________________
પ્રબુદ્ધ જેની
તા. ૧૫-૯-૧૨
અને ચકલા વગેરેના ચિત્રગત અર્થ કરતા જીવતા ચકલાના અર્થમાં . જવાબ મળી રહ્યો છે. બસે, પાંચસે કે હજાર એકર નહિ, પણ રહેલ તારતમ્યને પ્રથમ અપાયેલ દાખલો પણ વધારે સ્પષ્ટતાથી આજ સુધીમાં એમના હાથમાં ત્રણ લાખ એકર ભૂમિનાં દાને આવી સમજી શકાય. '
ચૂક્યાં છે, અને આજે રોજના સરેરાશ બે હજાર એકર ભૂમિનાં દાને | સમ્યગદષ્ટિના ઉપર સૂચવેલ ત્રણ અર્થોમાં જેમ જેમ આગળ મળી રહ્યાં છે. આ દાન ગરીબ આપે છે ને તવંગર આપે છે. દરેક પ્રગતિ થાય છે તેમ તેમ પહેલાંનાં અર્થ સાથે સંકળાયેલ ભ્રમે પણ જ્ઞાતિના ભાઈએ બહેને અને બાળકો સુદ્ધાં આપે છે. આ પ્રવૃત્તિમાં દૂર થવા પામે છે. આધ્યાત્મિક મુસાફરને ઉદેશી જે જાગવાની કોગ્રેસવાદીઓ મદદ કરે છે, સમાજવાદીઓ મદદ કરે છે અને રાષ્ટ્રીય વાત પેલા “ઉઠ જાગ મુસાફિર!” એ ભજનમાં કહી છે તે આ જ સ્વયંસેવક સંઘવાળા પણ મદદ કરે છે. બધા પક્ષોને અને બધી આધ્યાત્મિક જાગૃતિ છે.
વ્યકિતની આ પ્રવૃત્તિ બની ગઈ છે. કેમકે એ આ જમાનાની
પંડિત સુખલાલજી માંગ છે, માનવતાને જગાડતી ભૂમિદાનયાની પુણ્ય પ્રવૃત્તિ
સહજ હાથવાળા વિનબા
એક ભાઈએ કહ્યું કે “વિનોબાજીની આ પ્રવૃત્તિમાં તે અમારે જમાનાની માંગ
પણ સાથ છે.” મેં કહ્યું એ સારી વાત છે, વિનોબાજીએ તે દરેક જમાનાની એક માંગ હોય છે. એક જમાનામાં માત્ર જણાવી દીધું છે કે હવે આ પ્રવૃત્તિ મારી એકલાની નથી રહી. જે ભારતમાં જ નહિ પણ દુનિયાના અનેક દેશોમાં ધર્મપ્રવર્તકે પાયા, સાથ આપે તે બધાની બની ગઈ છે. હવે વિનેબા બે હાથવાળા કેમકે એ વખતે એમની જરૂર હતી. એક જમાનામાં ઠેરઠેર સંતે નથી રહ્યો. પણુ સહસ્ત્ર હાથવાળ થઈ ગયું છે. એટલે કે સહસ્ત્ર અને ભકત પાકયા, કેમકે એ વખતે એમની જરૂર હતી અને એક લેકે એમની પ્રવૃત્તિમાં સાથ આપવાના છે.” જમાનામાં ઠેરઠેર સ્વાતંત્ર્યવીરે પાકયા, કેમ કે એ વખતે એમની પિલા” ભાઈએ કહ્યું કે “ પણું પહેલાં મેટા મેટા જમીનદારો જરૂર હતી.
* પાસે જવું. નાના પાસે તે શું હતું અને શું લેવાનું છે ?” મે આપણા દેશમાં રાજકીય સ્વાતંત્ર્ય આવી ગયું, પણ એમાંથી કહ્યું: “નાએવું નથી. મેટા, નાના બધા પિતપેતાની શકિત અને સુખ શાંતિ હજુ નથી નિર્માણ થયાં. અને કયાંથી થાય ? હજુ વૃત્તિ પ્રમાણે આ યજ્ઞમાં આપી શકે છે. દરેકને આપવાનો ધર્મ ઉચ્ચનીચના ભેદ પડ્યા છે. તવંગર ગરીબ વચ્ચેની ખાઈ ઉભી છે. છે અને દરેકની જમીન આ યજ્ઞમાં લેવાને ધર્મ છે.” એકની પાસે સેંકડે અને હજારો એકર જમીન અને બીજાની પાસે - પેલા ભાઈએ કહ્યું કે “પણ પેલા તે રાક્ષસે છે, એમના તો મહેનત મજુરી કરી ખાવા માટે એક ચાસ પણ જમીન નથી. આવી દેખાડવાના અને સમાવવાના જુદા છે, સેંકડો અને હજારો એકર જમીન અસમાનતા હોય–જીવનના એક ક્ષેત્રમાં નહિ પણ દરેક ક્ષેત્રમાં-ત્યાં હડપ કરીને બેસી ગયા છે. એમની પાસેથી તે જેટલી કઢાવાય સુધી સુખ શાંતિ કે સર્વનું કલ્યાણ કરનારી આબાદી કયાંથી આવે ? એટલી કઢાવવી જોઈએ.” , , . . કતલ, કાયદે કે કરૂણા?
5:
મેં કહ્યું કે “આવું કહેનાર માણસ ભૂમિદાને યજ્ઞનું કામ - સ્વાતંત્ર પ્રાપ્તિ પછી આજના જમાનાની માંગ છે સમાનતંની. નહિ કરી શકે. જેમને તમે રાક્ષસ કહે એમની પાસેથી તમે જમીન બીજા દેશમાં પણ સમાનતા માટે આર્થિક અને સામાજિક શી રીતે મેળવી શકે ?” ' સમાનતા માટે પ્રયાસ ચાલી રહ્યા છે. કઈ જગ્યાએ દંડ નીતિથી. ' '': 0
. વિચારની પણ અસર થાય છે. અથવા ક્રૂરતાથી અને કતલથી સમાનતા લાવવામાં આવે છે. કોઈ - - જગાએ કાયદા અને કાનુનથી સમાનતા લાવવામાં આવે છે. પણ
- પેલા ભાઈએ કહ્યું કે “પણ એ એને માટે નહિ કહેવાનું. હવે એ રીતે આવેલી સમાનતામાંથી બંધુતા લુપ્ત થઈ જાય છે જેની પાસે
આ તે ખાનગીમાં બેસું છું.” મેં કહ્યું કે “ખાનગીમાં બોલે કે હતું અને જેને મળ્યું એ બે વચ્ચે વેર ઝેરની લાગણી પેદા થાય છે.
જાહેરમાં બેલે, તમારા મનમાં જેમના વિષે રાક્ષસભાવ છે એમના એમાંથી શાંતિ સાચવવા માટે ફરી પાછો દંડનીતિને જ અશ્રય
ઉપર તમારા વિચારની અસર થયા વિના રહે જ નહિ. વિનોબાજી લે પડે છે.
. ' ' ' તે એમ કહે છે કે દરેક માણસમાં સદ્ અને અસ૬ અંશ પડે - આજના જપાનાની સમાનતાની માંગને પ્રસ્થાપિત કરવા
છેએમાંના સદ્ અંશને જાગૃત કરે એ આપણું કામ છે. બાઈબલની માટે વિનોબાજીએ ભારત દેશમાં એક ન પ્રયોગ શરૂ કર્યો છે.
Lપેલી વાત તમે નથી સાંભળી કે ઈમ્ પાસે આવીને અનેક લે કે એ કલેથી કે કાયદાથી સંમાનતા લાવવા નથી માંગતા, પણ માનવ
' કહેવા લાગ્યા કે પેલી આવે છે એ બાઈ પાપી છે. એને અમે ૫ રે હૃદયમાં કરૂણ પેદા કરીને સમાનતા લાવેવા માંગે છે. સમાનતાની
ને પથરે મારી પાડીએ છીએ. ઈસુએ કહ્યું કે પથ્થર મારે પણ સાથે સાથે ' બંધુતાની ભાવનાને પણ સજાગ કરવા માંગે છે. આ
પહેલા દરેક પિતાની જાતને પૂછી જુએ કે એણે તે આવું પાપ
કદી નથી કર્યું ને? જે છેડે પણ દોષિત હોય એ પથ છોડી દે. પ્રવૃત્તિનું નામ ભૂમિદાન યજ્ઞ.
:
એકે એક માણસના હાથમાંથી પથરે છૂટી ગયે. એટલે રાક્ષસ કાઈ પ્રજાસૂય યજ્ઞ
નથી અથવા બધા જ છે. પણ વિનેબા તે કહે છે કે બધા જ માણસ વિનોબાજ એને કહે છે પ્રજાય” “જ્ઞ. કેમકે આ ભૂમિદાન છે કોઈની માણસાઈ સુઈ ગઈ છે, કાઈની દલાઈ ગઈ છે, તે કાના શ્રેનમાં દરેક પ્રજાજને પિતાને હવિભાગ આંપવાનું છે. આજે આખા હિત થઈ ગઈ છે. એ માણસાઈને ગૃત કરવી એ આપણું કામ દેશમાં એ ભૂમિદ ન થાની પ્રવૃત્તિએ એક નવી* હવા ઉભી કરી છે. તે અને જેની માણસાઈ જાગૃત થઈ છે એ દરેક માણસ બીજાની આપણા ગુજરાતમાં પણ એને સારે આવકાર મળી રહ્યો છે. પરંતુ કેટલાક ભાઈઓને એમ થાય છે કે વિનેબાં એક મહાન સત્યાગ્રહી લઆના પગ આગળ જમીનના ઢગલાં થાય છે.”
૨g માણસાઈ જાગૃત કરી શકે છે. આ જાતની અડગ શ્રદ્ધાને લીધે આ
A ળ ', , , , , * *, is છે. તેઓ મહાન ત્યાગી છે. તેઓ ધર્મશાસ્ત્રોને અભ્યાસી અને
વિનાના પગ આગળ જમીનના ભલા યુથ : :
. . . * માનવતાનાં દર્શન આચાર્યું છે, એ બધું કબૂલ. પણ એથી લાંકે એમને એમની સેનાના આવા માનવતાભર્યા, વર્તાવથી. જે કાશીના રાજા હશેહોંશે ટુકડા જેવી જમીન શી રીતે આપી દે? અને શા માટે આપે? ' " - બધાયને કાયમી !' .
સાડાસાત હજાર એકર જમીન ભૂમિદાન યજ્ઞમાં આપે છે. આવી .
'
. . માણસાઈના દર્શન કરીને જે મુસ્લિમ બહેન' એની પાંચ હજાર એકર * જનતાને મનમાં આવા પ્રશ્નો ઉઠતાં હતા. એ બધાયને જમીન વિનબાને ભરણે ધરે છે. અને આવી માનવતા જોઈને જ. વિનબાઈએ છેલ્લા સવા વર્ષમાં આપણા દેશમાં જે જદુ કયું” થી કેટલાક ગામના એક એક જમીન માલિકે આ નમાં પિતાને 'હિસ્સો