________________
પ્રબુદ્ધ જૈન
તા. ૧-૧૨-પર :
એમ, આર. એ,
મળ્યા અને દરેકના અન્તરાત્માને સ્પર્શવાને-દરેકને સચ્ચાઈ તરફ { ક - મુંબઈ શહેરમાં છેલ્લા પખવાડીઆ દરમિયાન પરદેશથી - વાળવાને સાચું શું છે તે શોધીને દરેકના ધ્યાન ઉપર લાવવાચક્કસ પ્રકારની વિચારસરણી ધરાવતી લગભગ ૨૦૦ સદસ્યની એક તેમણે પ્રયત્ન કર્યો અને તેમાં તેમને સફળતા મળી, અને ત્રણેનાં મંડળી આવી હતી. તે Moral Bearmament Group-નૈતિકા દિલમાં પરિવર્તન પેદા થયું અને જોતજોતામાં આખી અવ્યવસ્થાને. પુરૂસ્થાન મંડળનce નામે ઓળખાય છે. તેમની પ્રવૃત્તિને ટુંકાણમાં એ રીતે અન્ન આવ્યું. , . . ' ' ..'' : ' , , , ,
એમ. આર. એ. ના ર નીમથી ઓળખવામાં આવે છે. આ * :- . આ જ પ્રયાગ, ક્રાઈ' પણ ફેકટરીના મજુરો અને મેનેજર - પ્રવૃત્તિના પુરકર્તાનું નામ . કાંક બકમેન છે. તેમની ઉમર આજે ' વચ્ચેના ઘર્ષણ પ્રસંગે થઈ શકે છે. એમ. આર. એ. ની: લગભગ ૬૫ વર્ષની છે. તે મૂળ અમેરિકન છે. તેમના જીવનની વિચારસરણી ધરાવનાર દરેક પક્ષના આગેવાનને સીધે સીધે શરૂઆત ધર્મવિષયના–Divinity--ના અધ્યાપક તરીકે થઈ હતી.
તરીકે થઈ હતી. ' મળે “ છે, કેણું સાચું છે તેનો નહિ પણ શું, સાચું. છે
આ પ્રય વર્ષ પહેલાં ચીનમાં તેઓ પ્રવાસ કરતાં હતા તે દરમિયાન
તેને નિર્ણય કરવા પ્રયત્ન કરે છે, અને બન્ને પક્ષમાં
વ્યાજબી સમાધાન ઉપર આવવાની વૃત્તિ પેદા કરે છે, અને ઉપર પિતોના હાથે થયેલી રેલ્વે ખાતા સાથે કોઈ ચેક અપ્રમાણીકતા : જણાવેલ ચાર: ધોરણે જે દરેક વ્યકિત વિચારે અને વર્તવાનો , તરફ તેમનું એકાએક ધ્યાન દોરાયું અને વિચાર આવ્યો કે હું નિશ્ચય કરે છે. કઈ પણ ઘર્ષણને વ્યાજબી, નીકાલ આવ્યા. - ચોતરફ ધાર્મિકતાની વાત કરું છું અને નાનાસરખા લાભ
વિના ન જ રહે એવી શ્રદ્ધા સેવે છે. ખાતર આવી અમાણુકતા કરું છું.-જીવનમાં આવે પરરંપર
- ઉપર જણાવ્યું તે મુજબ મુંબઈમાં એક મેટી મંડળી 2. વિસંવાદ કેમ ચલાવાય ? મારી અપ્રમાણીકતાને મારે જાહેર એક લઈને ડે. ફોક, યુકમેન , એમ. આર. ‘એ. ને પ્રચાર કરવા મિ'રાર કરવો જોઈએ અને અપ્રમાણીકતાથી આવેલી રકમ રેલ્વેને આવેલા હતા અને દરરોજ સવારના તાજમહાલ ટેલમાં ''',
પાછી આપી દેવી જોઈએ.”, ' આ વિચારે તેમને બેચેન બનાવી. એક જાહેર સંમેલન ભરવામાં આવતું હતું જે પ્રસંગે, પર મુક્યા. પિતાની: અપ્રમાણીકતાને તેમણે જાહેર, એકરાર કર્યો..
આ મંડળીના સભ્યો ક્રમસર પતતાના અનુભવે કહેતા હતા. : અને રેલ્વે કંપની, ઉપર બચાવેલી રકમનો ચેક મોકલી આપે.
પહેલાં પિતાનું જીવન કેવું હતું, આ નવી વિચારસરણી સ્વીકાર્યા ' આ ઘટનામાંથી તેમનામાં એક નવી વિચારસરણી પેદા થઈ અને --
બાદ પિતાનાં જીવનમાં કે ફેરફાર થયો અને પિતાનું કૌટુંબિક, તે આ મુજબ કે “મારે કોઈ પણ વ્યકિતને પિતાના જીવનમાં
સામાજિક, ઔદ્યોગિક તેમ જ ધંધાદારી જીવન કેવું. પરસ્પર પરિવર્તન કરવાનું કહેવા પહેલાં મારી જાતમાં જ પરિવર્તન કરવું
| સંવાદી અને સુખમય બન્યું આ વિગતો તેઓ રજુ કરતા હતા. જોઈએ અને તે પરિવર્તન કે absolute honesty, absolute
આ ઉપરાંત આ જ વિચારસરણીને પરિપાપક એવાં ચાર નાટકો purity, absolute unselfishness, અને absolute love
તેમની મંડળી ભજવતી હતી. નાટયકળાની દ્રષ્ટિએ પણ આ નાટકે નિરપવાદ પ્રમાણીકતાં, નિરપવાદ પવિત્રતા, નિરપવાદ નિઃસ્વાર્થતા
1 ઉત્તમકેટિના હતા . અને મુંબઈની જનતા આ નોટ પાછળ - ભારે મુશ્કે, બની હતી.
. . . અને નિરપવાદ પ્રેમ–ના આધાર ઉપર નિર્માણ થવું જોઇએ. જયારે
. એમ. આર. એ. ની વિચારસરણીને બીજો મુદ્દો આ મુજબ પણ કઈ પણું કાર્ય અકાય વિષે નિર્ણય કરવાનો પ્રસંગ આવે
છે. ઈશ્વર હંમેશા દરેક કાર્યમાં આપણને દરવણી આપે છે. પણ ત્યારે આ ચાર પ્રકારની કસોટીએ તે કાર્ય યા અકાર્યને કરવું
૧ 3 એ દોરવણી સાંભળવાની કે તે મુજબ વર્તવાની આપણે દરકાર જોઈએ અને તેના પરિણામે જે નિર્ણય થાય તે પ્રમાણે વર્તન કરવું
કરતા નથી. હંમેશા સવારે વહેલાં ઉડીને સ્થિર આસન ઉપર બેસવું. . જોઈએ. આ ચાર ધોરણમાં નિરપવાદ શબ્દનો અર્થ પિતાના
ચિત્તને શાન્ત અને ઇશ્વરાભિમુખ કરવું અને આજના દિવસ સોગમાં શકય તેટલી એમ સમજો અને “ પરિવર્તન’ શબ્દને
રિયત ન’ શબ્દના માટે ઇશ્વરની દોરવણી. માંગવી. એ રીતે જે સૂચન મળે તે પ્રથરીમાં : - અર્થ પણ આમૂલ પરિવર્તન નહિ પણ એક એક પગલું ભરતાં લખી લેવું અને તે મુજબ દિવસભરમાં વર્તવાને આગ્રહે રાખ.. (ભરતાં વિકસતું જતું પરિવર્તન એમ સમજવું. આ રીતે પોતાની
. આવી ઇશ્વરનિષ્ટા અને જીવનમાં શોધન ઉપરે એમ.: આર. એ.ની - જાતને પરિવર્તિત કરવી એટલે અન્ય સાથેના પિતાની વ્યવહારને આખી હીલચાલ ઉભી કરવામાં આવી છે અને દેશ દેશમાં આ [, પ્રમાણીક અને વિશુદ્ધ બનાવ: અને આ જ પ્રકારની સાધના વિચારસરણી સ્વીકારનારા વર્ગો, વર્તુળા, મંડળો ઉભા થયાં છે અને Lી તરફ પિતાને કુટુંબને, પિતાના સમાજને, પિતાના રાષ્ટ્રને, આખી ' સામુદાયિક જીવનને 'ઘડી રહ્યા છે, તેને આકાર આપી , દુનિયાને વાળવા પ્રયત્ન કરો. આ રીતે સમધારણવાળું'. કુટુંબ
'રહ્યા છે. . ? ' ઉભુ કરવું. અને આ રીતે સમાન આદર્શવાળું માત્ર નહિ પણ એમ. આર. એ. ની ઉપર જણાવેલી વિચારસરણીમાં તત્વતઃ સમાન આચારવાળું” મંડળ ઉભું કરવું ? આ વિચારસરણિ ' કશું નવીન નથી. દરેક ધર્મ, દરેક પયગંબર, દરેક સાધુપણ આ જ છે.' મુજબ તેમણે પોતાના વિચારનું-આચારનું-પરિવર્તન સાધ્યું અને વાત કહી રહેલ છે અને એ જ જીવનસને આંગળ ધરી રહેલ : તે જ માર્ગને તેમણે તરફ પ્રચાર કરવા માંડશે.
છે. નવીનતા હોય તે આ રીતેં જીવંત નિર્માણ કરવાનો આગ્રહ - ૧૮૦૯ માં પેન્સીલવેનીઆની એક કોલેજમાં વિદ્યાથીઓ ધરાવતી પ્રાણવાન વ્યકિતઓને અને વર્તુળાને સમુદ્ર્ભવ. સત્ય અને £ અને અધ્યાપકૅ વચ્ચે એક મોટી ધમાલ ઉભી થઈ હતી અને શ્રેય શું છે, શેમાં છે તે સૌ કોઈ સમજે છે. અભાવ છે તે મુજબ E આખું તંત્ર ભાંગી પડયું હતું. એ વખતે અમેરિકામાં દારૂબંધી ' વર્તાવાની ઊંડા દિલની વૃત્તિ, એકનિષ્ઠ આગ્રહને. આ રીતે : '. દ હતી. આમ છતાં કેલેજ. એક નોકર છુપી રીતે વિદ્યાર્થીઓને વિચારતાં આ પ્રવૃત્તિ ખરેખર આવકારપાત્ર છે અને તે મુજબ સાચા W, " દારૂ પુરો પાડતું હતું અને અધ્યાપકે. આ દારૂને આવતે કૅમ દિલથી અનુસરવામાં આપણે તેમ જ સૌ કોઈને જરૂર 'અશ્વદય, ' ' અટકાવવો તેની મુંઝવણમાં પડયા હતા. ડે. કમેનને. આ કોલે. રહેલા છે. આ સંબંધે વિશેષ વિવેચન હવે પછી, પરમાનંદ
જને કીસ્સા હાથ ધરવાનું કહેવામાં આવ્યું. તેમને આખી પરિ. . વિષય સૂચિ , ,
સ્થિતિનું નિરીક્ષણું કરતાં માલુમ પડયું કે “આ 'અયવસ્થા , ભર્યમુકિત (અનુવાદ), ' , પરમાનંદ ૧ : ૧૧૯ : - પેદા કરવામાં ત્રણ વ્યકિતને મુખ્ય હાથ છે, કોલેજને રાણકપુર',
' રમણલાલ ચી. શાહ : : ડીન, એક આગેવાન, વિદ્યાર્થી અને પેલે દારૂ લઈ આવનાર પ્રકીર્ણ નાંધર્વર્ગસ્થ, - નોકર. આ ત્રણેમાં જે પરિવર્તન કરવામાં આવે છે . અંખી' સુરચંદ બદામી, એમ. આર. એ. કે. પરમાનંદ, Eી કોલેજમાં પરિવર્તન થઈ શકે.’ આ રીતે તેઓ દરેકને છુટા છુટા સ્વ.પંડિત ફતેહચંદ કપુરચંદ લાલન પરમાનંદ .
: 11: