Prabuddha Jivan - Prabuddha Jain 1942 Year 03 Ank 17 to 24

SR No.: 525927
Original Sutra Author: N/A
Author: Manilal Mokamchand Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1942
Total Pages: 76
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 7 MB

Page 23

તા. ૧-૨-૪૨
જોડાય છે. ઉપધાન ક્રિયામાં એક દિવસ ઉપવાસ કરવાને હાય છે અને ખીજે દિવસે એકાસણુ એટલે કે એક ટંક ખાવાનુ હાય છે અને સાધુ જેવુ કાણુ જીવન ગાળવાતુ હાય છે. આ ક્રિયા સાધારણ રીતે સુડતાલીશ દિવસની હાય છે. અંધેરીમાં શ્રી. વિજયરામચંદ્ર સૂરીના નેતૃત્વ નીચે આવા એક મોટા સમારંભ થઇ ગયા. આ સમારર્ સાદામાં સાદી રીતે ઉજવાયા હત તે કોઈને કશું પણ કહેવાનું ન રહેત. પણ અંધેરીના ઉપધાનસમારભ પાછળ જે પૈસાનુ આંખા મીંચીને પાણી કરવામાં આવ્યું છે તે જૈન સમાજની વિવેકબુદ્ધિને ખૂબ શરમાવે તેવુ છે. એકાસણાને દિવસે ભાતભાતની વાની–દુધપાક, શિખંડ, બાસુંદી, બદામની બરફી, પીસ્તાની ખરડ્ડી, ફરસાણ, શીરા, મેસુબ, મેહન થાળ – ઉપધાન ક્રિયામાં જોડાયેલા લગભગ હજાર ભાઇબહેનને પીરસવામાં આવતા હતા. ખાએ માંદા પડે–તા પણ ખાઓઆદ્ય અવસર કરીને નહિ મળે. આ ઉપરાંત આ ઉપધાન સમારંભને સ્વાકાત આપનાર સંખ્યાબંધ સ્ત્રીપુરૂષોને ચાલુ જમાવાની જંગા ગેાઠવણુ કરવામાં આવી હતી. રવિવારે તે આખા દિવસ રસોડુ ખુલ્લું રહેતુ. જે કાઇ આવે તે જમીને જાય. આજે કળીના લાડવા તે આવતી કાલે ખરીસુરમુ, પછી મેસુબ તે। ત્યાર પછી મેાહનયાળ. સાંભળવા મુજબ ઘણી વખત દુધપાક, શીરા તેમ જ અન્ય ખાદ્ય પદાર્થોં એટલા બધા વધી પડતા કે તે બધું ખાડા ખાદીને ભૂમિશરણુ કરવું પડતું. આ બધુ શ્રાવકાના પૈસાના કેવળ ધુમાડે નહિ તે ખીજું શું કહેવાય ? અસમ્યગ્ દાનનું આથી વધારે સચેટ ખીજું કયું દૃષ્ટાન્ત હાઇ શકે? અને આ બધું કયારે કે જ્યારે દેશભરમાં હજારા માણસે બેકાર છે અને ભુખે મરે છે, જ્યારે વિશ્વવિગ્રહના ભયંકર દાવાનળમાં એક પછી એક દેશ હામાતા જાય છે અને માનવી માત્રના દુઃખને ગુણાકાર દિનપ્રતિદિન વધતા રહ્યો છે, જ્યારે ઠેકાણે ઠેકાણે ભુખે મરતાં લેાકા અનાજની દુકાને ઉપર ધાડ પાડી રહ્યા છે અને એ જ કારણે કેટલાય આપઘાતના બનાવો બની રહ્યા છે.
પ્રબુધ્ધ જૈન
૧૮૫
કરી રહ્યાં છે. જ્યાં કાઇ પણ મેટા સ્થળે કાઇ આચાર્ય મહારાજ પધાર્યાં તે સમજી જ લેવાનું કે ઉપધાન, ઉજમાં, અાઇ મહેાત્સવ, જમણવાર, વરઘેાડાની પર'પરા ચાલવાની જ. દુનિયામાં ભલે એકારી હાય, દુષ્કાળ હોય, ભુખમરા હાય,-એ બેકારી, દુષ્કાળ કે ભુખમરા સાધારણ રીતે આપણા જૈન શ્રીમાનેને કે પ્રસ્તુત સાધુગણને સ્પર્શતા જ નથી. આ સાધુગણુ ઉપદેશે છે કે ધાર્મિક સભારભાકર, ઉત્સવેા કરા, જમણવાર કરા–ધર્મથી જ ધન મળશે.' એ સાધુગણમાં શ્રદ્ધા ધરાવનાર શ્રીમાન વર્ગ તેમણે ઉપદેશેલી ધર્મકરણી કરે છે અને સાથે સાથે સટ્ટાના દાવ ખેલે છે. તે શ્રીમાનેતે ધન મળતું જાય છે એટલે તેમની શ્રદ્ધા સુદૃઢ થતી જાય છે અને તે વધારે તે વધારે મેટા ધાર્મિક સમારંભા યોજતા જાય છે, બીનજરૂરી મંદિરે બધાવે છે અને એક બાજુએ અનેક મૂર્તિ અપૂજ્ય રહેતી હાય છે ત્યાં ખીજી બાજુએ સખ્યાબંધ મૂર્તિ એ ધડાવે છે. આમ દુનિયાના સુખદુઃખથી બેપરવા પોતપોતાના તાનમાં મશગુલ શ્રીમતા તથા સાધુઓની ગાડી ચાલ્યા જ કરે છે અને ચાર દિવસના ચાંદરણા જેવી અનેક ઉત્સવલીલાએ! ઉજડાયા જ કરે છે.
આજને ચર્ચાપ્રસ્તુત જૈન સાધુ એક ભવ્ય પ્રાણી છે. તેમને • કહીએ કે જેના કેળવણીમાં બહુ પછાત છે, તેમના માટે વિદ્યાર્થીભવતા ખેલવાનું કહે; તેા તેઓ કહેશે કે એ સસાર વધારનારો વિષય છે; તેમાં અમારાથી કશું ન કહેવાય. તેમને કહીએ કે જેના એકાર છે, ભુખે મરે છે; તેએ ઉદ્યોગધંધે ચઢે તેવી કાઇ યોજના બતાવો તે તે જવાબ આપશે કે એ તે સૌ પોતપોતાના કર્મનું ફળ ભાગવે છે તેમાં સાધુ શું કરે? મહારાજ, લેાકેાતે સ્વદેશી વાપરવાનુ કહા તે કહેશે કે મારે દેશ અને પારકા દેશ એ રાગદ્વેષ અમને ન ખપે. મહારાજ ખાદી! તેા કહેશે કે ખાદી પણ આખરે આરંભ સમારંભની ક્રિયા છે; તેના ઉપદેશ અમા રાથી કેમ અપાય ? મહારાજ, અસ્પૃશ્યતા નિવારણને તે ટેકા આપે. તે કહેશે કે એ સમાજરચનાના વિષય છે; અમે તેથી પર છીએ. ખીજી બાજુએ પુસ્તકાના ભડારા ભરાય, મંદિરે ઉપર મંદિર ચણાવાય, વરાડા અને નવકારશી થાય, ઉર્જામાં અને ઉપધાન સમારો ચાલે. એટલું જ નહિ પણ તીર્થોંના ઝગડાઓ ચલાવવામાં આવે. એ બધુ કાના ઉપદેશ અને આદેશથી ? જે ખાખતા પેાતાને પ્રુષ્ટ ન હાય તેમાં તે તે સમાજથી પર, ઐહિક દુનિયાથી પર, મારા તારાથી પર, અને જે બાબતેામાં પેાતાનુ દિલ રાચતુ હાય તેમાં તે। શ્વેતાંબર મૂર્તિપૂજક જૈન તે મારા અને સ્થાનકવાસી તે પારકે; આ કરે, તે કરે, તે દર્શાવે તે બધા પ્રશસ્ત આરંભ સમારભ અને ખીન્ને અપ્રશસ્ત. તેમને રાગે પ્રશસ્ત અને તેમને જે પ્રશસ્ત, તેમને હાય છે માત્ર પેાતાની પ્રતિષ્ટા જાળવવાની અને શ્રીમાનામાં નિરન્તર ધાર્મિક વહેમ પોષવાની ચિન્તા. તેમની દુનિયા હૈાય છે પેાતાને વન્દન કરતા જૈન ઉપાશ્રયમાં એકઠા થતા નરનારીની બનેલી અને બહુ બહુ તે એક નાના સરખા સોંપ્રદાય પર્યન્તની, તે રટે છે‘મિત્તિ મે સબ્ધ ભુએસ' અને ચિન્તવે છે અન્ય સ ંપ્રદાયના સ્વામીભાઇ વિષે પણ અમૈત્રીની ભાવના. દુનિયાનાં દુઃખા અને સકટા, અન્યાય અને અત્યાચારા, શોષણા અને દૂષણે તેમને હંડે દિ અડકતા નથી કે તેમનુ એક પણ રૂંવાડુ કાવતા નથી. આવા સાધુએ ધાર્મિક ગણાતી અનેક વન્ધ્ય પ્રવૃત્તિઓમાં જેનેનુ પુષ્કળ દ્રવ્ય ખરચાવ્યે જ જાય છે અને એ તરક કેઇ આંગળી ચીધે તે તેમના તર વાડુવા થાય છે. કાઇ કેળવણીની પ્રવૃત્તિ આદરે, કાષ ઉદ્યોગગૃહ ખેાલે, કાઇ છાત્રાલય ઉધાડે તેમ જનતાની પ્રગતિ સાધનારી કે સ્વાસ્થ્ય વધારનારી એક પણ પ્રવૃત્તિ તેમને સુઝતી
જ્યારે આપણે એમ કહીએ કે અમુક્ર શહેરમાં અમુક આચાર્યની ગાદી છે ત્યારે તે ગાદી એટલે વીશ પચ્ચીશમણુ રૂની બનાવેલી તે આચાર્ય મહારાજને બેસવાની ગાદી એમ કે નથી સમજતું, પણ એ શહેરના જતા ઉપર એ આચાર્ય મહારાજના અસાધારણ પ્રભાવ છે અને પોતે ધારે તે ત્યાં તે કરાવી શકે છે એટલા જ એ ગાદીના વાસ્તવિક અર્થ હાઇ શકે. એવી જ રીતે અમુક બાબતમાં પૈસાના કેવળ ધુમાડા કરવામાં આવે છે એમ કાઇ કહે ત્યારે સરકારી તૈટનાં ખડલેબડલ એકઠાં કરીને બાળી નાંખવામાં આવે છે એમ કોઈ અર્થ નહિ કરે; પણ જનસમાજની દૃષ્ટિએ કેવળ નિરૂપયોગી પ્રવૃત્તિમાં અથવા તે બીજી ખુબ તાકીદની સામાજીક જરૂરિયાત ઉભી હૈાય તેની ઉપેક્ષા કરીને ખાનપાન, ઉત્થાપન અને વરઘેાડા પાછળ જ્યારે દ્રવ્યના પુષ્કળ વ્યય કરવામાં આવે ત્યારે શિષ્ટ ભાષામાં આવા વ્યવ્યયને અસમ્યક્ દાન કહેવામાં આવે અને લેાકભાષામાં તેને પૈસાના ધુમાડા કહી શકાય.
અને આ ધંધો કેટલાક આત્માથી સાધુએ કે એ ચાર સ્પાચાર્યાં બાદ કરો તા શ્વે. મૂ. વિભાગના કયા અગ્રગણ્ય આચાર્યે નથી કર્યાં? અ ંધેરીના ઉપધાન તા તાજેતરને બનાવ છે, પણ તળાજામાં એક સાદુ સુંદર મંદિર પુરતું હતું, ત્યાં બીજુ` આલીશાન મંદિર ઉભું કરાવનારે ખીજું શું કર્યું છે ? કંદગિરિની ઉજ્જડ ટેકરીને ગગનચુંબી દેવાલયેથી ઢાંકી દેનાર આચાયૅ પણ બીજું શું કર્યું છે ? આગમદિર, જ્ઞાનમંદિર, ગુરૂમમંદિર, આવાં અનેક તુતે જૈનેનુ પુષ્કળ દ્રવ્ય આજે બરબાદ