________________
તા. ૧-૮-પર
- પ્રબુદ્ધ જૈન
પપ
જાણીતું છે. શ્રી મણીભાઈને આનું દુ:ખ હતું. “એનું એક ઉલ્લેખ કરીને સર મણિલાલ બાલાભાઈનાણાવટીને સભાનું પ્રમુખસ્થાન અધિવેશન અહિં', મુંબઈમાં ભરે, હું સાજો હોત તે મેં કયારનું સ્વીકારી સભાનું કામકાજ શરૂ કરવા વિનંતિ કરી હતી. ત્યાર બાદ
ભર્યું હેત !” અને એમના આગ્રહને કારણે આવતું અધિવેશન પ્રમુખસાહેબની આજ્ઞાથી શ્રી, ટી, જી. શાહે મણિભાઈના અવસાન અહિ ભરવાનુ નક્કિ કર્યું છે ત્યારે તે શ્રી. મણીભાઈ વગરનું હશે ! સંબંધે ખેદ પ્રદર્શિત કરતા અને મણિભાઈને અંજલિ આપતા
મણિભાઈથી પરિચિત અનેક વ્યકિતઓના આવેલા પત્રો, સંસ્થાઓના ભારત જૈન મહામંડળના કાર્યાધ્યક્ષ શ્રી. રિષભદાસજી રાંકા, ઠરાવો તેમજ સામયિકેની નોંધોને લગતી વિગતે રજુ કરી હતી અને મહારી સાથે, શ્રી. મણીભાઈને મળવા જુહુ આવ્યા હતા. ઘણી આવેલા પત્રોમાંથી તારવીને શ્રી. કિશોરલાલ મશરૂવાળા, શ્રી. કેદારનાથજી, વાત પછી મધ્યપ્રાંતમાંના શેતકારી જૈનેની દુર્દશાની વાત શ્રી. સન્તબાલજી, પંડિત સુખલાલજી, શ્રી. ચીમનલાલ ચકુભાઈ શાહ, શ્રી, રિષભદાસજીએ કરી, આ શેતકારી જૈને, આજીવિકા માટે કોઈનાં શાન્તિલાલ હ. શાહ તથા શ્રી. ફકીરચંદ એન. જૈને (મંત્રી, ભારત એંઠાં વાસણ માને છે, દરજીકામ કરે છે, હજામત કરે છે, અરે, જૈન મહામંડળ) આપેલી અંજલિઓ વાંચી સંભળાવી હતી. બીજાય ન કહેવાય તેવાં કામ કરે છે. શ્રી, મણીભાઈની આંખમાંથી ત્યાર બાદ શ્રી. પરમાનંદ કુંવરજી કાપડિયાએ નીચે આંસુ વહ્યાં. મને થયું, એમની આવી તબિયતમાં આ વાત ન મુજબ શોકપ્રસ્તાવ રજુ કર્યો હતો -- થઈ હોત તે સારું થાત. થોડીવારે શાંત થઈ કહે, “આટલા રૂપીઆ
' “ આજે મુંબઈ શહેરની ૧૪ પ્રમુખ જૈન સંસ્થાઓના આશ્રય લઈ જાઓકોઈને કામમાં આવશે. વધારે જોઈએ તે મંગાવજો.’
જ.
નીચે મળેલી આ શોકસભા છે.
નીચે મળેલી આ શોકસભા જૈન સમાજના અગ્રગણ્ય સેવક શ્રી, - આમાંથી પ્રેરણા પામી, ભારત જૈન મહામંડળે સાધમાં વાત્સય મણિલાલ મકમચંદ શાહના અવસાન પરવે ઉંડા શોકની લાગણી ફંડ શરૂ કર્યું. એની ત્રીસેક જેટલી ભારતમાં પથરાયેલી શાખાઓ
પ્રદશિત કરે છે. તેઓ નીડર સમાજસુધારક હતા, મુંબઈ જૈન સ્થાનિક ઉપયોગ માટે આ ફંડ ઉભું કરે છે અને જરૂરિયાત
યુવક સંઘ તથા સંયુકત જૈન વિદ્યાથીગૃહના આદ્ય પ્રણેતા હતા, વાળાં જૈન ભાઈઓંનેને રાહત અપાય છે. ધન્ય મણીભાઈ! જેનેની બીજી અનેક સંસ્થાની કાર્યવાહી સાથે જોડાયેલા હતા, એટલું નાખે તે તે એક કણ, પણ એ બરાબર ઉગી નિકળે!
જ નહિ પણ જૈન જૈનેતર અનેક સંસ્થાઓને પોતાની અપ્રતિમ
ઉદારતાં વડે તેમણે નવાજી હતી. જૈન સમાજને એક થયેલી જોવાનું છેલીવાર પથારીમાં પડ્યા તેના આગલા દિવસે, વરલીના
તેઓ કંઈ વર્ષોથી સ્તન સેવી રહ્યા હતા. સામાજિક કુપ્રથાઓ, સાગરતટ મોટરમાં બેસી કહે, “તારાચંદ ! યુવકસંઘમાં તમે
- અન્યાય તથા આપખુદી તો સામે તેઓ જીદગીભર ઝુઝયા હતા. બધાં છે, એટલે એની તે મને જરાય ચિંતા નથી-એ તે
તેમના અવસાનથી માત્ર જૈન સમાજે જ નહિ પણ વિશાળ માનવ ચાલ્યા કરશે. ઘર અને દુકાનની બાબતમાં પણ રમણે (એમના
સમાજે એક નિષ્ઠાવાન સેવક, નીડર સુધારક, કરૂણુપૂર્ણ માનવી અને એકના એક પુત્રે) બધું સંભાળી લીધું છે. જેને એના જેવા પુત્ર મળે
ઉદાર દિલના ગૃહસ્થને ગુમાવ્યું છે. તેમના પવિત્ર આત્માને આ સભા એ પુરે ભાગ્યશાળી છે. એણે મારી બધી ઈચ્છાઓ પુરી કરી છે. બધી ઈચ્છાઓ પુરી કરી છે. પરમ શાન્તિ ઇચ્છે છે અને તેમના પુત્ર શ્રી. રમણિલાલ તથા અન્ય
તે એ છે પણ આ “હોમ” નું (યુનાઈટેડ જેન ટુડન્ટસ હોમ, સંયુક્ત જૈન
ન સ્વજને પ્રત્યે આ દુઃખદ અવસાન પ્રસંગે આ સભા ઉંડી સહાનુભૂતિ વિદ્યાથગૃહનુ) મકાન હજુ ન થયું. મને માત્ર એની ચિંતા એ છે , રહ્યા કરે છે.' ......અને પછીના અઠવાડીયે એ પળ આવી. મહે તે એમનું
આ પ્રસ્તાવ રજુ કરતાં ૩૦ થી ૩૫ વર્ષના લાંબા સમયપટ શબજ જોયું–જે આપણને બધાંને જન્મભૂમી' ના કયારે ઉપર પથરાયેલો સ્મરણાને, મણિભાઈ સાથેના પતન ધ સંબંધનો. બતાવ્યું છે. એમાં કયાંય, કશી ચિંતાની નિશાની હતી. કર્તવ્ય
મણિભાઈની કેટલીક ગુણવિશેષતાઓને તેમ જ છેલ્લાં છેલ્લાં મણિભાઈને પૂર્ણ કર્યું છે જેણે તેવા માનવીની એમાં પ્રસન્ન મુદ્રા હતી.
અવસાનના પાંચ દિવસ પહેલાં તેમની તીવ્ર ઈચ્છાને માન આપીને , એ કયાં ગઈ એમની “હોમ” ની ચિંતા? એમણે વિશ્વાસ રાખે
આચાર્ય શ્રી વિજયવલ્લભસૂરિજીના દર્શનાર્થે લઈ જવામાં આવેલા હશે આપણે બધાં પર, એમના સાથીઓ. મિત્રો પર અને જૈન તે પ્રસ ગનો તેમણે વિગતવાર ઉલ્લેખ કર્યો હતો. જનતા પર કે એમનું કામ આપણે અધુરૂં નહિ રહેવા દઈએ? આ એક શોકપ્રસ્તાવના સમર્થનમાં બેલતાં શ્રી રવિશંકર આપણે હવે શું કરશું? વાંચક! હું અને તમે હવે શું કરશું? મહાશંકર રાવળે જણાવ્યું કે “ મણિભાઈ માત્ર જૈન સમાજના જાહેર શોકસભા
નહેતા, પણું વિશાળ સમાજના એક ઉદાત્ત માનવી હતા, વિધાથીઓ - તા. ૩૧-૭–૫ર ના સાંજના ૬ વાગે મુંબઈ ખાતે મહાવીર
વિષે ખૂબ ચિન્તા ધરાવતા હતા અને તેમને વણમાગે મદદ આપતા જૈન વિદ્યાલયની વ્યાખ્યાનશાળામાં સ્વ. મણિલાલ મેમચંદ શાહના
હતા.” શ્રી. રતિલાલ ચીમનલાલ કોઠારીએ જણાવ્યું કે
તેમની સાથે મને ૨૫ વર્ષને સ બંધ હતે. કેટલાંય વર્ષો સુધી અવસાન પર શોક પ્રદર્શિત કરવા માટે મુંબઈની ૧૪ પ્રમુખ જૈન સંસ્થાઓ તરફથી એક જાહેર સભા ભરવામાં આવી હતી. આ
મુંબઈ જૈન યુવક સંઘના અમે જેડીયા મંત્રી હતા. તેઓ પોતે તે સંસ્થાઓનાં નામ નીચે મુજબ છેઃ
અપાર ધગશવાળા હતા, પણ અમારા કામમાં તેઓ ખૂબ જોશ
પ્રેરતા હતા. અને હમણાં જયારે હું જૈન શ્વેતાંબર કોન્ફરન્સને જૈન શ્વેતાંબર કેન્ફરસ, અખીલ ભારત શ્વેતાંબર સ્થાનકવાસી
મંત્રી થયે ત્યારે મને ખાસ બોલાવીને તેમણે આશીર્વાદ આપ્યા હતા કોન્ફરન્સ, મુંબઈ દિગંબર જૈન પ્રાન્તિક સભા, ભારતવર્ષીય દિગબર
અને મને પુરે સાથ આપવાની ખાત્રી આપી હતી. ” શ્રી. તારાબહેન જૈન તીર્થક્ષેત્ર કમીટી, જૈન મહિલા સમાજ, મહાવીર જૈન વિદ્યાલય, માણેકલાલ પ્રેમચંદુ મણિભાઈ વિશે જણાવ્યું કે “બોલે તે જૈન કેળવણી મંડળ, મુંબઈ જેન રવયંસેવક મંડળ, જૈન શ્વેતાંબર પુરેપુરું આચરણમાં ઉતારે એવી વિરલ વ્યકિતઓમાંના તેઓ એક તેરાપંથી સભા, કચ્છી વિશા ઓશવાળ શ્રેયસાધક સંધ, જૈન સેવા મંડળ, હતા. આ જની શોકસભામાં આપણે ભાગ લીધે તે ત્યારે સાર્થક થાય (લાલબાગ), પંડિત રત્નચંદ્રજી જૈન કન્યાશાળા, અને મુંબઈ જૈન કે જ્યારે આપણે તેમણે શરૂ કરેલા-ઉપાડેલા કામને આગળ વધારીએ, યુવક સંઘ.
અને પેલાં બીજને જળરસીંચન કરીને તેનું મોટું વૃક્ષ ' આ સભામાં જૈન સમાજના આગેવાન ભાઈએ બહેને તથા બનાવીએ. ” શ્રી. નેમચંદભાઈ નગીનદાસ વકીલવાળાએ વિદ્યાથી ઓ બહુ સારી સંખ્યામાં હાજર થયા હતા. શરૂઆતમાં જણાવ્યું કે “ મણિભાઈ જૈનોની એકતાના સાચા પૂજારી હતા, શ્રી જયતીલાલ પરીખે આ શેકસભામાં જોડાયેલી સંસ્થાઓને અને માનવીના સારામાં સારા ગુણે તેમનામાં એકત્ર થયા હતા. "
:
જોયું
કયાંય,
ના એમ.
એમણે
અને
જે”.
બિર અને લાલ
ઉતારે અલી