Prabuddha Jivan - Prabuddha Jain 1942 Year 03 Ank 17 to 24

SR No.: 525927
Original Sutra Author: N/A
Author: Manilal Mokamchand Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1942
Total Pages: 76
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 7 MB

Page 31

તા. ૧૫-૨૪૨
પ્રભુલ જૈન
પાણી માટે કકળાટ
ડા. બહેરામ ખંભાતા જે મુંબઈના એક જાણીતા હાર્ડવૈદ્ય છે તેમણે ગુજરાતના કેટલાક ગામડાઓમાં પાણીની અસાધારણ તંગીને લીધે ત્યાંના લેાકાને તેમજ જાનવરાને ભાગવવી પડતી અસહ્ય હાડમારીઓનું એક હૃદયસ્પર્શી ચિત્ર ‘પ્રમુદ્દે જૈન’ ના વાંચકાને ઉદ્દેશીને નીચેના પત્રમાં રજુ કર્યું છેઃ—
ગુજરાતમાં આવેલ પલસાણા ગામનાં એક ગરીબ ખાનદાન ખેડુત ભાઇ જોશી ભગવાનજી ખંડુભાઇ પાતાની નજીકના પ્રદેશમાં આવેલ દશથી અગિયાર નાની મેાટી વસ્તીવાળા ` ગામડાએમાં માણસોને અને પશુઓને પાણી વિના પ્રતિપળ અસહ્ય દુઃખથી પીડા કેમ મરણાધીન ક્ષુ' પડે છે અને એ ગામડાના લોકોને આત્મા પ્રાણીઓ ઉપર પડતું આવુ દુ:ખ નરી આંખે જોઇ કેમ દુભાય છે તે વિષે હૃદયદ્રાવક હકીકતા રજી કરતાં જણાવે છે કે:--
“ન કલ્પી શકાય એવા કાર્ટેક કારણે પ્રભુ અમ ગરીબડા ખેડુતવર્ગ ઉપર · કાપાયમાન થયા હાય એમ દીસે છે !. અમ ગરીબની પ્રાર્થના કાણુ સાંભળે ? આ સાલ ચેમાસુ નિષ્ફળ જવાથી અને વાવાઝાડાથી થયેલ પારાવાર નુક સાનીને કારણે અમારા અધમુવા ખેડુત વર્ગ પૂરા મરી જાય તેવા મામલે અમારી તરફ્ બની રહ્યો છે. આ અર્ધાંગયા દેશમાં અમે ખેડૂતા લાંબા કાળથી ભુખમરાતા વેઠતાં જ આવ્યા છીએ, પણ આ સાલ તા પાણીની તરસથી પણ મરવાના વા આવી ઉભા હાય તેમ છે. કારણ કે આ સાલ અહીં પાણીતા પણ દાટ વળી ગયા છે. તેથી નથી અમને અમારી ખેતીવાડી માટે પાણી મળતું કે નથી તે પીવા ન્હાવા માટે પણ મળતું, જ્યારે મનુષ્ય જીવનના આવા હાલ છે, ત્યારે અમારા બાપડાં ઢાર, અકરાં, ઘેટાનાં તા કેવા મુરા હાલ થતાં હશે, તે તે આપ જેવા દયાળુ ભાઇ મ્હેનાની કલ્પના ઉપર જ હું ઈંડું છું. અમારાં બાજુનાં મેાતીવાડ, ખડકી, ડુંગરી, કળશર, દેગામ, કરાયા વિગેરે ગામામાં ભરવાડ લાકા પાસે પાંસસેથી સે. બકરા અને બસેથી ત્રણસે ઢારા . ચરાવવા માટે છે. આ સઘળાં પાણી વગર વેંત વેંત જીભ બહાર કાઢી આમારી નજર સામે મરી જાય છે. મુંગાં પ્રાણીઓને આ પ્રમાણે ભરતાં જોને અમારા આત્મા બહુ દુખાય છે.. એટલે પ્રભુનાં એ મુંગાં પ્રાણીઓ તરથી હું આ લખી આપને નમ્ર અરજ કરૂ છુ કે અમને આવા એક એક ગામમાં કુવે બધાવી આપવા કૃપા કરશે. અન્ન વગર માણુસ દિવસો સુધી જીવી શકે, પણ પાણી વગર એ પાંચ દિવસ પણ જીવવું બેહદ મુશ્કેલ થઈ પડે છે. તેથી અમને કુવાના પાણીની તાત્કાલીક જરૂર છે. અહિં કુવા બધાવવા પાછળ રૂ. ૧૨૦૦ ના ખર્ચ થાય છે. આવડા મોટા ખર્ચ અમે મરતા ખેડૂતે તે કયાંથી કરી શકીએ ? માટે અમારી ઉપર અને અમારાં ખાપડાં વહાલા ઢાર, બકરાં ઉપર દયા કરી એક એક કુવા પુરતી રકમ આપ તાત્કાલિક મેળવી આપે। તે કેવી મેટી મહેરબાની ? પ્રાણીઓની દયા કર્યા બદલ પ્રભુ તેને બદલે જરૂર આપશે. એટલી વિન ંતિ સાથે, હું છું, બે હાથ જોડી મારી માંગી લેતા, આપના આજ્ઞાંકિત સેવક, જોશી ભગવાનજી ખંડુભાઇ.”
૧૯૩
થતાં આપ. ન ખચાવા ? બાપડા ખેડુત વર્ગની આવી કરૂણુ હકીકત જાણ્યા પછી પણ જો આપણે આંખ આડા કાન કરી બેસી રહીએ તે તે યોગ્ય કહેવાય - ખરૂ ? કાળચક્ર જગતની સપાટી ઉપર આપણી નજર સમક્ષ મનુષ્ય માત્રના પાપનો કર કેવી ક્રુરતાથી લઈ રહ્યો છે તે તે સૌંદય થતાં આપણા શહેરોમાં પ્રગટ થતા છાપાઓથી આપણે બરાબર જોઇ જાણી શકીએ છીએ.
એમ છતાં, જે ભાઈએ ઇશ્વરકૃપાથી એ પૈસે સુખી છે, ખાણીપીણીની તંગીથી મુક્ત છે, તે જ ભાઇઓ દેશમાં થેાડા ગાઉને છેટે ગરીખડા ખેડૂત ભાઇઓને અને તેમનાં વહાલાં ઢારાને હૈયાંશુન્ય ખની શુ મરવા દેશે? અરે, રાજકર્તા અને પ્રજા બન્ને જ પોતપોતાની સ્વાથી પ્રવૃત્તિમાં પરાવાયલા રહી ગામડાંની વસ્તીને નાશ જ થવા દેશે ? તે પ્રભુના દરરે કર્મના કાયદાના હિસાબ કેમ ચૂકવાશે ? જગપ્રસિદ્ધ મહાન કવિવર રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે આપણને એક ઠેકાણે કહ્યું છે કે : “ He is there, where the tillers toil the soil. " એટલે, “પરમાત્મા ત્યાં જ છે, જ્યાં ખેડૂત ખેતી ખેડે છે, ” ત્યારે આપણે સૌ શું ખુદ પ્રભુની હાજરી વચ્ચે વસતા આત્માઓની પણ અવગણના કરશું ? શું તેમને સદા કાળ ભૂખે અને તરસે મરવા જ દઇશું ? મહા જ્ઞાની પુરૂષોની આજ્ઞા છે કે, મનુષ્ય પાતાનુ ચારિત્ર્ય ઘડવા, અને ચિત્તશુદ્ધિમાં મદદગાર . થાય એટલા માટે દાન, તપ, ભકિત જેવાં સત્કર્માં કરવાં જ જોઈએ. વળી અપકર્મોને ક્ષય કરવા, અને મેક્ષ પ્રાપ્ત કરવા અર્થે પણ દાન, તપ, અને ભકિત મનુષ્ય માત્રે કર્યે જ છૂટકો છે. ગુજરાત, કાર્ડિઆવાર્ડમાં તરસે પીડાતા માનવજીવ અને મુગાંપ્રાણીઓ આજે આપણી પાસેથી આવાં એક 'સત્કર્મની યાચના કરે છે. આપ સહુ જાણા છે તે ખરા કે, કાર તાં આ દેશનું અમૂલ્ય ધન છે. એ ધનને નાશ આ ગરીબડા દેશને કેમ પરવડે ? બ્રાસ પાણી વિના ભૂખ તરસથી સાવ લાચાર બની આ મુંગા દેશસેવા મરણને શરણ ઈ, જમીન ઉપર પછડાઈ પડી કાગડા કે ગીધ પક્ષીઓને પેાતાનું માંસ કેમ ચૂંથવા દે છે, અને ધીમે ધીમે કેમ મૃત્યુને શરણ થાય છે તેનુ ચિત્ર કલ્પના સમક્ષ ડિભર પણ ઉભું કરતાં આપણું શરીર ધ્રુજે છે. દૂર બેઠે પણ આપણા આત્મા દુભાય છે. આજે આવુ કરૂણ ચિત્ર ગુજરાત કાર્ડિઆવાડમાં ઠેર ડેર નજરે પડે છે. છતાં એવાં દુ:ખિયાની વહારે આપણે નહિ જશુ' ? એ જાણીતી વાત ભૂલાવી ન જોઇએ કે માણસની કાયા ચંદન આદિના લેપથી નહિ, પણ પરાપકારનાં કૃત્યોથી અને ધન દાનથી શાભે છે. આપણા પરમ પૂજ્ય ગાંધીજીની પણ આપણને સલાહ છે કં: “તમારૂં ધન તમારૂં નથી પણ જગત માત્રનું છે, એમ સમજીને તમારા સાચા ઉપયોગ પૂરતુ રાખીને બાકીના ધનને ઉપયોગ સમાજને અર્થે કરો.” ખેડૂત ભાઈ બેહેનેાની કપરી ભીડને સમયે પણ આ સલાહ આપણે નહિ સાંભળશું તે કયારે?
આ વાંચીને જો કાઇ ભાઇ બહેના ઉપર જણાવેલ પાપકારના કાર્યમાં ખરચવા માટે મને નાનીમેટી રંકમા મેકલી આપશે તેા તે દરેકની મદદના પુરા સદુપયોગ થશે એની ખાત્રી આપવાની જવાબદારી જરૂર મારી રહેશે. એવેડીયર, ચર્ચગેટ રેકલેમેશન,
પ્રબુદ્ધ જૈન'ના પ્રિય વાંચકા ! ઉપરના પત્ર લખનાર ભાઇ ભગવાનજી કહે છે તે આપ સ્વીકારી શકતા હૈ! તેા પછી દયા ધર્મથી પ્રેરાઇને પાણીની આવી અસહ્ય તંગી મટાડવા, અથવા પાણી માટેના ત્યાંના કકળાટ કાંઈક અંશે એછે કરવા આપના તરફથી કાંતે કાંઇ કાળા મોકલીને સેકડા જીવોને મરણાધીન
કાટ, મુંબઇ
અહેરામ ખ’ભાતા
નોંધ -- ડા. બહેરામ ખંભાતા એક પ્રમાણીક અને ભાવનાશીલ સજ્જન છે. તેઓ ચુસ્ત ગાંધીવાદી છે અને પાપકારનુ કોઇ પણ કાર્ય કરવા તેઓ હંમેશા તત્પર હેાય છે. તેમની ઉપર જણાવેલી વિજ્ઞપ્તિ ધ્યાનમાં લેવા અને તેમણે હાથ ધરેલ આ પ્રવૃત્તિને જીતતી આર્થિક મદ્દવડે ટકા આપવા પ્રબુધ્ધ જૈનના વાંચકાને આગ્રહપૂવક વિનંતિ કરવામાં આવે છે. પાનદ,