Prabuddha Jivan - Prabuddha Jain 1942 Year 03 Ank 17 to 24

SR No.: 525927
Original Sutra Author: N/A
Author: Manilal Mokamchand Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1942
Total Pages: 76
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 7 MB

Page 53

'
જ, તા. ૧૫-૪-૪૨
૨૧૩ ખાસ કરીને બાળકેળવણીમાં શિક્ષક, માબાપ અને સમાજ . (૮) જે સંસ્થાઓને આ સંમેલને સ્વીકારેલા પાંજરાએ ત્રણે વચ્ચે એ એકરાગ હોવો જોઈએ અને તેથી જ વખત પળવાળા ઠરાવો મંજૂર હોય તે બધીની નીતિનું એકસરખું મળતું નથી એવી ફરિયાદ કર્યા વગર શિક્ષકોએ માબાપ સાથે સંચાલન કરવા અને તેમની સારી રીતે વ્યવસ્થા કરવા માટે આ ભળવું જોઈએ અને સમાજને વિચાર કરતે કરવો જોઈએ. સંમેલન ભલામણ કરે છે કે આ બધી સંસ્થાઓ ગોસેવા સંધનું
ટુંકામ? શકે માટે આપણે એક નવી જ દુનિયા ઉભી પ્રમાણપત્ર મેળવે અને સંઘની સાથે જોડાય.' કરવી રહી. અહિ "ના આદર્શો, રિવાજો અને વાતાવરણ અત્યાર , સંમેલન એ પણ ભલામણ કરે છે કે, સંસ્થાઓને સંધ સુધી આપણે જાણ્યા જ નથી. તે બાળકને નામે, ભવિષ્યકાળને સાથે જોડાવાની અને પ્રમાણિત થવાની સગવડ થાય તે માટે કાજે, ઉત્પન્ન કરવું રહ્યું. શિક્ષકને અંદર અંદરને એક બીજા સંધ આવશ્યક નિયમ ઘડે અને પાંજરાપોળ તથા ધર્માદા સાથે વહેવાર, માબાપને વહેવાર, બાળકોના સંબંધીઓને ગોશાળાઓને સંધ સાથે જોડાવા આમંત્રણ આપે. વહેવાર, સંસ્થા જેવા આવનાર સજ્જને સાથે વહેવાર આ યથાર્થ સતી ધર્મ સ્વાભાવિક, તેજસ્વી, સર્વકલ્યાણકારી અહિંસાથી જ પ્રેરાયેલ હવે જોઈએ.
‘હરિજનસેવક માં અનન્ય રાષ્ટ્રસેવક સદ્ગત જમનાલાલજીના - આજકાલના યુદ્ધો વર્ણને વાંચી દુનિયાભરની માતાઓને
અકાળ અને અણધાર્યા અવસાન પ્રસંગે તેમનાં પત્ની શ્રી જાનકીમનમાં થતું હશે કે રડા બનીને જગતભરના યુવાનનું કચુંબર
દેવીની મનોદશાનું વર્ણન કરતાં ગાંધીજી જણાવે છે કે “જાનકીકરવા માટે --શું અમે અમારા બાળકને જન્મ આપ્યો હતો?
દેવીના દુઃખની તે આપણે સૌ કલ્પના કરી શકીએ છીએ. તે દેશરક્ષણને અર્થે પ્રાણુ અર્પણ કરવા એ ઉત્તમ છે. શરીરને
તે ગાંડી જ બની ગઈ હતી, તે કહેતી હતી કે બસ મારે તે મેહ રાખી ગુલામીનું કલંક વહોરી લેવું એમાં માણસાઈ નથી.
એમની સાથે સતી જ થવું છે, એમના વિના હું જીવી શકું
તેમ છે જ નહિ” મેં કહ્યું કે ‘એમ ન સમજતા કે એ રીતે સતી પણું શું દેશરક્ષણને અર્થે કત્તલ કરવાની કળા કેળવવી જ જોઈએ ? કેળવણીકારોએ આને જવાબ આપવો જ જોઈએ, નહિ તે કેળ
થવાથી લોકો તમારી પૂજા કરશે. એથી તે ઉલટી નિંદા થશે. હા જે વણી જીવનવ્યાપી હોય છે એ દા છોડી દેવું જોઈએ. શિક્ષકો
થઈ શકે તે મેગાગ્નિ પેદા કરે અને એમાં ભસ્મ થઈ જાઓ. ન તો રાજદારી બાબતમાં ન પડે એ બરાબર છે, કેમકે રાજકારણ
હું તમને રેકીશ કે ન તે બીજું કોઈ પણ રેકી શકશે. પરંતુ કરતાં મોટું અને વ્યાપક રાષ્ટ્રનિર્માણનું કામ એમણે હાથમાં
એ તે સંભવિત નથી. તેથી હું તમને કહું છું કે હવે તે લીધું છે. પણ નાનાં બાળકો ઉપર કોઈ પણ જાતના એકાંગી
એમની પાછળ જોગણી બનીને તમારે સાચાં સતી બનવાનું છે. સંસ્કાર ન પડે એટલા ખાતર શિક્ષકોનું જીવન અને એમના
ઘનશ્યામદાસજી પાસે જ હતા. એમણે કહ્યું “અમારે ત્યાં તે - જીવનના રસ સર્વાગીણ હોવા જોઇએ.
આવા પ્રસંગે કોઈ શુભ સંક૯પ કરવાનો રીવાજ છે. જાનકીઆ વસ્તુ ઉપર હું એટલા માટે ભાર મુકું છું કે મારા
દેવીને એ કોઈ શુભસંકલ્પ કરો !” જાનકીદેવીએ પોતે જ અભિપ્રાય પ્રમાણે બાળમંદિરે માતાઓએ જ ચલાવવાં જોઈએ.
કહ્યું કે “મારે સંકલ્પ તે એ છે કે તેઓ મારા માટે જે કાંઈ ગીજુભાઈ જે કે મારા જેવા કે એ ક્ષેત્રમાં પ્રયોગ કરે તે
મુકી ગયા છે તે બધું એમના કામ માટે હું અર્પણ કરું .' તે અપવાદરૂપ જ ગણા જોઈએ. સ્ત્રીજીવને આજ સુધી અપૂર્ણ
તેમણે મને પિતાને હિસાબ પણ બતાવ્યો. બે અઢી લાખની રીતે ખીલેલું છે એ વસ્તુને ઈનકાર ન કરી શકાય. પરિણામે સ્ત્રીસ્વભા
- રકમ હતી. એ બધી એમણે ગોસેવા માટે અર્પણ કરી દીધી. વમાં અમુક એકાંગીતા આવી ગઈ. હશે, સ્ત્રી જાતિમાં આત્મવિશ્વાસ
ત્યારબાદ જ્યારે તેઓ જ્યારે ચિતાગ્નિના પ્રકાશમાં ઉભાં હતાં ત્યારે ઓછો હશે, પણ માતૃપદ ધારણ કરીને અને યુદ્ધ, તેફાન,
મેં તેમને એક બીજી પણ વાત સંભળાવી. મેં કહ્યું “આમ આટલાથી મારામારી વગેરે માણસાઈને લજાવનાર પ્રવૃત્તિઓને ત્યાગ કરવાને
કામ ન ચાલે. પિતાનું બધું ધન અર્પણ કરીને તમે ભિખારી
બની ગયા છે. હવે તે દીકરો તમને ખવરાવે તે ખાશો અને કારણે, સ્ત્રી જાતિએ જાણે અજાણે અહિંસાની સાધના ઠીક ઠીક * કરી છે. એ અહિંસાવૃત્તિ અને એમાંથી ઉત્પન્ન થતી પ્રેમશક્તિ,
નહિ ખવરાવે તો મારી પાસે તમારે આવવાનું રહેશે અને મારા ધીરજ અને કુનેહ બાળકેળવણીમાં સૌથી મહત્વની વસ્તુઓ છે,
ભિક્ષાન્તમાં તમે ભાગીદાર બનશે. પરંતુ આ સાથે હવે તે તમારે
આ ચિતાની સાક્ષીમાં તમારી જાતને પણ એ કામમાં સમર્પિત , અને તેથી જ મારે આગ્રહ છે કે બાળકેળવણી માતાઓના જ - હાથમાં રહે એ ઈષ્ટ છે. '
કરવાની છે. હવે તમારે પિતા માટે નહિ પણ જમનાલાલજી અપૂર્ણ
કાકા કાલેલકર
માટે પણ સેવાના કાર્ય માટે જ જીવવાનું છે.” કેટલાક સમાચાર અને નેધ
સર સ્ટેફર્ડ કીસ આવે છે. (પૃષ્ઠ ૨૧૧ થી ચાલુ)
આખરે હિંદી રાજકારણની મડાગાંઠ ઉકેલવા અંગ્રેજી (૫) દરેક સંસ્થા પાસે લીલું ઘાસ અને ચારે પૂરતા પ્રધાન મંડળને પ્રતિનિધિ સર સ્ટેફર્ડ ક્રીસ ‘હિંદુસ્થાન આવે પ્રમાણમાં પેદા કરવાની અને તેને સાઈલેજ વગેરે સ્વરૂપમાં છે. સરકારી યાદી એમ જણાવે છે કે અંગ્રેજ સરકારે હિંદી સંગ્રહવાની વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ.
રાજ્યવહીવટમાં હિંદીઓનું મન સતાવવા માટે શું શું મહત્વના (૬) પાંજરાપોળનાં મકાને સ્વચ્છતા અને તંદુરસ્તીને ફેરફાર કરવા તે નકકી કરી રાખ્યું છે. પણ હિંદુસ્થાનના જુદા ખ્યાલ રાખીને બનાવવા જોઈએ અને ત્યાં કુવાઓની અને હવાડા જુદા મહત્વના રાજકીય પક્ષોને સરકારી દરખાસ્ત મંજુર થઈ , વગેરેની રચના શાસ્ત્રીય રીતે અને નિશ્ચિત નમૂના પ્રમાણે કરવી શકે તેમ છે કે નહિ તેની જાતે ખાત્રી કરવા માટે અથવા તે જોઈએ.
આગેવાન પક્ષોને સ્વીકાર્ય બને એવી યેજના જુદા જુદા નેતાઓ ‘(૭) દરેક સંસ્થામાં એક એક પશુવિધાવિશારદ હવે સાથે મસલત ચલાવીને નકકી કરવા માટે સર ટ્રેડ ક્રીપ્સને જોઈએ. તેની દેખરેખ નીચે સંસ્થા ચલાવવામાં આવે. તે મેકલવામાં આવે છે. એ તે વાત નકકી છે કે આટલી મોડી વિશારદને પશુપાલનનું, તેને માટે થતી ખેતીનું અને પશુચિકિત્સાનું મેડી, પણ અંગ્રેજ સરકારની આંખ ઉઘડી છે અને કાંઈક ખરેજ્ઞાન હોવું જોઈએ.
ખર મહત્વની જાહેરાત કરીને આજના કટોકટીના વખતમાં