Page Text
________________
- શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘનું પાક્ષિક મુખપત્ર
રજીસ્ટર્ડ ન. બી. ૪ર૬૬.
પ્રબુદ્ધ જૈન
તંત્રી : પરમાનંદ કુંવરજી કાપડિયા
વર્ષ : ૧૪.
* અ ક : ૮
મુંબઇ: ૧૫ ઓગષ્ટ ૧૫ર શુક્રવાર
દ વાર્ષિક લવાજમ L. રૂપિયા ૪
- કુલપતિજીનું જીવનદર્શન અને ઈષવાદ ભારતીય વિદ્યાભવનના કુલપતિપદને પ્રાપ્ત થયેલા અને ઉત્તર અણગમ ધરાવતા હશે એ સંબંધે ગ્લાનિયુક્ત વિસ્મય દર્શાવતાં પ્રદેશના ગવર્નર પદે આરૂઢ થયેલા શ્રી કનૈયાલાલ માણેકલાલ મુનશી શ્રી મુનશી ચક્કસ પ્રકારનું જીવનદર્શન રજુ કરે છે. પત્રના, આજના આપણા ગણ્યા ગાંઠયા જીવનદષ્ટાઓમાંના એક છે. કોઈ એ વિભાગને અનુવાદ નીચે મુજબ છેઃપણ પ્રાન્તના ગવર્નર થવું એટલે કે એ પ્રાન્ત અને એ પ્રાન્તના “મહારાજકુમારી જેવા અજાયબી પમાડે તેવા નમુનેદાર રાજધાનીની ભાગ્યે જ બહાર નીકળી શકાય એવી પાંચ વર્ષ સુધી- પ્રાણીઓના ઉછેરને ઉત્તેજન આપે છે તેવા રેઈસ કૅર્સ (ઘેડ ની જીવનસ્થિતિ અથવા તે એક પ્રકારની કેદ સ્વીકારવાની રહી. દોડની સરતનું મેદાન) પ્રત્યે આપણામાંના કેટલાક શા માટે કેન્દ્રસ્થ સરકારના તેઓ અન્નસચિવ હતા ત્યારે તે તે ખાતાનું અણગમો દર્શાવતા હશે ? આપણે સુખ અથવા સૌન્દર્યો કરતાં સ્વરૂપ જ એવું હતું કે જે તેમને હાલતાં ચાલતાં મુંબઈ ખેંચી Blessedness ને-નૈતિક પવિત્રતાને-શા માટે વધારે પસંદ કરતા લાવતું અને પિતાના મિત્રે, સાથીઓ, સહકાર્યકર્તાઓ અને હોઈશું? નૈતિક પવિત્રતા વિષે પક્ષપાત ધરાવતા આપણામાંના કેટલાક પ્રશંસકો સાથે તેમને સંપર્ક લગભગ અખંડપણે જીવતા જાગત નું વળણ “જીવન એ કેવળ માયા છે' એવો માયાવાદના આપણને રહેતા. ગવર્નરપદની નવી ઉપાધિ સ્વીકારતાં મુંબઈનું ગમનાગમન મળેલી કમનસીબ વારસાને આભારી છે. આને લીધે આપણુ ગૂઢ બંધ થયું અને ઉપર જણાવેલે સંપર્ક પણું સ્થગિત થયે. મનમાં એક પ્રકારની moral snobbery-નૈતિક દાંભીકતા–ને અથવા મુનશીજી માટે આ એક પ્રકારની દુઃસહ પરિસ્થિતિ ઉભી થઈ તે એકાન્તિતાનો ઉદ્દભવ થયેલ હોય છે. પરિણામે આપણે એમ આ દુઃસહ પરિસ્થિતિ સુસહ્ય બને અને મનને ડું સમાધાન માનવાને પ્રેરાઈએ છીએ કે નૈતિક પૂર્ણતાને સૌન્દર્યાનુભવથી રહે એ હેતુથી તેમ જ ભારતીય વિદ્યાભવનની વિવિધ પ્રવૃત્તિઓના અલગ કરી શકાય છે, અલગ કરવી જોઈએ. આના કરતાં બીજે કારણે તેમની સાથે સંકલાયેલા અનેક મિત્રે, સાથીઓ તથા પ્રશંસકે- કંઈ વિચાર સત્યથી પધારે વેગળો નથી. ને તેમના તરફથી કંઈ ને કંઈ પ્રેરક જીવનદર્શન મળતું રહે એ “આત્મા કે જે સર્વ સૌન્દર્ય અને નૈતિક પૂર્ણતાનું મૂળ | હેતુથી તેમણે ઉપર જણાવેલ વર્ગને ઉદ્દેશીને દર પખવાડીએ છે. ઉદભવસ્થાન છે તેની અભિવ્યકિત બે રીતે થાય છે. જ્યારે મને ? અનેક અંગત સંવેદને તેમજ સામયિક ચિન્તને રજુ કરતા એક
ક્રમશ: આત્માથી શુધ્ધતર બનતું જાય છે ત્યારે પ્રાણુ અને પુળ પત્ર લખવાની પ્રથા શરૂ કરી છે. આ પત્ર અંગ્રેજી ભાષામાં સુન્દરતાને ધારણ કરે છે. એવી જ રીતે જ્યારે પાશવ, પૌગલિક !! લખાય છે અને તે માત્ર તેમના મિત્ર વર્ગની માલકીના રહ્યા નથી, કે સામાજિક એવા બાહ્ય જીવનને સુન્દર બનાવવામાં આવે છે ત્યારે , પણ મૂળ તેમ જ 'અનુવાદિત આકારમાં અનેક સામયિકોમાં પ્રગટ આત્મા પિત્તને પણ ઉન્નત બનાવે છે. આત્માની શકિત જીવનને થતા હાઇને બહુજન સમાજ માટે ઉપભગયેાગ્ય બન્યા છે.' આ સન્દર બનાવે છે. ત્યારે જીવનમાં જેમ જેમ ' સૌન્દર્યને વધારે પત્રો માત્ર તેમાં રજુ કરવામાં આવતા મન્તના જ ' કારણે
અવકાશ મળતું જાય છે તેમ તેમ - આત્મા વધારે ઉંચી શક્તિને નહિ પણ ભાવાલાલિત્યના કારણે પણ અત્યન્ત બેધપ્રદ અને પ્રાપ્ત કરે છે. આ પરસ્પરાવલંબી અને પરસ્પર સંવાદી ક્રિયા છે. મનરંજક હૈય છે.
' , , ,
આ જીવનસત્ય આપણે ભુલી જઈએ છીએ, આવા એક પત્રમાં શ્રી મુનશી 'ગવર્નરપદની જવાબદારી “અલબત્ત રેઈસ કોર્સ સંબંધમાં એક એવી મર્યાદા છે કે સ્વીકારવા માટે લખનૌ ગયે તે પહેલાં તેઓ થોડા દિવસ માટે જેનું ઉલ્લંધન થવું ન જોઈએ. રેઈસ કોર્સ જુગારખાનાં બનવા મુંબઈ આવેલા તે દરમિયાન તેમને વેસ્ટર્ન ઈન્ડીયા ટફ કલબમાં ન જોઈએ. આમ છતાં એ પણ ખરું કે જુગારને થોડે અંશ લંચ (બપોરનું ભજન) માટે જવાનું બનેલું એ પ્રસંગના રેઈસીંગ-ડદેડ સાથે ' સંકળાયેલું રહેવાનું છે, કારણુંકે શિકાર ઉલ્લેખ સાથે નાનપણથી ઘોડા ઉપર તેમને પક્ષપાત, માનવી અને જુગારને સાહજિક ભાવે ચાહતા માનસિક વળણુમાંથી રેઇસ જીવનમાં પૈડાનું વિશિષ્ટ સ્થાન, રેઈસ કેસ, ઇન્ડીયન કાઉન્સીલ કેસના ઉદભવ થયા છે. માનવી પ્રકૃતિની પાયાની નબળાઈઓ સાથે ઍક એગ્રીકલચરલ રીસર્ચ ઈન્ટરીટયુટ તરફથી જવામાં આવેલ જોડાયેલી આ તેમજ અન્ય બાબતોમાં અમર સ્મૃત્તિકાર મનુ ' , મુનશી કપ, ચાલુ વર્ષના માર્ચની પહેલી તારીખે કાશ્મીરના મહારાજાને મહારાજે આપણને ખૂબ શાણપણું ભરેલું માર્ગદર્શન કરાવ્યું છે. શ્રીમતી લીલાવતી મુનશીના હાથે અપાયલે મુનશી શીડ કપ, તેઓ કહે છે કે * મહારાજકુમારી ' નામની ઘેાડીને ૧૮૫રના શ્રેષ્ઠ અશ્વ તરીકે . व्यसनस्य च मृत्योश्च, व्यसनं कष्टमुच्यते। શ્રી મુનશીના હાથે અપાયેલું ખાસ ઈનામ-આ બધી બાબતોને
व्यसन्योधोऽधो व्रजति, स्वर्यात्यवसनी मृतः॥ તેઓ પ્રસંશાત ઉલ્લેખ કરે છે. અને આવા માનવી જીવનમાં (ખરાબ ટેવ અને મૃત્યુ બન્નેને સરખાવતાં ખરાબ ટેવ વધારે રસમયતાનું સીંચન કરતા રેઇસ કોર્સ વિષે કેટલાક લોકો શા માટે નિન્દનીય છે. કારણ કે ખરાબ ટેવ વાળા માણસ ઉત્તરોત્તર નીચે
| SR No. | 525937 |
| Book Title | Prabuddha Jivan - Prabuddha Jain 1952 Year 13 Ank 17 to 24 and Year 14 Ank 01 to 16 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Parmanand Kunvarji Kapadia |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 1952 |
| Total Pages | 204 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 19 MB |