Prabuddha Jivan - Prabuddha Jain 1942 Year 03 Ank 17 to 24

SR No.: 525927
Original Sutra Author: N/A
Author: Manilal Mokamchand Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1942
Total Pages: 76
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 7 MB

Page 44

૨
પ્રબુદ્ધ જૈન
જૈન મુનિએ ! હવે તા હદ થાય છે!''
ઉપરના લખાણુથી ‘“ ફુલછાબ” ના તા. ૧૩-૨-૪ ના અંકમાં શિષ્યા બનાવવા માટે જે હાથમાં આવ્યા તે છેાકરાઓને ભગાડવા–સંતાડવાના કેટલાક કીસ્સાઓ પ્રગટ કરવામાં આવ્યા છે. તેમાં એક મુંબઈ બાજુએજ તાજેતરમાં બનેલા બનાવને ઉલ્લેખ છે. તેની વિગતા નીચે મુજબ છેઃ~~
“મુનિશ્રી મેરૂવિજયજી કે જેઓ શ્રી ભદ્રસૂરી રાંધણુપુરવાળાના સાથના છે તેમને પુના લશ્કર ભાપાળ ચેાકમાં રહેતા મારવાડી જીવરાજજીના અગીયાર વર્ષના છોકરા ખતાવરમલતે સલાડમાં રાજમલ જોરાવરમલને ત્યાં સતાડેલા. એ છેકરાને મલાડમાં એક મુસલમાન કડીયાને ત્યાં તા. ૨૯-૧-૪૨ પહેલાં ત્રણ દિવસથી રાખવામાં આવેલે, પણ આ વાતની એ છેકરાનાં સગાંઓને મુંબમાં ખબર પડતાં મારવાડી પૂંછ શબુજી, પેખરાજજી, ચુનીલાલ ઉમેદમલ, સુરજમલ રૂપચંદ તથા પોખરાજ (રતનચંદ વનેચંદવાળા) મલાડ મુકામે મારવાડી રાજમલતે ત્યાં આવ્યા અને ઢાકરાને આપવા સારૂ ધણી વિનવણી અને સમ જાવટ કર્યાં છતાં તેણે કહ્યું કે “મને તે મેવિજય મહારાજે તે છોકરા સંભાળવા આપ્યા છે તે તેમનેજ હું આપીશ''. આવી વાટાધાટમાં વખત કાઢીને તે છેાકરાને પેલા મુસલમાને કી સાથે ટ્રેનમાં ભાયંદર મોકલી આપ્યા. પણ ત્યાં ગયેલા મારવાડીઓને તેની યુકિતની ખબર પડતાં તે પણ ભાયંદર જવા એજ ટ્રેનમાં ચઢી ખેડાં અને ભાયંદરના સ્ટેશને પોલીસ પાસે તે છેકરાને અને મુસલમાનને પકડાવ્યા. તેએ બધા મલાડ આવ્યા. તે છોકરાના બાપને પૂનાથી તાર કરીને ખોલાવ્યા, ખીજે દિવસે છેકરાને બાપ આવ્યા. પેાલીસે પંચ સમક્ષ ખૂબ તપાસ કરી તે છોકરા તેના બાપને સ્વાધીન કર્યાં. બાપ દીકરાને લઇને પૂના ગયા છે અને મુનિશ્રી મેવિજયજી તે છેકરાને શિષ્ય બનાવવાના અને તેની પાસે ધડપણમાં ચાકરી કરાવવાના મેાહ સેવતા હતા એ સ્વપ્ના હવામાં ઉડી ગયાં છે.”
મુ`બઇ સમાચારમાં હીરાબાગની સભાને અહેવાલ.
તા. ૧૪-૨-૪૨ ના ‘મુંબઇ સમાચાર’માં હીરાબાગ ખાતે મળેલી જનાની જાહેર સભાને જે વૃત્તાન્ત પ્રગટ થયા છે તે વાંચીને ખરેખર આશ્ચર્ય થાય તેવું છે. તેમાં જુદા જુદા વકતા
શુ શુ ખેલ્યા તેની જે વિગતે પ્રગટ થઇ છે. તેમાંની કેટલીક ખાટી અને કેટલીક ગેરસમજુતી ઉભી કરે તેવી છે. તે ખાતર પ્રબુધ્ધ જત'ના છેલ્લા અંકમાં તે સભાની પ્રમાણભૂત વિગતે આપવાની ખાસ જરૂર ઉભી થઈ હતી, શ્રાવકાના પૈસાના ધુમાડેા’ એ મથાળાથી પ્રગટ થયેલા મુંબઇ સમાચારના અહેવાલે પણ આવી જ એક ગેરસમવ્રુતી ઉભી કરી હતી. જ્યારે આ બાબતના ખુલાસે અને પ્રમાણભૂત હકીકતા બહાર પાડવામાં આવે છે ત્યારે સામાન્ય જનતામાંથી કેટલાક એવા ખ્યાલ લે છે કે તેઓ ખેલ્યા હશે પહેલાના અહેવાલમાં જણાવ્યું છે તેવુ અને આ તે બધું પાછળથી ફેરવી તેાળવાની રીત. જૈન સમાજ
આ બાબતમાં બરાબર સમજી લે કે આ રીતે અમારી નથી. જે કાઇ જન યુવક જે કાંઇ ખેલે છે તે સમજી વિચારીને બેલે છે અને તેમાંના પ્રત્યેક શબ્દને તે વળગી રહે છે. તેના મેલેલા શબ્દો એજ સ્વરૂપે પ્રગટ થાય તેમાં તેને લેશ માત્ર ખુલાસા કરવાનું કે ફેરવી તેાળવાપણું કદિ હાય જ નહિ. આ તા જ્યારે એક જણુના ખેાલેલા વાકયેા ખીજાના માંમાં દાખલ કરવામાં આવે અથવા તે પોતે ખેલેલ જ ન હોય એવા કટુતાપ્રેરક ઉદ્ગારા કેના ઉપર ઠેકી ખેસાડવામાં આવે ત્યારે સત્યની
તા. ૧-૩-૪
ખાતર પણ બનેલી હકીકત યથાસ્વરૂપે બહાર પાડવી જ રહી. પોતાની પત્રનીતિ ગમે તેવી હેાય તે સામે અમને વાંધો નથી, પણ જૈન પ્રશ્નો સંબંધમાં બનતી હકીકતા સત્ય આકારમાં રજી કરવાની વધારે કાળજી અને ચીવટ રાખવા ‘મુંબઈ સમાચાર'ના તંત્રી મંડળને અમારી વિન ંતિ છે. આ વિનંતિ ‘મુંબઇ સમાચાર’ને ઉદ્દેશીને એટલા માટે છે કે તેમનું પત્ર જૈન પ્રશ્નોની ચર્ચાને બીજા દૈનિક પત્રા કરતાં વધારે અવકાશ આપતું આવ્યું છે અને આ બાબતમાં તેની પુરતી કાળજીના અભાવે જૈન સમાજને ઘણી વખત બહુ જ નુકસાન થયું છે. તંત્રી, ‘પ્રબુદ્ધ જૈન’ ભિક્ષુ અખંડાનંદ
સ્વ. ભિક્ષુ અખંનદ વિષે ‘ હરિજનબંધુ ’માં લખતાં શ્રી. મહાદેવ હિરભાઈ દેસાઇ જણાવે છે કે:
“સુરતના જાણીતા કાર્યકર્તા સ્વ. દયાળજીભાઈ માક અધુરૂ રહી ગયેલુ' જીવન ભિક્ષુ અખંડાનજીનું નડે એમણે તા એમના જીવનના કાર્યની મર્યાદા ૩૦-૩૨ વર્ષ ઉપર બાંધી દીધી હતી, અને અવિશ્રાન્ત પરિશ્રમથી અને મુ`ગે મેાઢે એ કાર્યને તે કયે ગયા. એમણે જોયુ કે ગુજરાતમાં જે સાહિત્ય ઉત્પન્ન થાય છે તે લાકભોગ્ય નથી, અને તેથી જ તે લોકહિતકારી પણ નથી. ૩૦ વર્ષ ઉપર એ જોઇ ગયા કે લેાકેામાં વન આવુ હાય, જાગૃતિ આણુવી હાય, તે તેમને રૂચે એવુ, તેમનાથી પચાવી શકાય એવુ, તે સહેજે કોઇની પણ મદદ વિના સમજે એવું સાહિત્ય તેમના માટે તૈયાર કરવુ જોઇએ. આને માટે તે સ્થળે સ્થળે ભટકયા, અનેક જીવાનેને ખેાળી કાઢી તેમની પાસે કામ લેવા લાગ્યા, અનેક ભાષાઓમાં લોકભાગ્ય થયેલા ગ્રંથેાની રોધ કરી, અને તેમને ગુજરાતીમાં ઉતરાવવા લાગ્યા, અને પરિણામે એમણે ગુજરાતના હજારા સામાન્ય જનને વાંચતા કરી મૂકયા.
ભિક્ષુ અખંડાનંદજી હતા તેા સન્યાસી, પણ એમણે નિષ્કામ કને સન્યાસ કદી કર્યાં નહેાતે, પણ સકામ કર્મના સન્યાસ સંપૂર્ણ રીતે કર્યાં હતા. એમના પશ્રિમે ‘સસ્તુ’ સાહિત્ય' એ ગુજરાતના ઘરેઘરમાં પરિચિત શબ્દ થઇ પડયા છે. ધણું ખ, અભણ મનાતા અને મજુરી કરીને પેાતાનુ ગુજરાન ચલાવતા એવા ઘણાં જણાના ઘરમાં એમના પ્રસિદ્ધ કરેલા સ્વામી રામતીર્થના, સ્વામી વિવેકાનદના ગ્રંથેા, તુકારામની વાણી, રામાયણ, ભાગવત આદિ ગ્રંથે! મળી આવે છે, અને સૌ તેને રસપૂર્વક વાંચે છે. એમનાં બધાં પ્રકાશનો સાહિત્યની દૃષ્ટિએ નિર્દોષ નથી, એમાં સુધારાને ઘણા અવકાશ છે, છતાં સ્વામીજી જે કામ કરી ગયા છે તે મહાભારત કાર્ય છે એ વિષે શકા નથી. ‘તેલ જુઓ, તેલની ધાર જુએ એવી વૃત્તિથી કામ કરવાની સ્વામીજીની ટેવ ન હતી. અમુક પુસ્તક તે સરસ નથી થયું, હજી એને માટે એ પાંચ વર્ષ સુધી રાહ જેĐશું એ વૃત્તિ એમની ન હતી. એમ તે એ હતું કે મનુષ્યજીવન પરિમિત છે, કાચું, પાક, પુરૂ કે અધુરૂં ઇશ્વર આપણા હાથે જે પીરસાવે તે સમાજને માટે પીરસી જવું. આ વિચારના લાભ અલાભ દેખીતા છે, પણ સ્વામીજી ગુજરાતની અલ્પાક્ષર જનતાની પુષ્કળ સેવા કરી ગયા છે અને ગુજ રાતને એક મોટી સંસ્થાને વારસા આપી ગયા છે એ વિષે શંકા નથી.
કેટલાક સમયથી તે લકવાથી પીડાતા હતા. ખેલવું, ચાલવું, લખવુ એ બધુ કષ્ટમય થઇ ગયું હતું, છતાંયે અપગ દશામાં પાતે નડિયાદથી અમદાવાદ આવતા. છેવટના દિવસેામાં તેા એ જીવન એટલું કષ્ટમય બન્યું હતું કે તેમણે જ ઇશ્વર પાસે મુકિત ઇચ્છી હશે. પણ એમનું પ્રવૃતિમય જીવન જે કેટલાક સમય થયાં પુરૂ થરૂ હતુ. તે સ ંપૂર્ણ કહેવાય. સ્વામીજી નિષ્કામ કર્મયોગનું સંપૂર્ણ ઉદાહરણુ હિંદુસ્તાનના અનેક ભગથાધારીઓ માટે મૂકી ગયા છે.”