં કશું સ્થાન ન હોય તે તે અશુભ પ્રવૃત્તિ છે. એંસી ટકા કેવળ જર્જરિત બનાવવાનું જ કામ કર્યું છે. તે વર્ગને પિતા તરફ
વિદ્યાથીઓ ભલે જૈન હોય, વીસ ટકા જૈનેતર અને તેમાં ખાસ વાળવા'. આ. કોન્ફરન્સના સૂત્રધારેએ તેની પારવિનાની કદમપાલી,
કરીને પછાત કોમનાં વિદ્યાથીઓ હોવા જોઈએ. એવું થઈ શકે કરી છે.. પણું તેનું પરિણામ લગભગ નિરાશામાં આવ્યું છે. સુધારક , ' તે હું ખુશીથી આવીશ... ' ,
'; ન '' '' વગે આજ સુધીમાં કોન્ફરન્સને ઠીક ઠીક સાથ આપ્યો છે, એમ છતાં * . મેં આશા રાખેલી કે ગૃહના વ્યવસ્થાપક અને દાતાઓ પણે તેની નિષ્ણાણુ અને સતત ડરપોક મને દશા જોઈને તેમને ન
પરમાનંદભાઈ મારફતે મને કહેવડાવશે કે વીસ ટકાં નહિ પણ કોન્ફરન્સમાં જે કંઈ રસ હતા તે લગભગ ઓસરી ગયું છે. ત્રણેક - પંદર કે દસ ટકાથી પ્રારંભ કરીશું. હું મારી જાત; પણ દાતાઓ વર્ષ પહેલાં જુનવાણી વર્ગનું મન રીઝવવા ફાલના મુકામે કોન્ફરન્સને
એકના બે ન થયા. એટલે જ મેં હાજર રહેવાનું માંડી વાળ્યું. પીછેહઠ કરાવતા બે પ્રત્યાઘાતી ઠરાવ પસાર કરાવવામાં આવ્યા, જ પજુસણું પર્વની વ્યાખ્યાનમાળામાં પરમાનંદભાઈ જેવા સંચાલકો એમ છતાં પણ એ વર્ગ હજુ કોન્ફરન્સ તરફ જોઈએ તેટલે અભિમુખ આ તમામ ધર્મના વ્યાખ્યાતાઓને બોલાવે છે, વ્યાપક દષ્ટિને પરિચય થતો જ નથી. જન સમાજના અધિદેવતા શેઠ કસ્તુરભાઈ લાલભાઈની
કરા છે. એ શુભ પ્રવૃત્તિ છે એટલે એની સાથે સોગ કરતાં આ કેન્ફરન્સ અર્ચના કરી, આરનિ ઉતારી, આમ છતાં પણ એ { આનંદ થાય છે. ઉમળકે અવે છે. .. ' ' ', ' , દેવની કૃપાનિગાહ આ રાંક સંસ્થા 'ઉપર હજુ જોઈએ તેટલી ઉતરતી
: જેને સમાજ સાથે હું ભળે.' છું એનું કારણ મને. હજી નથી કરતી નથી. આજે બે વર્ષથી મધ્યમ વર્ગને રાહત આપવાના : આશા છે કે એ સમાજ પિતાના મિશનને ઓળખશે. મહાવીર કંઈ કંઈ પ્રયત્ને આ કોન્ફરન્સના કાર્યવાહકે વિચારી રહ્યા છે,
. (વધુ માટે જુઓ પાનું ૧૯૮ ) ' , ' , અમલમાં મૂકી રહ્યા છે, પણ તેનું પરિણામ લાગેલી આગ ઉપર
--