________________
શ્રી મુબઇ જૈન યુવક સંઘનું પાક્ષિક મુખ્યમંત્રી
પર રજી. ન. બી. ૪૬
પ્રબુદ્ધ જૈન
પિયા '૪' ? "
'ચિત્રકાર શ્રી રવિ
નિજ કળાની દૃષ્ટિએ પણ એક લે
તંત્રી: પરમાનંદ કુંવરજી કાપડિયા વર્ષ ૧૧૩r - 1
- વાર્ષિક લવાજમ મુબઇ:૧૫ માર્ચ ૧૯૫૨ શનિવાર અંક: ૨૨ ] - શ્રી. મણિલાલ કિમચંદ શાહની છબીનું અનાવરણ
- એક જીવન્ત વ્યકિતનું શ્રાધ્ધ * તા. ૧-૩-૫૨ શનીવારના રોજ શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘના કાર્યાલયમાં સંધના પ્રમુખ કાર્યકર્તા શ્રી, મણિલાલ મેકમચંદ' ,
શાહના તૈલચિત્રને માન્યવર શ્રી. કાકાસાહેબ કાલેલકરના વરદ્ હસ્તે અનાવરણ સમારંભ ગોઠવવામાં આવ્યું હતું. સંધનું. કાર્યાલય - સંધના સભ્ય તેમજ નિમંત્રિત મિત્ર અને પ્રશંસથી ભરાઈ ગયું હતું. સંઘના પ્રમુખ શ્રી. પરમાનંદ કુંવરજી કાપડિયાએ કાકાસાહેબ કાલેલકરને આવકાર આપતાં પ્રસ્તુત પ્રસંગને અનુલક્ષીને નીચે મુજબ નિવેદન કર્યું હતું :- . . . . . '' : ' , , , , , ,
આજે આપણા સંઘના પ્રમુખ કાર્યકર્તા શ્રી મણિલાલ મેકમચંદ રહીને દ્રપાર્જન કરવાની વૃત્તિવાળા ચડતી પડતીના ચક્રમાંથી પસાર શાહે જેમને આપણે સૌ મણિભાઈના નામથી ઓળખીએ છીએ થયેલા એવા એક સજજન પુરૂષ છે. કોઈ પાંડિત્ય કે : વિદ્વત્તાને ક તેમના તૈલચિત્રાના, અનાવરણ પ્રસંગે જે ભાઈઓ તથા બહેને તેમને દાવો નથી, પણ તેમના હૃદયમાં જે પ્રેમ, ઉદારતા, અનુકંપા, હાજર રહ્યા છે તેમનું હું અન્તઃકરણથી સ્વાગત કરું છું. કેટલાએક સેવારિ, અને પ્રચંડ સુધારકમાં હોય તેવી નીડરતા રહેલી છે, તેવા ગુણો - 'દિવસ પહેલાં સંધની કાર્યવાહક સમિતિના સભ્યો સમક્ષ સંઘના આપણું સમાજમાં બહુ ઓછી થાકિતઓમાં, જોવામાં આવશે.' - મંત્રીઓ તરફથી. દરખાસ્ત આવી કે આ સંધના . જેઓ આત્મારૂપ આજના ધનાઢ્ય લોકો સાથે સરખાવતાં. તેમની. આથક સ્થિતિ છે છે અને જેમણે આ સંધને આ સ્થિતિએ પહોંચાડવામાં સૌથી સાધારણ ગણુાય, એમ છતાં તેમની : ઉદારતા : આજના ધનાઢને, ''
વધારે ફાળો આપ્યો છે એવા શ્રી મણિભાઈનું મરણ કાયમ રહે એ હેતુથી શરમાવે તેવી છે. કોઈ પણ તેમની પાસે મદદ માંગવા માટૅ.. તેમનું એક તૈલચિત્ર તૈયાર કરાવવું અને સંધના કાર્યાલયમાં ટાંગવું. આ ગયેલું ખાલી હાથે પાછું આવ્યું જાયું નથી. આમાં પણ મુંબ" - દરખાસ્તને બધા સભ્યોએ હર્ષપૂર્વક વધાવી લીધી અને આપણા જાણીતા - જૈન યુવક સંધ એ એમની ગ્રેવીસે કલાકની ચિન્તાનો વિષય છે.” 'ચિત્રકાર શ્રી રવિશંકર મહાશ’ કરું રાવળને એ કાર્ય સોંપવામાં આ સંધના આગેવાનો કાર્યકર્તા તરીકે તેઓ અનેક સામાજિક લડાઈઓ.... આવ્યું. તેમણે કરી આપેલ તૈલચિત્ર’. કળાની દૃષ્ટિએ, પણું એક લડયા છે, અનેક સામાજિક અથડામણમાં આવ્યા છે અને બાળદીક્ષા સુન્દર નમુને છે અને મણિભાઈને જે ઉદાત્ત વ્યકિતવથી આપણે માટે તેમણે જૈન સમાજમાં ચિરસ્મરણીય મુંબેશ ચલાવી છે. યુવક-ડા, સૌ પરિચિત છીએ તે વ્યકિતત્વના સર્વ અંશો તે પ્રતિકૃતિમાં સંધવાળા એટલે સમાજ સાથે અથડાંતા, સિધ્ધાન્તા ઉપર ઉભા ) મૂર્તિમન્ત થયા છે તે આ ચિત્રનું અનાવરણું થયે આપ જોશે. રહેનાર અને અણુનમ વૃત્તિવાળા-એવી જે સંધની એક શાખ બંધાણી છે : | એ મિત્રના અનાવ માટે કાર્યવાહક સમિતિએ કાકાસાહેબ તેને સધળે યશ તેમને જ જાય છે. સંધ તરફથી જે સાર્વજનિક છે. હું કાલેલકરને વિનતિ થાને નિર્ણય કર્યો અને તે મુજબ વિનતિ વાંચનાલય-પુસ્તકાલય ચાલે છે તેને સ્થાયી પાયા ઉપર મૂકવાનું માનપણું"
કરતાં આપણુ નિ ણને કાકાસાહેબે વિના સંકોચે આનંદપૂર્વક તેમને જ ઘટે છે. આ વાંચનાલય અને પુસ્તકાલયની સ્થાપના તે ઈ. સ. - સ્વીકાર કર્યો. આ માટે આપણે તેમને ખરેખર રૂણી છીએ. ૧૯૪ માં કરવામાં આવેલી પણ તેના ખર્ચને કેમ પહોંચી વળવું અને
" . આપણા સંધ પ્રત્યે કાકાસાહેબને હમેશા પ્રેમભર્યો . પક્ષ-. તેને વિકાસ કેમ કરે એ સંધના કાર્યવાહકોને ભારે મુંઝવતો પ્રશ્ન હતો. ૧ પાત રહ્યો છે અને જયારે પણું. આપણે તેમને લાવ્યા છે ત્યારે આજથી લગભગ દશ વર્ષ પહેલાં જ્યારે મણિભાઈ ઉપર એકાએક કે તેઓ આવ્યા છે અને આપણને સાથ અને પ્રોત્સાહન આપેલ છે. પ્રબુધ્ધ બ્લડપ્રેશરને હુમલો થઈ આ હતા ત્યારે સંધની આ પ્રવૃત્તિને
જૈન આપણે શરું કર્યું ત્યારે શરૂઆતમાં આપણને લેખો આપીને એ સ્થાયી રૂપ આપવાના હેતુથી . તેમણે રૂ. ૧૦૦૦ઈ. પવા : પ્રવૃત્તિને પગભર કરવામાં તેઓ મદદરૂપ થયા હતા. આપણી ઈચ્છા દર્શાવી. સંધના સભ્યોએ તેમની અનેકવિધ સેવાઓની કદર... પર્યુષણ વ્યાખ્યાનમાળા વિશે તેમનું દામ્ય કોને અજાણ્યું છે ? રૂપે રૂ. ૧૭૮૩૩ ની થેલી તેમને આજના અર્થ સચિવ શ્રી વૈકુંઠભાઈ, "તે વિષે તેઓ આપણા હંમેશના માર્ગદર્શ કે રહ્યા છે. આજના પ્રસંગે મહેતાના હાથે અર્પણ કરી. આમાં બાકી રહેલી રકમ ઉમેરીને , તે મણિભાઈ જેવા એક નિષ્ઠાવાન સમાજસેવકની છબીનું અનાવરણ રૂ. ૧૪૦૦ ની રકમ તેમણે વાંચનાલય અને પુસ્તકાલય માટે સંધને કાકાસાહેબ જેવા પુણ્યપુરૂષને હાથે થાય એ દરેક રીતે ઉચિત પાછી આપી અને એ રીતે એકત્ર થયેલી કુલ રૂ. ૨૪૦૦૦ની રકમનું.. છે અને તેથી આ કાર્ય માટે થયેલા તેમના આગમનથી આપણે ટ્રસ્ટ કરવામાં આવ્યું. આગળ જતાં પુસ્તક ખરીદવા માટે તેમણે સૌ ડા આનંદ અને આભારની લાગણી અનુભવીએ છીએ. બીજી એક રૂ. ૫૦૦૦ ની રકમ સંધને અર્પણ કરી. આવી જ રીતે .
- શ્રી. મણિભાઈ કે જેમનાથી અહિં હાજર રહેલા ભાઈબહેનેમાના સંયુકત જૈન વિદ્યાર્થીગૃહ પણ તેમની અગાધ મમતાનું પાત્ર, છે સૌ કેઇ એછા વધતા. અંશે પરિચિત છે તેમને વિગતવાર પરિચય એવી બીજી સંસ્થા છે. તેનું પણ તેમણે પોતાથી રૂ. ૧૦૦૦૦ થી * આપવાની હું કોઈ જરુર જેતે નથી. આજે જેમનાં નામે જાણીતા શરૂઆત કરીને રૂપિયા એક એક હુંજારે એમ ઘેર ઘેર અને પેઢીએ પેઢીએ 'સમાજસેવક કે. રાષ્ટ્રનેતાઓ તરીકે સુપ્રસિધ્ધ છેતેમનામાંના ભટકીને લગભગ બે લાખનું મકાનફંડ એકઠું કર્યું અને આ તેઓ એક નથી. મણિભાઈ ગૃહસ્થ વ્યાપારી, ન્યાયનીતિને વળગી રકમ પુરી નહિ થાય એમ માનીને પિતા તરફથી બીજો રૂ. ૧૦૦૦૮
છે. સમાજમાં ચિરસ્મરણીય છે