________________
દિ'મત દાઢ આના
શ્રી મુબઇ જૈન ચુવકસ’ઘનુ પાક્ષિક મુખપત્ર
પ્રબુધ્ધ જૈન
વર્ષ ઃ ૩ અંક. : ૨૨
તંત્રી : મણિલાલ માકમચંદ શાહ,
મુંબઇઃ ૧૫ મા° ૧૯૪૨ રવિવાર.
ગરીબની
જીવનને જીવનાં મૃત્યુ, આકસ્મિક સૌ અરે! પાસા કે જુના સર્વે, દા દેવા હર હાથ છે.’
કલાપી. સ્વેચ્છાએ ગરીબાઇ સ્વીકારનારા વિરલ હાય છે, બાકી તા જ્યાં સુધી પાસે કંઇ હતુ નથી ત્યાં સુધી ગરીબીમાં અમીરી’ જગતના મોટા ભાગ માણે છે, પણ દૃષ્ટિ તેા ધનિક સૃષ્ટિમાં પ્રવેશવાની જ હાય છે, તેવી જ રીતે યુવાન વેનલેસે પણ ઘણા વર્ષ સુધી દારૂણ “ગરીખીમાં અમીરી” માણી, પરંતુ જ્યારે મેડીકલ કૅલેજમાં પ્રેસર તરીકેની સારા પગારની નીમણુકને હુકમ તેના હાથમાં આવ્યા ત્યારે તેની દૃષ્ટિ પાસે કોઇ નુતન સૃષ્ટિ ખડી થઇ ગઈ અનેક સુખદ સ્વપ્નાં ક્ષણભરમાં તેને આવી ગયાં. અનેક ભાવી‘સુખની કલ્પનાઓ તેણે કરી કાઢી. પેાતાનુ પૂર્વનુ દુ:ખી; દીન જીવન આંખ સામેથી સરી' જઇ અદ્રશ્ય થતું લાગ્યું. જગમાં જ્યાં તેણે નૌં સુનકાર જ જોયેા હતા ત્યાં તેણે વિપુલતા ભાળી અને “જગત કઇંક જીવવા જેવુ'' છે ખરૂ ” એમ તેને થઇ આવ્યું. ગુલામી બધ થતાં સ્વતંત્ર થયેલા ગુલામે જેમ ઉલ્લાસમાં આવી નાચ્યા હતા અને એક બીજાને મળવા સ્યા હતા તેમ વેનલેસનું હૂઁયુ નાચ્યું અને આ ભાવી સુખનાં મંગળ ખબર તેની એકની એક બહેનને આપવા જ્યારે ગામને છેડે આવેલા અનાથાશ્રમ તરફ તે દોડયા ત્યારે તે લગભગ હષઁન્માદની સ્થિતિમાં હતા. તે પોતાના મન સાથે વાત કરતા જતા હતા કે “હવે જેન’તે અનાથાશ્રમમાં રહેવાની શી જરૂર છે? મારૂ પેાતાનુ ધર વસાવીશ અને બહેનને કાઇ રાજકુમારીની માફક રાખીશ. બિચારીએ બહુ દુ:ખ ભોગવ્યું છે. આ દુનિયા પણ કેટલી બધી ભલી અને દયાળુ છે કે મને ગરીબંને ઉછેર્યાં, ભણાવ્યા અને સુખી કર્યો. આ અનાથાશ્રમવાળાઓએ પણ મહદ્ ઉપક્રાર કરીને માબાપ–વંચિત નાની બહેનને ઉછેરી મોટી કરી. જેણે જેણે મારા ઉત્કર્ષમાં પેાતાના હીસ્સા અને હાથ આપ્યા છે તેને હવે ખાત્રી કરાવી આપીશ કે જગત્ ઉપકારી છે તે ગરીખે અપકારી નથી. હુંચે ગરીઓને ઉપયોગી થઈ ફણ ફેડીશ.” આવા આવા તરગાની ભવ્ય પળે તેણે અનાથાશ્રમમાં જેનના એરડામાં પગ મૂકયો, પરંતુ ત્યાં દેખાવ જોને જ તે થંભી ગયા. સૌ સ્વપ્નાં ઉડી ગયાં, ભાવના ભાંગી ગઇ અને આંખમાંથી આંસુ ખરી પડયાં. જેન તાવમાં પડી છે અને એક પરિચારિકા તેને માથે બરફ મૂકી રહીં છે. અનાથાશ્રમને આધ કારી ચિ ંતિત વદને ત્યાં ઉભા છે. સનેપાતમાં પડેલી જેનુ અસ્પષ્ટ શબ્દમાં મેલે છે કે “ભાઇ,” તેજ વખતે નલેસ તેની પથારી પાસે પહોંચ્યા. પાસે પડેલી ખુરશી ઉપર બેસી જ બહેનને કપાળે હાથ મૂકયા. તાવ ભયંકર હતા.
Regd. No. B. 4266..
લવાજમ રૂપિયા ૨
અમીરાત
ચાર દિવસ સુધી વાનલેસ બહેનની પધારી પાસે અખંડ રાતને દિવસ બેઠા છે. પોતે ડેાકટર છે છતાં પણુ સારવાર કરનાર ડેાકટરને વારંવાર આતુરતાથી એકના એકજ પ્રશ્ન પૂછે છે કે “કેમ છે? સાજી તેા થઇ જશેને ? ભય તે નથીને ?” ડૉકટર અને નસ આશા તજી ખેઠાં હતાં. બહેનનું જીવન ઝડપથી ખીજી દુનિયા તરફ જઇ રહેલું હતું.
બાળકને મૂકીને દૂર દૂર જતી માતા જતાં જતાંય ખાળકને કંઇ કહેવા જેમ વારંવાર પાછી વળે છે તેમ પાંચમે દિવસે ભાઈને કઈ કહેવા બહેન ફ્રી વખત શુદ્ધિમાં આવી અને ટુટક ફ્રુટક કપ્ત સંદેશે' આપતી ગઇ.
બહેનના મુખ ઉપર કે ઉડી, ઘેરી વિષાદની છાંયા હતી. જીભ કંઈ ખાસ વાત કહેવા માગતી હતી તેમ ભાઇને થયું.
“ ભાઈ દુનિયા, દુ:ખી છે. બીમારી અને ગરીબી સાથે હાય તા દુખની અવધિ! તેને કોઇ દુઃખમુકત ન કરે? આશ્વાસન અને આરામ ન આપે?” જરા થંભી “કંઈ નહિ ભાઈ ! તને કહેવુ તેના અર્થ શું? તુ તેા ગરીબ છે એટલે તારાથી શું થાય ? પણ...... દુનિયા દુ:ખીના નિશ્વાસથી જ સળગી રહેલી છે. પ્રભા !. કાણુ અટકાવે એ? કણ માંદાના આળા આળા જખ્માને–ર્દને– પપાળી આરામ આપે ? કઇ નહિ ભાઇ મારાથી ફોગટનું લવા ગયું.”
ભાઈ પૂછે છે કે “બહેન ખેલી દે, જે કઈ કહેવુ હોય તે કહી દે. આપણું દુઃખ તે ગયું, હું કાલેજમાં પ્રેફેસર થયો, હવે તે આપણે સુખી થવા સરજાયાં છીએ, જે મનમાં હાય તે ખેલી નાંખે.”
“શું કહું. ભાઇ, સુખી થા. પ્રભુ તને આબરૂ અને અશ્વય બન્ને આપે. પણ” આટલું કહેતાં કહેતાં જેન થાકી ગઈ અને આંખ મીંચી દીધી. ખૂણેથી અશ્રુબિન્દુઓ ખરી પડયાં.
“જેન શા માટે મુઝાય છે. કયું દુ:ખ તને આ છેલ્લી ડિએ મૂંઝવે છે. આ તારા ભાઇ જે કંઇ તેનાથી ખનશે તે કરી છૂટશે. ઓલ.” બહેને ફરી વખત આંખ ઉઘાડી. “ભાઈ, આપણે કયાં છીએ ? આ મારે શા માટે બૂમ પાડે છે? તેને કોઇ કેમ શાન્તવન નથી આપતું? અરે! રે! દુનિયામાં દર્દીની કાને પડી છે કે તેને સંભાળે ? ચાલ ભા ! આપણે કોઇ નવી દુનિયા સરજીએ કે જ્યાં દર્દી દર્દ ભૂલ, દુઃખીયા દુ:ખ ભૂલે ! આ માંદા પાસે કાઇ ગાતું કેમ નથી ? ભગવાને સંગીત તે। આપ્યું છે.” આમ કહેતાં કહેતાં પૂનઃ આંખ મીચી ગઇ. ભાદ્ય અનિમિષ આંખે તેના ઝાંખા ચહેરા ઉપર અનેક સદેશા વાંચી રહ્યો. પુનઃ ચેડી વારે આંખ ઉઘાડી. “ભાઇ.” મારૂ ગાવું ગમ્યું ને ? દીલને કરાર થયોત ?”