________________
તા. ૧૫-૧૦-૪૩
વ્યવહારમાં શું, ન્યાયબુદ્ધિની આજ્ઞાને વશવર્તીને સંપૂર્ણપણે
ખેરાક. સ્વીકારાયું હતું. મેં એ વાતાવરણમાં જન્મ લીધું હતું અને તેની સાથે અમારા સ્વાભાવિક સાહિત્યાનુરાગે ભળીને અંગ્રેજોને
( કેટલાક અંગ્રેજી પુસ્તકોના આધારે) ઉચ્ચ આસન ઉપર બેસાડયા હતા. આ મારા જીવનને પહેલે ભાગ થયો. ત્યાર પછીથી ભારે વેદનાપૂર્વક પરિવર્તન શરૂ થયું.
(ગતાંકથી ચાલુ) રોજ રોજ હું જેતે હતું કે જેઓએ સંસ્કૃતિને ચારિત્રમાંથી ગયા લેખમાં “વીટામીન, અને આપણું શરીરમાં તેનું ઉદ્ભવેલી માની હતી, તેઓ પરિપુથી પ્રેરાઈને તેનું કેટલી કાર્ય” એ સંબંધી સામાન્ય વિચાર કર્યો. હવે ભિન્ન ભિન્ન સહેલાઈથી ઉલંધન કરતા હતા.
જાતના વીટામીનેને વિચાર કરો એટલા માટે જરૂર છે કે એકાન્તમાં સાહિત્યરસના સંભેગની સામગ્રીના આવરણ- જે “તેના કાર્યો અને તે કયાંથી મેળવી શકાય છે.” તેનું માંથી એક દિવસ માટે બહાર આવવું પડયું હતું. તે દિવસે
સામાન્ય જ્ઞાન હોય તે ખેરાકમાં યોગ્ય ફેરફાર કરીને પણ ભારતવર્ષની આમજનતાનું જે દારૂણ દારિદ્ઘ મારી સામે પ્રગટ
વગર દવાએ કેટલીએક શારીરિક ફરિયાદને ઉપાય કરી આપણે થયું, તે હૃદયવિદારક હતું. અન્ન, વસ્ત્ર, પાણી, શિક્ષણ, આરોગ્ય
તન્દુરસ્ત રહી શકીએ છીએ. વગેરે મનુષ્યના શરીરને અને મનને જે કંઈ અત્યંત આવશ્યક
જીવન તત્વ-Vitamin Aઆ વીટામીન સૂર્યના છે, તેને આ અત્યંત અભાવ મને લાગે છે કે પૃથ્વીના આધુ
તડકાની અસરથી વનસ્પતિના પાંદડામાં ઉત્પન્ન થાય છે અને તે નિક રાજ્યતંત્રવાળા કોઈ પણ દેશમાં નહિ હોય અને આમ
દ્વારા માણસને કે પશુને મળે છે. બીજી કોઈ પણ રીતે આ છતાં એ દેશ અંગ્રેજોને લાંબે સમયથી તેમનું ઐશ્વર્ય પુરૂં
વીટામીન આપણને મળી શકતું નથી. તે ઉપરથી સહજ સમજી પાડતો આવ્યો છે. જ્યારે હું સભ્ય જગતના મહિમાનું એક
ન શકાય છે કે લીલાં પાંદડાંવાળી ભાજી ખાવી કેટલી ફાયદાકારક
શક્ય છે કે લીયાં પાંદડાંવાળી ભાજી ખાવી ચિતે ધ્યાન ધર હતા ત્યારે કોઈ દિવસ હું કલ્પી પણ નહોતા
છે. જો પશુઓ પણ લીલેતરી ન ખાય તે તેની શારીરિક શકયે કે સભ્ય નામધારી માનવઆદર્શ આવું નિષ્ફર અને
શકિત કમતી થતી જાય છે અને તેનું દૂધ કે માંસ પણ વિકૃત રૂપ ધારણ કરી શકે છે, પરંતુ આખરે એક દિવસે એ
શક્તિ વગરનું જ રહે છે. આપણું બાળ પ્રજા નબળી હોવાનું વિકૃતિ મારફતે કરોડની જનતા પ્રત્યે સભ્યજતિએ દાખવેલું અપરિસીમ અવજ્ઞાપૂર્ણ ઔદાસીન્ય હું જોઈ શકે.
કે તેનું મરણ પ્રમાણ વધારે હોવાનું મુખ્ય કારણ તેની માતાના - જે યંત્રશક્તિની મદદથી અંગ્રેજો પિતાનું વિશ્વ સામ્રાજ્ય
શરીરમાં આ જીવન તપ A ની ખામીજ છે. સાચવતા આવ્યા છે, તેના યથોચિત ઉપગથી આ નિસહાય
અનાજ કે બીયાંઓમાં આ વીટામીન પૂરતાં પ્રમાણમાં દેશ વંચિત છે. આમ છતાં મેં મારી આંખ સામે જોયું કે
હેતું નથી, પણ તેને ઉગાડીને તેમાં સારા પ્રમાણમાં ઉત્પન્ન જાપાન યંત્રશક્તિ દ્વારા જોતજોતામાં સર્વ પ્રકારે કેવું સંપત્તિ
કરી શકાય છે. દૂધ, ઘી, માખણ, પાંદડાવાળી ભાજી, કેબીજ, શાળી બની ગયું છે. એ જાપાનની સમૃધ્ધિ હું સગી આંખે
વગેરે ખેરાક શાકાહારીઓને અને માછલી, માછલીનું તેલ, ઇંડા, જોઈ આવ્યો છું. ત્યાં પિતાની પ્રજામાં તેના સભ્ય રાજ્યતંત્ર : કલેજુ વિગેરે માંસાહારીઓને વધુમાં વધુ વીટામીન પુરું પાડે છે. કેવું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે તે મેં જોયું છે અને રશિયાના ટમેટા, બાજરી, મીઠા બટેટા, ઉગાડેલા કઠોળ, મકાઈ કે મેસ્કો શહેરમાં આમ જનતામાં શિક્ષણ અને આરોગ્યના બીજા પીળા રંગના કંદ કે ફળમાં તે ઠીક લુક પ્રમાણમાં હોય છે. ફેલાવો કરવા માટે છૂટે હાથે કેવા અસાધારણ પ્રયત્નો કરવામાં
મેંદે, મીલના છડેલા કે બાફેલા ચેખા, બનાવટી આવે છે, તે પણ મેં જોયા છે. એ પ્રયત્નના પ્રભાવથી તે વનસ્પતિનું ઘી કે માખણ (માર્ગેરીનો ટોપરાં કે માંડવીના તેલમાં વિશાળ સામ્રાજ્યમાંથી મૂર્ખતા, દીનતા, અને પિતાને વિષેને જરા પણ આ વીટામીન હેતું નથી. હલકો અભિપ્રાય દૂર થતાં જાય છે. સંસ્કૃતિએ જાતિને વિચાર
ખોરાકને બહુ ઉકાળવાથી કે અનાજ ઉપરના બારીક પડ કર્યો નથી. એણે વિશુદ્ધ ભાનવ સંબંધના પ્રભાવનો જ સર્વત્ર'
(યુલા)ને કાઢી નાંખવાથી આ વીટામીન નાશ પામે છે. ચોખા ફેલાવો કર્યો છે. તેનાં ઝડપી અને આશ્ચર્યજનક પરિણામ કે ભાઇને રાંધ્યા પછી તેને એકસાવી તેનું પાણી ફેકી દેવાયા જોઈને મને એકી સાથે ઇર્ષ્યા અને આનંદનો અનુભવ થયો તે સત્વહીન બને છે. છે. મેસ્કો શહેરમાં ગમે ત્યારે રશિયાના રાજ્યતંત્રની એક
આપણે ત્યાં શાકાહારીઓને ધાર્મિક માન્યતાથી માંસ તો ન જ વિશેષતાએ મારા મન પર ખૂબ અસર કરી હતી. મેં
ખપે પણ લીલેરી કે ઉગાડેલા અનાજમાં પણ પાપ માને છે અને જોયું હતું કે . ત્યાંના મુસલમાને સાથે રાજકીય અધિ
દૂધ, ઘી પૂરતાં મળે નહિ એટલે તેને જોઈતું વીટામીન પૂરતા કારની વહેંચણી બાબત અમુસલમાનોને કોઈ પણ પ્રકારને
પ્રમાણમાં મળી શકતું નથી. આ કારણે જૈનેની જીવનશકિત જ ઝઘડે થતું નથી. તેમના બંનેનાં ભેગા સ્વાર્થ-સંબંધમાં જ
સાધારણ રીતે ઉતરતી હોય છે. ' રાજ્ય વ્યવસ્થાની સાચી સંસ્કારિતાનું મૂળ છે, મોટી વસ્તીવાળી પરપ્રજાઓ ઉપર આણુ ચલાવતી હોય એવી રાજસત્તા આજે
વીટામીન A નો ઉપયોગ-શરીર-વિકાસ અને શ્રમથી મુખ્યત્વે કરીને બે પ્રજાના હાથમાં છે-એક અંગ્રેજ અને બીજી પડતા ધસારાની પૂરવણું કરવા માટે આ વીટામીન અતિ જરૂરનું સેવિયેટ રશિયા. અંગ્રેજોએ આ પરપ્રજાનું પરૂષ કચડી નાંખીને છે. નાનાં મોટાં સૌને આ વીટામીનને ખપ છે જ, પરંતુ જેનું તેને સદાને માટે નિર્જીવ કરી મૂકી છે સેવિયેટ રશિયાની સાથે
શરીર ઘડાઈ રહેલું છે તેવા બાળકો અને બાળકને સ્તનપાન મેટી વસ્તીવાળી મરૂચર મુસલમાન પ્રજાઓને રાજકીય સંબંધ છે. હું જાતે સાક્ષી પૂરી શકું એમ છું કે એ પ્રજાને સવ રીતે
કરાવતી માતાઓને તેની વધુ જરૂરિયાત હોય છે. શકિતશાળી બનાવવાને માટે તેઓ નિરંતર પ્રયત્ન કર્યા કરે છે. લેહીનું પ્રમાણુ ટકાવી રાખવાનું, શરીરની માંસપેશી અને બધી બાબતમાં તેમને સાથે રાખવાના સોવિયેટ ગવર્મેન્ટના
બીજા તંતુઓમાં ખપ કરતાં વધુ પાણી એકઠું થતું અટકાવવાનું પ્રયત્નમાં મેં પ્રમાણ જોયાં છે અને તે વિષે ડું વાંચ્યું પણ છે. આવી ગવર્મેન્ટને પ્રભાવ કોઈ પણ રીતે સ્વમાન હણનારે
અને દર્દ કે જંતુના હુમલાને સામને કરવાની શક્તિ આપવાનું નથી હોતું અને તેનાથી મનુષ્યત્વની હાની નથી થતી. ત્યાંનું
મહત્ત્વનું કાર્ય આ વીટામીન કરે છે. શાસન વિદેશી શકિતની દારૂણ ચકીનું શાસન નથી. (અપૂર્ણ):
. (અનુસંધાન પૃષ્ઠ ૧૦૧)