________________
૫૪
પ્રબુદ્ધ જૈન
તા. ૧-૮-પર
આજે એમના નામને દિપાવતું, એમનું સદા સ્મરણ આપતું ' એમના મિત્રો કેશુ છે ? ન્હાનપણના કે ધંધાના જે હોય સાર્વજનિક પુસ્તકાલય વાંચનાલય જ્ઞાનની પરબ બની રહ્યું છે. સેંકડો તે ભલે. બાકી બધા કંઈને કંઈક ક્ષેત્ર સમાપયેગી પ્રવૃત્તિઓ કરનારા. માણસે એને લાભ લે છે.
એમને લાગે કે આ માણસ સારૂ લેકેપગેગી કામ કરે છે તે એને આ પુસ્તકાલય વિકાસ માગે છે, કેાઈ સખી ગૃહસ્થની એ આપ્તજન બનાવી દેવાના. એની જ ખબર પૂછવાનાં, એના કુટુંબની રાહ જોઈ રહ્યું છે.
ખબર રાખવાના, એની ચિંતામાં , ભાગ પડાવવાના અને બોલાવી
બોલ વીને એની સતુપ્રવૃતિને ઉત્તેજન આપવાના અને ઝાંખી પડતી યુષકસંધની વ્યાખ્યાનમાળા ચાલી રહી છે. નાનાં મોટાં સૌ
પ્રવૃતિને કુંક મારી સતેજ કરવાના, એને હુંફ આપવાના, મારાં હયાસપીઠ પર શોભી રહ્યા છે. પણ આ બધાંના મુગટ જરૂર પડે ત્યારે એને પોતાને માટે કે એની પ્રવૃતિઓને તન મન શિરોમણિ કયાં ? મણીભાઈ કયાં ? કેમ વ્યાસપીઠ પર જોવતા નથી? ધનથી મદદ કરી છૂટવાના.
અરે, એ તે આનંદભવનનાં સભાગૃહની હાર ઓસરીમાં, જ્યાં લોકોએ બાળપણમા ને ધંધાદારી મિત્રો માટે પણું એમના ઉત્કર્ષ : • ઉતારેલાં જોડાંનાં સાગર પથરાયેલો પડે છે ત્યાં, ટેબલ પાસે માટે બને તે કરી છૂટવાના. બેસી, યુવક સંધની પ્રવૃમણિભાઈની ત્રણ વર્ષ પહેલાંની છબી. .
મેટા છે, પ્રતિષ્ઠિત ત્તિએ વર્ષ ભર ચાલે તે
છે, એ બધાં-એટલે માટે ફાળો ઉઘરાવતા
નિરાધાર બની રડતાં બેઠા છે. પ્રત્યેક વર્ષની
નથી પણ એમના વ્યાખ્યાનમાળાના પ્રત્યેક
જીવનમ થી શ્રી. મણીદિવસને આ પ્રસંગ છે.
ભાઈના જવાથી કાંઈક ......અને મને યાદ
ખોવાયું છે જે પાછું આવે છે મથુરાજીનું એક *
આવવાનું નથી એવું મંદિર. એના બંધાવનારે
ખાલીપણું એ બધાં એમાં પિતાની તકતી
અનુભવી રહ્યાં છે ને મારી નથી. પોતાનાં
દુ:ખી થઇ રહ્યાં છે. થશોગાન ગાતાં કમગીત લખાવ્યાં નથી,
એ નમ્ર સેવક હતા. ફેટા રખાવ્યા નથી,
કદિ કાઈ વ્યાસ પીઠ પર એનાં બંધાવનાર પતિ
એ મોખરે બેસતા નહિ. પનીએ ઓટલા પરની .
કોઈ સભાના પ્રમુખ લાદીમાં એમની તસ્વીર
થતા નહિ. જૈન યુવક અંકિત કરાવી છે,
પરષના પ્રમુખ થવા એવી જગ્યાએ કે જેના
માટે એમને ઘણીવાર ઉપર થઈ હજારો.
કહેવામાં આવ્યું હતુંયાત્રાળુઓ પાલે છે. એ
પણ એ કદિ સહમત તસ્વીરો નમ્રભાવે જાણે
થયા નહિ. યુવક સંધના કડેલી જણાય છે કે
પ્રમુખ કે ઉપપ્રમુખ - યાત્રાળુઓ ! તમારા
થવાનું એમને કહેવામાં પગની રજથી અમારું
આવ્યું હતું પરંતું જીવન ધન્ય બને છે–એ
એમણે 'આજીવન રજથી અમે બડભાગી
મત્ર’ રહેવાનું જ પસંદ બનીએ છીએ.'
યુ' બીજાને આગળ
વધારીને, અન્યને ઉત્કઆવાં માણસ જેણે
ર્ષમાં એ આનંદ લેતા. જોયા હોય તે બતાવજે.
પુજય કાકાસાહેબ તમને મદદ કરવા, *
ભાઈ નરેન રાવળના સૌજન્યથી કાલેલકરે એમને માટે તમને તન મન અને ધનથી મદદ કરવા ઉલટભેર રોજ દેડતા. એકવાર કહ્યું હતું તેમ, એ “પાયાના ચણતરમાંની પહેલી ઈટ આવે. તમારે કહેવું ન પડે, એ તમને કહેતા . આવે. શ્રી. મણીભાઈ બનવાનું જ પસંદ કરતા હતા એવા માણસ હતા. ત્રણ કામની એમને ઝંખના હતીઃ ૧. દુઃખીને જાહેરજીવનમાં ઉદ્દામ વિચારસરણીથી કામ કરનારના મદદ કરવાની, ૨. કેળવણીના ક્ષેત્રે કોઈ સંસ્થાને કે વિદ્યાથીને મદદ વિરોધીઓ હોય છે. એવું કામ કરનાર કેટલાંકને પિતાના કરવાની, ૩, સમજમાં ક્રાંતિ લાવવાની.
વિરોધી માને છે. પ્રસંગે પુરતાં જ જાદી છાવણીમાં ભલે હૈય, પછજો કેાઇ એમના સાથીને નહિ, માત્ર એળખીતાને પણ: " પરંતુ એ પ્રસંગે વીત્યા પછી, શ્રી. મણીભાઈના મનમાં કોઈના 3ય પ્રસંગ તમને એમના લાંબા જીવન દરમ્યાનમાં એ નહિ મળે વિષે વિરોધની લાગણી રહી હોય એવું જાણમાં નથી. એમના
ત્યારે એમણે ઉપરનાં ત્રણમાંના કોઈ પણ કામને મદદ કરવાની મનની ઉત્કૃષ્ટભાવના આથી જણાઈ આવે છે. ' ના કહી હોય.
ને પુછજે એમના સાથીઓને કે વગર માંગે તમને એમણે ' જેનોની એકતાની દિશામાં ભારત જૈન મહામંડળની પ્રવૃતિઓ . તમારી આવી પ્રવૃત્તિઓમાં કેટલી હુંફ આપી છે ?
એમને આકર્ષી રહી હતી, યુવક સંઘના જ આદર્શોને વરેલું છતાં જુદી પધ્ધતિથી કાર્ય કરતું આ મંડળ, મુંબઈ ગુજરાતમાં ઓછું
X