Prabuddha Jivan - Prabuddha Jain 1942 Year 03 Ank 17 to 24

SR No.: 525927
Original Sutra Author: N/A
Author: Manilal Mokamchand Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1942
Total Pages: 76
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 7 MB

Page 34

તા. ૧૫-૨-૪૨
કરાવવામાં જ લક્ષ્મીને પરમ સઉપગ છે, એથી શાસનની ઉન્નતિ થાય છે એવું ને માન્યું હોત તે એમણે સ્થળે સ્થળે આને જ પ્રચાર કર્યો હેત. પણ એમણે તે કષાયથી નિવૃત્ત થવાની મુખ્ય વાત ઉપદેશી છે. મુક્તિમાર્ગમાં નડતા રાગ, દ્વેષ લોભ, માન અને મેહનો ત્યાગ માટે તેમણે તપનો માર્ગ બતાવ્યું. એકાંતવાસમાં રહી, અનેક ઉગ્ર તપસ્યાઓ દ્વારા એમણે આત્માની ઉપર છવાયેલા અજ્ઞાન રૂપી અંધકારને ભેદી પરમજ્ઞાનરૂપ પ્રકાશને મેળવ્યો અને બીજાઓને એ માર્ગે દોર્યા. આભેન્નતિ માટે કરવામાં આવતા તપને માટે લગ્નોત્સવ જેવી ધમાલ અને કોલાહલ કયાંય સાંભળ્યા નથી. પૂર્વે અનેક આત્માથી - એ ઉગ્ર તપસ્યા કરી છે, છતાં એમણે પિતાના તપનું પ્રદર્શન લોકો સમક્ષ કર્યું હોય એમ જાણવામાં આવ્યું નથી. એકાંતવાસમાં સૌ આત્મસાધન કરતા, વિવિધ પ્રકારની તપસ્યા કરતા, છતાં કોઈએ વરઘોડામાં ગાડીમાં બેસી વાજતે ગાજતે શહેરના રસ્તા પર ફરી પિતાના તપનું પ્રદર્શન જગતને કરાવ્યું હોય એવા તપસ્વીઓનાં વર્ણને જડતાં નથી, અને આ ક્રિયાઓથી જૈનશાસનને પ્રભાવ કે પ્રચાર વધે છે એવો કોઈ દાવો કરે તે પ્રચારની આ નવી શોધ માટે વિચાર થઈ પડે તેવું લાગે છે. આવી રીતે વાજતે ગાજતે તપસ્વીઓના ફરવાથી ધર્મનું માહાસ્ય વધતું હોત તે ભગવાન મહાવીર ધર્મનું માહામ્ય વધારવા ત્રણ માઈલ લાંબર નહિ, પણ ૩૦ માઈલ લાંબા વધેડા કઢાવવા સમર્થ હતા અને તેમાં ઇન્દ્રાદિ દેને પણ સામેલ કરી જગતમાં જૈન ધર્મનો જયજયકાર કરાવી શકતા હતા. પણ આવી વસ્તુઓથી જયજયકાર થતા નથી એમ તેઓ જાણતા હતા. અલબત્ત કીર્તિના અભિ- લાણીઓ માટે કીર્તિ મેળવવાનું એ એક માની લીધેલું સાધન જરૂર છે; પણ જેમને ધર્મની લગની લાગી છે, મુતિની તમન્ના જાગી છે, જેમણે પ્રભુ મહાવીરને પૂર્ણપણે ઓળખ્યા છે, એ તેને પિતાની કીર્તિ માટે નહિ, પણ પિતાના પ્રભુની કીર્તિ માટે સર્વ કાર્યો કરે, પિતાનું વ્યક્તિત્વ પિતાના આરાધ્ય દેવમાં જ સમાવી દે.
. દિવસે દિવસે જૈન સમાજમાં કલેષ કલહ શાથી વધે છે તેને આપણે વિચાર કર્યો છે ? એક જ પ્રભુના ઉપાસકે વચ્ચે કલહ શા માટે ? આપણે જે પ્રભુ મહાવીરને ચાહતા હોઈએ તે એમના બધા ભકતો આપણને પિતાના જ લાગવા જોઈએ. મારા પ્રભુ તે મારા. પરસ્પર પ્રેમભાવ કેળવવાને બદલે આપણે ઝેર વેર વધારતા રહીએ છીએ. જેણે સમસ્ત વિશ્વને પિતાનું ગયું એવા પ્રભુના ઉપાસક હોવાને દાવો કરનારા જુદા જુદા વાડા બાંધી બેસી ગયા. જેમને જૈનશાસનના જય જય- કારની ભાવના જાગી હોય તે વાડાના બંધનમાં ન રહી શકે. પણ શાસનના જય જયકારને બદલે જેને પોતાના જ્યકારની પડી હોય તેજ વાડાની દિવાલો વચ્ચે રહી શકે. જૈન સમાજની ધટતી જતી સંખ્યા પણ વ્યકિતગત કીર્તિ માટે ફાંફા મારનારાઓને જ આભારી છે. ધર્મના પ્રચારને બદલે પિતાની જ મહત્તાને પ્રચાર પ્રયાસે આજે સૌ કોઈ કરે છે. ભગવાન મહાવીરને જગત ઓળખે કે ન ઓળખે, પણ અમને બધા ઓળખે અને તે કેવી રીતે ઓળખે તેના જ માર્ગો સૌ શેધી રહ્યા છે. જે ધર્મના પ્રચારકો પોતાની કીર્તિ અને નામ માટે મથતા હોય તે ધમની ઉન્નતિ કયાંથી સંભવે ? પચ્ચીસ વર્ષ ઉપર સ્થાપેલા જનધર્મના અનુયાયીઓની સંખ્યા ક્રમે ક્રમે કેમ ધટતી જાય છે અને બે હજાર વર્ષ પર શરૂ થયેલા પ્રીસ્તીધર્મો અડધી દુનિયાને પિતાની કેવી રીતે કરી લીધી ? એના પર આપણે કદિ
વિચાર્યું છે? ઈસુના અનુયાયીઓ જગતને ખૂણે ખૂણે પિતાના ઈષ્ટદેવને એલખાવવા ફરી વળ્યા; અનેક કષ્ટ સહી, જોર જુલમ કર્યા વિના સેવાધારા મનુષ્યનાં દિલ જીતી એમની જીભે ઇસુનું નામ રમતું કરી દીધું; ભૂખ્યાને અન્ન આપી, માંદાઓની માવજત કરી અને અશિક્ષિતેને શિક્ષણ આપી એમણે સૌને ઈસુને પરિચય કરાવ્ય; એમને ઈસુના સિધ્ધાંતને પ્રચાર કરવા ન વરઘોડા કાઢવા પડયા કે ન સ્વામીવાત્સલ્ય કરવાની જરૂર પડી. સ્વધર્મમાં પ્રચાર માટે એમણે કરડે રૂપીયા ખરચી નાંખ્યા, છતાં “રેકર્ડ તૂટવાની હકીકતો તેમણે બહાર પાડી નથી. જગતની સર્વ પ્રચલિત ભાષાઓમાં બાઈબલનું ભાષાંતર કરાવી નજીવી કિંમતે વંચી જગતને ખૂણે ખૂણે ઈસુને પ્રસિધ્ધ કરી દીધે. એમ તે આપણે પણ ભગવાન મહાવીરને પ્રસિધ્ધ નથી કર્યા ? તિથિઓ જેવી નિરર્થક બાબતે પર છાપાઓમાં
જ્યારે વાદવિવાદે ચાલે છે, ત્યારે પ્રભુ મહાવીરના શાસનના અનુયાયીઓ એમના પ્રભુને પણ એ દ્વારા પ્રસિદ્ધિ અપાવે જ છે ! ટીવી કાઉન્સીલ સુધી તીર્થોના ઝઘડા પહોંચાડી પ્રભુની પ્રસિદ્ધિ પરદેશ સુધી કયાં નથી પહોંચાડી ? કોના અનુયાયીઓ ઝઘડે છે એમ તે બીજાઓ જરૂર વિચારે. પ્રભુ મહાવીરના અનુયાયીઓ પિતાના મમત્વને ખાતર, પિતાની અહંતાને ખાતર, ધર્મના મૂળમાં પ્રહાર કરી રહ્યા છે એ તેઓ વિચારી શકતા નથી. ઉલટું પિતે બધું ધર્મની ઉન્નતિ માટે, શાસનના પ્રભાવ માટે કરે છે એમ તેઓ માને છે અને બીજાઓ પાસે મનાવવા પ્રયત્ન કરે છે !
ધર્મના સિધ્ધાંતના પ્રચારની જેમને ભાવના હોય તેઓ પિતાના ભક્ત વસતા હોય તે જ પ્રદેશમાં ચક્કર માર્યા ન કરે. તીર્થંકર દેવાએ અનેક કષ્ટો વેઠી લેચ્છ અને અનાર્ય દેશમાં પ્રવાસ કર્યો હતે. તેઓ એક જ સ્થળે મહીનાઓ સુધી બેસી રહેતા નહિ. પિતે પ્રાપ્ત કરેલ પરમસુખને માર્ગ સૌને કેમ પ્રાપ્ત થાય એવી એમની ઉત્કૃષ્ટ ભાવના એમને સ્થળે સ્થળે પ્રવાસ કરાવતી. એને માટે એમણે અનેક કષ્ટો સહ્યાં. ભગવાન મહાવીરે ચંડકૌશિકને બોધ પમાડવા ભયંકર અરણ્યમાં જીવનની પરવા કર્યા વિના પ્રવાસ કર્યો. એમની એ કરૂણાએ જૈનશાસનને જગતમાં જયજયકાર કર્યો. ઉત્કૃષ્ટ તપ, અદ્ભુત સંયમ અને વિશ્વપ્રેમથી તેઓ જગતમાં જૈનધર્મની જય બોલાવી ગયા. આજે તે આપણે આપણી મહત્વકાંક્ષાઓને પિષવાતા જ ફાંફાં મારીએ છીએ; નામના મેળવવાની ભૂખને ધર્મના એડા નીચે છુપાવવા પ્રયત્નો કરીએ છીએ, જૈનશાસનના જય જયકારને બદલે પિતાના જય જયકારને ઈચ્છીએ છીએ. : તપ માટે કોઇને વિરોધ ન હોય, આત્મોન્નતિના સાધન તરીકે, ઈદ્રિ પર કાબુ મેળવવા, તપની અગત્યતા વિષે કોઈને શંકા નથી. તપ કરવું અને કરાવવું જરૂરનું છે અને વિરોધ કઈ કરતા નથી. માત્ર વિવેકહીન ક્રિયાઓ માટે જ સૌને વિરોધ છે. સુડતાળીસ દિવસ સુધી સાધુજીવનની તાલીમ જેવા ઉપધાન તપને દરરોજ હજાર સંસારીઓની આવજાવ, કલાહલ અને જમણવારની ધમાલ વચ્ચે ચાલતું જેમાં સૌને આશ્ચર્ય થાય. આ ધમાલ વચ્ચે તપસ્વી સાધુ જીવનની તાલીમ જીવનમાં સ્થિર કરી શકે ખરા? મનેતિઓને શાંત કરવા તે એકાંતવાસની જરૂર અનિવાર્ય છે અને તેમાં પણ શરૂઆતના નવા સાધકને માટે તે તદ્દન અનિવાર્ય જ, રોજ સગાંસંબંધીઓની આવજાવ ચાલુ હોય ત્યાં તપ કરનાર પિતાનું મન આત્મામાં કેવી રીતે જોડી શકતા હશે તેને વિચાર થઈ પડે. યંત્રવત્ ધાર્મિક ક્રિયા કરી પોતે પણ અમુક તપ કરી