________________
તા. ૧-૩-૪૨
-પ્રબુક જેના
પર
કેટલાક સમાચાર અને નેધ ચાંગ-કાશક દંપતી
ચીનની પ્રજાના સરમુખત્યાર શ્રી. ચાંગ–કાઈ શેક અને એમનાં પત્ની હિંદુસ્થાનને ઉડતા પ્રવાસ કરીને આજે તે ક્ષેમ- કુશલ ચીનમાં પહોંચી પણ ગયા. તેમના આગમનહેતુ વિષે લોકોને કંઈ કંઈ તર્ક વિતર્કો આવ્યા અને ઉડી ગયા. એ તે હકીકતને વિષય છે કે જાપાને અંગ્રેજી શહેનશાહત કે જેમાં હિંદુસ્થાનને સમાવેશ થાય છે તેની સામે યુદ્ધ જાહેર કરીને હિંદના નસીબને ચીનના નસીબ સાથે સંકળાયેલું બનાવ્યું છે. ચીન પ્રત્યે દેશની અને ખાસ કરીને રાષ્ટ્રીય મહાસભાની સહાનુભૂતિ જગજાહેર છે. આજે આપણે સ્વતંત્ર અને સ્વાધીન હોઈએ તે ચીનને બનતી મદદ કરવી એ આપણી ફરજ લેખાય. આજના કઢંગા સંગમાં આ ફરજને રે' સ્વરૂપ આપવાનું બહુ જ ઓછું શકય છે. ચીન વર્તમાન યુદ્ધમાં સાથીદાર બનતાં એકમેકને શું મદદ લેવી દેવી શકાય છે, હિંદની પ્રજાને હિંદી સરકારને કેટલો સાથ છે, આજની દુન્યવી પરિસ્થિતિ સંબંધે અહિંના સરસુબા તેમજ રાષ્ટ્રીય આગેવાને શું શું વિચારે ધરાવે છે આવી અનેક બાબતો પર અંગત માહીતી મેળવવી એવા આશયથી ચાંગકા-શેકનું અહિં આવવાનું બન્યું હોય એ સંભવિત છે. જાપાનના બર્મા ઉપર વધતા જતા આક્રમણને લીધે બર્મા રેડ કે જે દ્વારા ચીન દુનિયાભરની સાધનસામગ્રી મેળવી શકતું હતું તેની સલામતી ઘટતી જાય છે એ આજે આખા સ્વતંત્ર ચીનને માટે બહુ જ મહત્વનો પ્રશ્ન બન્યો છે. એ માર્ગ જોખ માઈ જાય તે બીજા ક્યા માર્ગો સુલભ છે તે પ્રશ્ન સરસુબા સાથેની ચર્ચાને એક વિષય બન્યું હશે એમ કેટલાક અનુમાન કરે છે. યુદ્ધઆયોજન સાથે આપણને આજે કોઈ સીધી નિસબત નથી; કારણ કે તે આપણી હકુમત બહારને વિષય છે. પણ ચાંગ-કા-શકનું પંડિત જવાહિરલાલ અને ગાંધીજીને મળવું એની અગત્ય ભાવીની દષ્ટિએ ઘણા મહત્વની છે. ચાંગ કાંઇ-શેક ચીની પ્રજાને આત્મા છે એ વિષે બેમત છે જ નહિં. ગાંધીજી અને જવાહિરલાલ હિંદી પ્રજાના ઈષ્ટ દેવતાઓ છે એ પણ એટલી જ શંકા વગરની હકીકત છે. આવા ભવ્ય પુરૂષનું આટલું સદ્ભાવ ભર્યું મીલન આઝાદ ચીન અને આઝાદ હિંદ ની ભાવી મૈત્રી અને તે દ્વારા નિષ્પન્ન થનાર સમસ્ત વિશ્વના કલ્યાણકારી નવવિધાનની આગાહી આપે છે. કલકત્તામાં બે મેટા રાષ્ટ્રના ભાગ્યવિધાતાઓ ગાંધીજી અને ચાંગ–કાઈ-શેક બીરલા પાર્કમાં મળ્યા અને કલાકના કલાક સુધી વાત કરી- ઉત્તર રામ ચરિત માં રામ અને સીતાને પ્રસંગ વર્ણવતાં કવિ ભવભૂતિ કહે છે કે “રાત્રી પુરી થઈ પણ તેમની વાતો પુરી ન થઈ એ રીતે નાગપુર મેલ ઉપડવાની ઘડિએ એ એ મહાપુરૂષને અધુરા વાર્તાલાપે છુટા પાડયા. એ બન્ને વચ્ચે શું શું મંત્રણાઓ થઈ હશે તેની તે આપણા જેવાઓએ કલ્પના જ કરવી રહી. પણ જરૂર તેમની સમક્ષ આ વિશાળ ધરતી ઉપર વસતી દલિત અને શાષિત પ્રજાના અનેક પ્રશ્નો પડયા હતા–હિંસાની ચુડમાં ફસાયેલી વિશ્વજનતાની મુક્તિનો પ્રશ્ન પણ ઉકેલ માંગી રહ્યો હત-સમીપ આવેલા જાપાનીઝ આક્રમણને સામને પ્રજાએ શી રીતે કરવો એ ' સમસ્યા વિચારવિનિમયની અપેક્ષા રાખતી હતી, હિંસા વિરૂદ્ધ અહિંસા, મુડીવાદ વિરૂદ્ધ સામ્યવાદ, યત્પાદન વિરૂદ્ધ ગ્રામોદ્યોગ-આવા અનેક પ્રશ્નો આ બે રાષ્ટ્રવિધાયકોની ચર્ચાનો વિષય થઈ પડયા હશે.
જ્યારે દુનિયાની તે પશુબળ તે પ્રમત્ત શક્તિઓ સંહાર જનાઓને અમલ કરવામાં રોકાયેલી છે ત્યારે આ બે વિભૂતિઓએ કેવળ વિશ્વકલ્યાણની કથાઓ ચિન્તવી હશે ! એ બન્નેનું મીલન નિરખતા દેવોએ મંગળ આશીર્વાદ વરસાવ્યા હશે અને દિવ્ય પુષ્પની વૃષ્ટિ કરી હશે ! આ મંગળ મીલનથી દરેક હિંદીનું હૃદય હર્ષપુલકિત બન્યું છે અને વિશિષ્ટ ગૌરવ અનુભવતું થયું છે.ચાંગ-કાઈ-શેકને આ પ્રવાસ અને ગાંધીજી સાથેનું મિલન આજે ઘડાતા ઇતિહાસનું જરૂર એક મોટું સીમાચિહ્ન લેખાશે. ‘હું મરું, પણ તને રડે કરૂ!”
આવી અશિષ્ટ કહેવત અહિં રજુ કરવા માટે “પ્રબુધ્ધ જૈન' ના વાંચકો મને માફ કરશે. ચાંગ-કાઈ–શેકે હિંદુસ્તાન છોડતાં હિંદી પ્રજાને જે વિદાય સંદેશ આપ્યો છે તેમાં તેમણે સાથે સાથે અંગ્રેજ સરકારને હિંદી પ્રજાની સંયુક્ત માંગણીની રાહ ન જોતાં સાચી રાજકીય સત્તા (Real political power) હિંદુસ્તાનને આપવા આગ્રહપૂર્વક ભલામણ કરી. આ ભલામણ વાંચીને, મેસ્લમ લીગના સરમુખત્યાર ઝીણા મીયાં છેડાઈ પડયા છે અને હિંદી પ્રજાને સાચી રાજકીય સત્તા આપવાનું કહેનાર ચાંગ-કાઈ-શેક તે કેણુ એવી મતલબનું તેમણે તુરતાતુરત. એક તુમાખી નિવેદન બહાર પાડયું છે. પાંચ પંદર દીવસ હિંદુસ્થાનમાં ફર્યા હર્યા અને બે પાંચ માણસને મળ્યા કર્યા, એટલામાં ચાંગ-કાઈ-શેકને હિંદુસ્થાનની પરિસ્થિતિની ખબર શું પડે ? અને આવી કાચી ખબર ઉપર હિંદુસ્થાનને સાચી રાજકીય સત્તા આપવાનું કહી દેવું એ ચાંગ-કાઈ
શેક જેવા માણસને જરા પણ શોભતું નહોતું ઇત્યાદિ અનેક * આક્ષેપે તે નિવેદનમાં કરવામાં આવ્યા છે. જ્યારે કોઈ પણ જાણીતી
વ્યકિત હિંદુસ્થાનને સ્વતંત્ર બનાવવાની-આઝાદ કરવાની વાત કરે છે ત્યારે ઝીણા મીયાં આવી જ રીતે ફફડી ઉઠે છે અને તેમની નજરમાં હિંદુસ્થાન એક દેશ નથી, પણ અનેક પ્રજાઓનો બનેલો ખંડ છે, મુસલમાને તેમાંની એક સ્વતંત્ર વ્યકિતત્વવાળી પ્રજા છે અને પાકીસ્તાન એટલે કે હિંદુસ્થાનના કોમી ધેરણે ટુકડા એજ હિંદુસ્થાનના ઉધ્ધારની સાચી લેજના છે. એ ન સ્વીકારે એ દરેક વ્યકિત કાં તો બેવકુફ છે અથવા તો દુષ્ટ છે. લોર્ડ એમેરી એને ઈષ્ટ દેવતા છે કારણ કે બન્નેનું ધ્રુવપદ એક જ છે. હિંદ એક બને નહિં અને હિંદને સ્વરાજ્ય મળે નહિં. હિંદ ઉપર અગ્રેજી સત્તા સદાને માટે કાયમ રહે તેને તેમને વાંધો નથી; તેના સ્થાને કેઈ બીજી સત્તા આવીને બેસે તે પણ તેમને વાંધો નથી; . પણ એક અને અવિભાજ્ય સ્વાધીન 'હિંદની કલ્પના તેમના માટે અસહ્ય છે. આ વળણમાં અને
મરું, પણ તને રાંડ કરું' એ વલણમાં મહત્વને કશોજ ફરક નથી. ઝીણા મીયાંને આજ એવો એક ભય પજવી રહેલે લાગે છે કે આજના વિશ્વવ્યાપી વિગ્રહમાં ફસાયેલી અને અણુધારી આફતોથી સુંઝાયેલી અંગ્રેજ સરકાર રખેને હિંદુસ્થાનને આઝાદ બનાવી દે અને એ આઝાદીને હિંદુસ્થાન એક મતે વધાવી લે તે પિતાના પાકીસ્તાનનું શું થાય અને તેથી જ તેઓ વારે અને કયારે બુમ પાડયા કરે છે કે મેસ્લમ લીગને સંમત ન હોય એવી કોઈ પણ જાહેરાત અંગ્રેજ સરકાર ન કરે અને સાથે સાથે ધમકી આપ્યા કરે છે કે આવી કોઈ પણ જાહેરાત કરવામાં આવશે તે કદિ ન ઉતરેલી એવી આ દેશ ઉપર કામી આફત ઉતરી આવશે અને તેની સર્વ જવાબદારી એવી જાહેરાત કરનાર અને તેને સ્વીકારનાર વર્ગો ઉપર રહેશે.
(અનુસંધાન પૃષ્ટ ૨૦૫ જુઓ)