Page Text
________________
પ્રબુદ્ધ જૈન
તા. ૧૫-૮-પર કામધેનુ બહુમુખી વેચાણવેરે
કરવામાં આવ્યા હતા. આ શિસ્તબંધી જે આમને આમ * મુંબઈ સરકારે આખરે પ્રજાગણના બહુ મોટા વિભાગના ચાલશે તે તે ક્યાં સુધી ટકશે એ સવાલ છે. વળી કાંગ્રેસ વિરોધને અવગણીને બહુમુખી વેચાણુરાનું બીલ ધારાસભા પાસે આ વખતે બહુ મોટી બહુમતીથી ચૂંટાઈ. તેથી કોંગ્રેસી રાજ્યમંજુર કરાવ્યું છે. લોક અભિપ્રાય મુજબ ચાલવાને દાવો કરતી કર્તાએ જે એમ માનીને નિરાંત ચિત્તવતા હોય કે વેપારીઓ અથવા ઈછા ધરાવતી સરકાર આવી હિંમત ભાગ્યે જ કરી શકે. ભલે બડબડે-આમજનતાને આપણને સદાય ટેકો છે, તે તે નિરાંત બેમ છતાં મુંબઈ સરકારે આ રાહ સ્વીકારો મેગ્ય ધાર્યો છે. પ્રજાને જ્યારે આટલો બધો આગ્રહ હતા ત્યારે ચાલુ એકમુખી વેચાણ
1. તેમને છેતરનારી નીવવાની છે. કારણ કે કોંગ્રેસી ઉમેદવારને બહુવેરાના દરમાં થોડે વધારો કરીને સરકાર જોઇતાં નાણું મેળવી ન
મતીથી ચુંટવા પાછળ જનતાનું માનસ આ પ્રકારનું હતું કે ભકત એમ ન હતું. પણ કરદ્વારા નાણાં મેળવવાની દષ્ટિએ કામ- ‘કાંગ્રેસી સરકારના આગલા વહીવટથી આપણને ગમે તેટલો અસંતોષ વેન જે આ બહુમુખી વેચાણવેરે છોડવાની મંબઈ સરકારની હૈયું તે પણ આજે જે રાજકારણી પક્ષી છે. તેમાં કોંગ્રેસપક્ષ પત્તિ જ નહતી એમ જે ઝડપથી તે ખરડો પસાર કરાવ્યું તે સૌથી ઓછા વિરોધ કરવા એગ્ય છે. અને તેથી આપણે
પરથી કોઈને પણ અનુમાન કરવાને કારણ મળે છે. તેને મત આપીએ અને આશા રાખીએ કે તે આપણી " સ્થિતિનો કૂળમાં સરકારને ચાર સાડા ચાર કરોડ રૂપિયા જોઈતા પુરે ખ્યાલ રાખીને રાજ્ય ચલાવશે. આ મનોદશા જોરદાર ટકાની હતા અને એ રકમ બહુમુખી વેચાણ કરવેરા મૂળ આકારમાં જ નહિ પણ બીજાના અભાવે જે સામે છે તેને આવકારવાનો હતો. રીતે રજુ કરવામાં આવેલ તે દ્વારા તથા જમીન મહેસુલના ચોક્કસ પરિણામે આ મને દશાને પલટાતાં વાર ન લાગે અને ગઈકાલ સુધી
ધારા દ્વારા મળશે એમ સરકાર તરફથી રજુ કરવામાં આવ્યું હતું. કેંગ્રેસને વરેલી દેખાતી જનતા આવતી કાલે 'કયાં જઈને', ઉભી " પછી તે જમીન મહેસુલના વધારા ઉપર કેબીનેટમાં જ મેટા રહે અને કેને. ટકે આપે તે કહી શકાય નહિ.' આવી પિતાની વેધ ઉભા થવાથી એ વધારાની દરખાસ્ત પછી ખેચી લેવામાં અસ્થિર પરિસ્થિતિના પુરા ભાનપૂર્વક સરકારે પોતાના વહીવટ ચલાવ બાવી. બહુમુખી વેચાણવેર પ્રજાના ગળે ઉતરે એ હેતુથી જોઈએ અને કરવેરા નાંખવા જોઈએ. તેમાં પણ મહત્વના ફેરફાર કરવામાં આવ્યા એમ છતાં પણ પોતાને બીજી બાજુએ વ્યાપારીઓએ પિતાની વિરોધી હીલચાલમાં ઈતાં નાણાં મળી રહેશે એ સંતોષ સાથે મુંબઈ સરકારે બહુમુખી
સંયમ રાખવો ઘટે છે. કાંગ્રેસની નબળાઈને બીજા સત્તાલક્ષી ચારે પ્રજા ઉપર લાદ્યો છે. આ સંબંધમાં ઘણાનું એમ
રાજકીય પક્ષો પુરો લાભ લેવા બેઠા છે. એકને છોડીને બીજાના પાનવું છે કે સરકાર મનાવે છે એથી બમણા કે એથી પણું વધારે ખેાળામાં પડવાથી પોતાના હિતને વિશેષ લાભ થશે એમ માનવાને બાવક આ નવા વેચાણ દ્વારા મુંબઈ. સરકારને થવાની છે. મદ્રાસ સરકાર જ્યારે આ પ્રકારના વેચાણવેરા દ્વારા ૨૦ થી ૨૨ કરોડ
કશું જ કારણ નથી. વળી બહુમુખી વેચાણવેરે આપણને અણગમતા ' પિયા કમાય છે તે મુંબઈ પ્રાન્ત તે વ્યાપાર અને ઉદ્યોગનું મુખ્ય હોવા છતાં તેનાં અનિષ્ટ્ર, પરિણામને કાલ્પનિક ગુણાકાર કર્યા કરો મથક તેની આવક મંદ્રાસ કરતાં ઘણી વધાટે થવી જ જાએ. આમ એમ પણું શાણપણું નથી. હજુ પણું પિતાને વિરોધ વ્યાજબી.
દલીલો વડે સરકારનાં ગળે ઉતારવાને વ્યાપારીઓએ પ્રયત્ન કરી જ તાં કરવેરાની મૂળ દરખાસ્ત મૂકતી વખતે.. મુંબઈ સરકારે તે દ્વારા
- રહ્યો. આઝાદીની છેલ્લા ૨૦ કે ૩૦ વર્ષની લડતને પરિણામે આપણું નારી આવકને જાણી સમજીને તેને આ નવા કરે સહજસ્વીકાર્યા ,
મન ઉપર સત્યાગ્રહના ગાઢ સંસ્કાર પડ્યા છે અને તેથી આપણને બનાવવા માટે બહુ ઓછી અંદાજી. હોય એવું અનુમાન સહજપણે
* “અણગમતું કાંઈ પણ થાય છે કે સરકાર સામે સામુદાયિક સત્યાગ્રહના . ફરે છે. અને આમ આવક: ઓછી બતાવીને મોટી આવકની '.
- મંડાણ માંડવા સુધીની આપણે વાત કરવા લાગીએ છીએ. આપણને ભાવનાવાળા કરે રાખવાની. સરકારી પધ્ધતિ પ્રજાના દિલમાં
' આઝાદી મળી એટલે સત્યાગ્રહ કે અસહકારના વિચારને સદાને માટે : પણ મેટો કચવાટ પેદા કરે છે. સર્ભાગ્યે બહુમુખી વેચાણવેરાના ખરડામાં ? છે જેમાંથી બહુ મોટી આવક થાય એવી બે ત્રણ કલમો સરકારે પાછી તિલાંજલિ આ
- તિલાંજલિ આપવી એમ કહેવાને જરા પણ આશય નથી. પણ એ સત્યા
ગ્રહના ગર્ભમાં રહેલા જોખમને આપણે પુરો ખ્યાલ રાખવો ઘટે છે. કોઈ પંચી લીધી. નહિ તે આ કરવેરાને મુળ ખરડો વાંચતા જાણેકે ફરીને
પણ પ્રશ્ન ઉપર સામુદાયિક ધોરણે ઉપાડવામાં આવેલી સત્યાગ્રહની લડત ક નહિ મળે એ રીતે આ કરવેરા મારફત પ્રજા પાસેથી બને તેટલું
.*" સત્તારૂઢ પક્ષને જરૂર નબળા પાડે છે, પણ સાથે સાથે આંખા રાજયના હું ચુસી લેવું-ભલે મધ્યમ વર્ગનું, અને વચગાળાના વેપારીઓનું
ના પાયાને પણ હચમચાવી મૂકે છે અને અનવસ્થા અને અરાજકતાને મે તે થાય—આવી બુદ્ધિ આ ખરડે ઘડવા પાછળનું કામ કરી રહી પણ એમ લાગે છે. વળી આ ખરડાની ધારાસભામાં ચર્ચા માલતો નાતરે છે. જે કોઈ પ્રશ્ન સંબંધમાં સામુદાયિક સત્યાગ્રહનો વિચાર તિી તે દરમિયાન વ્યાપારીઓને પિતાની અગવડો રજુ કરવાને કરવામાં આવે તે પ્રશ્ન ઉપર જણાવ્યું તેવું જોખમ ખેડવા યોગ્ય
છે. કે નહિ તેને સત્યાગ્રહના સંચાલક નેતાઓએ અને તેને અનુ- 1 રતી તક મળે એ હેતુથી નાણાપ્રધાન છે. જીવરાજ મહેતાએ | નવા કરવેરાને અમલ બે મહીના મુલતવી રાખવાની ઈચ્છા
, સરનારા જનસમુદાયે ગંભીર વિચાર કરવો ઘટે. આમ સમજીને ર્શાવી હતી- એકર’ કરી હતી, પણું વ્યાપારીઓએ પિતાને વિરોધ પણ જ્યારે ને ત્યારે સત્યાગ્રહનો પડકાર ન આપીએ અને વખત ગ્રપણે ચાલુ રાખ્યો એટલે ડો. જીવરાજ મહેતા છેડાઈ પડ્યા અને વિચારાન, દેશના વિશાળ હિતે લક્ષમાં રાખીને જરૂર જણાયે ગમ મણે ચર્ચાના છેવટના ભાગમાં નવા કરવેરાનો અમલ બે મહીના ખાતાં ખામોશ ધરતાં પણ શિખીએ. આમ કરવાથી આપણો વિરોધ લતવી રાખવાની ઓફર પાછી લેવાની જાહેરાત કરી. આ એક એળે ગયી અને સરકાર ફાવે તેમ કરી ગઈ એવી નિરાશાને પણ મન કારની બાલીશતા નહિ તો બીજું શું છે? અભણ, અણઘડ અને ઉપર અસવાર થવા ન દઇએ. કિઈ.. પણ સરકાર પ્રજામતને લાંબો ધકચરું ભણેલા વ્યાપારીઓ હઠે ચડે તો સરકાર પણ હઠે મડે– વખત અવગણીને ટકી શકતી જ નથી અને આ સરકારે આખરે પ્રજાનું રે રસ અભાવ ભાગ્યે જ અન્ય પણ જોવા મળશે. આ રંજન અથવા પોતાનું ભંજન સ્વીકારવું જ રહ્યું... એ શ્રદ્ધાપૂર્વક માણે બહુમુખી વેચાણવેરાના પ્રકરણે રાજા અને પ્રજા વચ્ચે આપણે ચાલીએ અને લોકોને સત્ય અને સંયમના માર્ગે દોરીએ. ગ્રેિસી તંત્ર અને વ્યાપારી સમુદાય વચ્ચે અનિચ્છનીય તંગદીલી
આમાં જ આપણું તેમ જ આખા દેશનું ખરૂં હિત રહેલું છે. આ ઉભી કરી છે. આનું તત્કાળ પરિણામ શું નહિ દેખાય. કારણ કે ૨ક વખત ચુંટાયા પછી પ્રધાનમંડળ પાંચ વર્ષ સુધી પિતાના
- પરમાનંદ સંહાસન ઉપર સહીસલામત છે. કાયદાને અમલ થવાને" છે અને " વિષય સૂચિ
પૃષ્ટ ના મંબઈ પ્રદેશના વ્યાપાર અને ચાલુ મોંધવારી ઉપર ગમે તે સ્વપતિનાં વનરશ. અરે -
પરમાનંદ હિગામ આવે પણ સરકારની તીજોરી ભરાવાની છે, પણ આમ સાંવત્સરિક પ્રતિક્રમણ અને જેને ' સંતબાલ ૬૩ '. લુ તંત્ર સામે અસ તેષ વધતું રહે અને જવાબદાર પ્રધાને તેની ,
- પ્રકીર્ણ નોંધ :-સુજલાં સુફલાં, સ્વતંત્ર્યદિન, અવગણના કરીને પોતાને ફાવે તેમ આગળ વધ્યે જાય છે
પરમાનંદ . * ૬૫
- પર્યુષણ પર્વ, કામધેનુ બહુમુખી વેચાણ તેનું સરવાળે ભારે અનિષ્ટ પરિણામ આવ્યા વિના જ રહે. એ જાણીતી વાત છે કે ધારાસભાના કોંગ્રેસી સ્વ. મણિભાઈને અંજલિપ્રદાને ' જેમાં પણ આ વિષે ભારે મતભેદ હતો, પણ એ મતભેદને ભડવીર શ્રી. મણિભાઈ પંડિત બેચરદાસ જીવરાજ દેશી દાર ક્ષની સભામાં પણ વ્યક્ત થવા દેવાને પુરતી તક આપવામાં આવી મણિભાઈના જીવનને એક છેલ્લો પ્રસંગ ' પરમાનંદ ૬૮ હોતી અથવા તે શિસ્તના નામે કેટલાંએક સભ્યના મેઢાં બંધ માનવમૂર્તિ મણિભાઈ '
બચુભાઈ પી. દેશી ૭૦ *
| SR No. | 525937 |
| Book Title | Prabuddha Jivan - Prabuddha Jain 1952 Year 13 Ank 17 to 24 and Year 14 Ank 01 to 16 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Parmanand Kunvarji Kapadia |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 1952 |
| Total Pages | 204 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 19 MB |