Prabuddha Jivan - Prabuddha Jain 1942 Year 03 Ank 17 to 24

SR No.: 525927
Original Sutra Author: N/A
Author: Manilal Mokamchand Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1942
Total Pages: 76
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 7 MB

Page 66

:
२२६
પ્રભુ
મહાવીરજયંતી શા માટે?
વમાન યુગના પ્રચંડ પ્રલયકારી યુદ્ધના ઝંઝાવાતથી સમગ્ર સ ંસાર આજે ત્રસ્ત છે. આ સમયે સમગ્ર જગતમાંના સાત્ત્વિક, રાજસિક અને તાપસિક વૃત્તિવાળા જીવા પોતપેાતાની દૃષ્ટિએ યુદ્ધના આંદલનામાં સપડાયલા છે. આજે આપણે ભલે ગમે તે દેશ-ગમે તે રાષ્ટ્ર-ગમે તે ધર્મ કે ગમે તે માન્યતાવાળા હાઇએ તે પણ જગતમાં વ્યાપી રહેલા આ યુધ્ધના ભલા યા ખુરા છાંટા ઉડયા વિના રહેવાના છે જ નહિ. એક તરફ આપણે જગતને અહિંસા, સત્ય, તપ, અને શાન્તિના મહામુલા મંત્ર શીખવનાર ભગવાન મહાવીરની ૨૫૪૦મી જ્યંતી ઉજવીએ છીએ ત્યારે બીજી તરફ સંસારમાં ધેાર અશાંતિ, નૃશંસ માનવસ હાર, અને ક્રૂરતાપૂર્ણ ત્તિ પૂરજોસમાં ચાલી રહી છે. જો આપણે એમ વિચાર કરીએ કે જગતની કુલ જનસંખ્યા લગભગ એ અબજ માણ્યું સામે આપણે દશ કે બાર લાખ જા અને તેમાંયે માત્ર અમુક જ ટકા ભગવાન મહાવીરને નામે જગત સમક્ષ અહિંસા, સત્ય, તપ અને શાંન્તિની ટેલ નાંખીશુ । તેથી શુ દા'ડા વળવાનેા છે? મનમાં ઉદ્ભવતી આ કલ્પના પ્રારંભમાં જરૂર દરેક વિચારકને વિચાર કરતા કરી મૂકે, પરંતુ આપણે જગતના ઇતિહાસ તપાસીશું તે સ્પષ્ટ જણુાશે કે જગતમાં અનાદિ કાળથી એ દ્દો-દૈવી આસુરી-આ અનાર્યું —હિંસક અહિંસક સાત્ત્વિક તામસિક-ધર્મ અધર્મ વ્યાપ્ત છે. તેમાં જ્યારે જ્યારે અધમ તત્ત્વના અતિરેક થાય છે ત્યારે ત્યારે એક યા ખીજા સ્વરૂપે કાઇ મહાપુરૂષ આ સંસારમાં અવતરે છે, જે પોતે એકમાત્ર પેાતાના અત્મબળ ઉપર જ આધાર રાખી જગમાં એકાકી હાવા છતાં પોતાનુ' ધ્યેય-દૃષ્ટિબિંદુ નિર્ભયતાથી સ્પષ્ટ રીતે રજુ કરે છે. આ પ્રમાણે જ્યારે જનતાના પૂરને ખાળવા માટે જે મહાપુરૂષ! ઝ ંપલાવે છે તેમાંના ધણાક તે પાશવી વૃત્તિના ભેગ બની નામાવશેષ બની જાય છે, ઘણુાક પાશવી વૃત્તિને ભાગ ખનવા છતાં પેાતાનું કાયૅ --ધ્યેય-દૃષ્ટિબિંદુ પાછળ રાખી જાય છે અને ત્યાર પછી તે મહાપુરૂષના સમકાલીન કે ત્યાર પછીના બીજા કા અનુયાયીના પ્રચારકાર્યં વડે તે મહાપુરૂષનું અધુરૂ રહેલું કાય સજીવ અને વેગવાન બને છે.ત્યારે ત્રીજા પ્રકારમાં એ મહાપુરૂષ અધર્મતત્ત્વ-પાશવી—વૃત્તિ ઉપર પોતાના જીવનકાળ દરમ્યાન જ વિજય મેળવી એ અધર્મ તત્વને દબાવી દે છે. અથવા તે તે કાળ પૂરતુ શિક્તહીન બનાવી દે છે. પરંતુ તે અધર્મતત્વને! કદાપિ આમૂળ નાશ થઇ શકતે
જ નથી.
જગતમાં જ્યારે જ્યારે અધર્મતત્વ-પાશવી વૃત્તિના અતિરેક થાય છે ત્યારે ઉપરોકત બાહ્ય પ્રકારની ઘટનામાંથી ગમે તે એક ઘટના ઘટેજ છે-અનિવાર્યરૂપે ઘરે જ છે. મહાત્મા બુદ્ધ, મહાત્મા મહાવીર, મહાત્મા શુખ્રીસ્ત, મહાત્મા મહમદ પયગમ્બર આદિ નાં નામે। તત્કાલીન પાશવીવૃત્તિ ઉપરના વિજેતા તરીકે પ્રતિહાસનાં પૃષ્ઠેશમાં સુવર્ણાક્ષરે અંકિત થઇ ચૂકયા છે. આજે આપણે ભગવાન મહાવીરને સ્મરીએ કે મહાત્મા બુદ્ધને–મહાત્મા શુપ્રીતને કે મહાત્મા મહંમદ પયગંબરને-બધાના સાર એક જ કે તે તે મહાપુરૂષોએ અધમતત્વ-પાશવીવૃત્તિને હટાવવા-દૂર કરવા માટે નામશેષ કરવા માટે આજીવન યુધ્ધ સ્વીકાર્યું હતું અને તેમાં તેઓ પોતપોતાના દ્રષ્ટિબિંદુથી સફ્ળ થયા હતા. તે તે મહાપુરૂષોને જીવનકાલ દરમિયાન જે જે વિકટ પરિસ્થિતિમાંથી પસાર થવું પડયું
જૈન
તા. ૧-૪-૪૨
હતુ તેમાંથી જેમ સુવણૅ ભઠ્ઠીમાં ચડી શુધ્ધરૂપે બહાર નીકળી આવે છે તેજ રીતે એ મહાપુશ્યા શુધ્ધ સુવર્ણ રૂપે વિજેતા તરીકે પોતાના ઇષ્ટ સિદ્ધિને વરી ચૂકયા હતા.
જગતને વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં અત્સિા, સત્ય, તપ અને શાન્તિના સંદેશ સાંભળવાની કેઇને પુર ૉ. સૌ ખેતપેાતાના માની લીધેલા-પહેલેથી દારી રાખેલા-કામમાં મચ્યા પડયા છે. તેમને બીજું કઇં આચરવું નથી, હિંચારવું પણ નથી. તે। પછી સાંભળે તે શાના ? અભખ્ખુ યની આ સ્થિતિ છે તે બીજા રાષ્ટ્રો-દેશ--રાજ્યો કે જે સમુદાયના પ્રતીક છે તેમની સ્થિતિ તેથી ભિન્ન કઇ રીતે ?
2
એટલે આવા વિકટતમ્ વમળમાંથી આપણે ભગવાન મહાવીરના જીવનમાંથી કઇંક મેળવી આપણા નાવને ક્ષેમકુશળ સામે પાર લઇ જવું એ આ પેક માત્ર અનિવાર્ય આવશ્યતા છે. મહાપુરૂષેાના જીવનચરિત્રે દીવાદા' સમા છે. આપણા માર્ગમાં આવતા ખાડા ટેકરા કે ખીજી સણી સુંદરમાં સુંદર ઉકેલ તેમના જીવનચરિત્રમાંથી મેળવી શકાશે. એટલે આવા કટોકટીના કાળમાં ભગવાન મહાવીરનું જીવંત આપણુ સતે માટે દીવાદાંડીરૂપ બને એવી પ્રત્યેક જૈન માત્રની ભાવના વ્યાપકસ્વરૂપ લઈ જગતમાં શાન્તિ ફેલાવવામાં અવશ્ય કારણભૂત બની શકે એ નિઃશંસય છે. આજનું વિજ્ઞાન શબ્દના પુદ્ગલને નિર્જીવ રેડીયેામાં પૂરી સમગ્ર દુનિયાને જે રીતે આંદેલિત કરી મૂકે છે તેજ રીતે આપણે આપણા વિચાર પુદ્ગલેને આપણા જીવંત રેડીયા દ્વારા સમગ્ર વિશ્વમાં શાન્તિના આંદેલના ફેલાવવામાં સહાયક રૂપ બનાવી શકીએ,
ભગવાન મહાવીરના આજે ગણાતા જે થાડાક લાખ અનુયાયીઓમાંથી ડાક હજાર કે ચેડાક સે પણ અનુયાયી સાચા દિલે શાન્તિના આંદેલના ફેલાવવાના પ્રયાસ કરે તેા એક વાર ફરીથી જગતમાં શાન્તિ અને વ્યવસ્થા અવસ્ય ફેલાવી શકાશે એમાં તલમાત્ર પણ શકાને સ્થાન નથી. એટલે જરૂર છે માત્ર થે।ડાક પણ સાચા દિલના શાન્તિના આંદેલના ફેલાવનાર અનુયાયીઆની. એ કઇ તત્કાળ મળી જાય એ શકય નથી, એટલે જ્યારે જ્યારે પણ આવા મહાપુરૂષોની જયંતી ઉજવવાના શુભ અવસર મળે ત્યારે ત્યારે તેના આ જ એક સદુપયોગ છે. ભગવાન મહાવીરની જય'તીારા આપણે જેને પણ સંસારમાં શાન્તિ અને વ્યવસ્થાના આંદેલના વ્યાપક બનાવવાની આપણી ભાવનામાં સફળ થશું તે એ જગતને માટે એક આશીર્વાદરૂપ ગણાશે.
હું ચંદ્ર કપુરચંદ દ્યાશી
પુસ્તકની પહોંચ
સમાજવાદ અથવા સહકારારા સર્વોદય
લેખક:-શ્રી જગન્નાથ દેસાઇ વીલેપારલે, મુખઇ. Neem Tree: કેટલાંક અંગ્રેજી કાવ્યો રચચિતા શ્રી ભગીરથ મહેતા ૩૫, મરીન લાઇન્સ, મુબઇ. શ્રી સજ્જત સન્મિત્ર યાને એકાદશ મહાનિધિ સંગ્રહ કરનાર:-રશેઠ શામજીભાઇ જેચંદભાઇ પ્રકાશકઃ-ઝવેરી પેાપટલાલ કેશવલાલ માસ્તર માકમચંદ શાહ, ૪૫–૪૭ ધનજી સ્ટ્રીટ, મુંબઈ.
શ્રો મુંબઇ જૈન યુવક સંઘ માટે તંત્રી મુદ્રક પ્રકાશકઃ શ્રી. મણિલાલ મુદ્રણુસ્થાન : સૂર્યકાન્ત પ્રિ. પ્રેસ, ૪૫૧, કાલબાદેવી રાડ, મુંબઇ, ૨