________________
પ્રબુદ્ધ જૈન
તા. ૧૫-૧૦-૩૯
: : કેટલાક વર્તમાન : : :
સિવાય કોઈપણ વિવાહ સંબંધ નક્કી કરે અને પોતાના ફરજંદને એ રીતે પરણવાની ફરજ પાડે આજના સંગમાં વ્યાજબી નથી, તેમજ ઈટ પણ નથી.
પિતાનાં વર્તુળમાં જ લગ્નસંબંધ થઈ શકે એવી ખાદી હતી મર્યાદાની ઐકી કરવી એ જ આજની જ્ઞાતિઓ, ઘેળો અને આ વખતે મુંબઈ જૈન યુવક સંઘની કાર્યવાહક સમિતિએ તડેનું એક અને મુખ્ય કાર્ય થઈ પડયું છે. આવી જ્ઞાતિસંસ્થાના ગાંધીજયન્તીના દિવસે દરમિયાન ખાંદીની હૂંડી બની શકે સભ્ય તરીકે ચાલુ રહીને મારા પુત્રપુત્રીના હિતને નુકસાન તેટલી વેચવાનો ઠરાવ કર્યો હતો તે અનુસાર કાર્યવાહક સમિતિના કરું છું એમ મને લાગે છે. તેથી મારા ઉપર જણાવેલા સભ્યો દ્વારા આશરે રૂ. ૨૦૦૦ ની હુંડીનું વેચાણ થયું છે. વિચારે અને ઊભા થતા સંયોગો મને એક જ માર્ગ સૂચવે, ગાંધીજયંતી છે કે મારે જ્ઞાતિબંધનથી છૂટા થવું જોઈએ.
- તા. ૭–૧૦–૩૯ ના રોજ હીરાબાગ હાલમાં શ્રી. મુંબઈ , આ બધી બાબતે ધ્યાનમાં લઈને આપની વીશા
જૈન યુવકસંધ તરફથી શ્રી. મોતીચંદ ગિરધરલાલ કાપડીઆના ઓશવાળની જ્ઞાતિમાંથી હું રાજીનામું આપું છું અને આજથી
પ્રમુખપણા નીચે ગાંધીજયંતી ઉજવવામાં આવી હતી. જે મારી જાતને આપની જ્ઞાતિમાંથી છૂટી થએલી ગણું છું. આ બાબતની નોંધ લેવા કૃપા કરશે.
પ્રસંગે સ્વામી આનંદે મહાત્મા ગાંધીજી ઉપર લગભગ સવા અહીં એ સ્પષ્ટ કરવાની જરૂર છે કે આપની જ્ઞાતિમાં
કલાક સુધી બહુ સુન્દર પ્રવચન કર્યું હતું અને ગાંધીજીના મારા પિતાશ્રીના નામનું મતું છે, જ્યારે આ રાજીનામું મારું
મહત્તા દર્શાવનારા અનેક પ્રસંગે રજૂ કર્યા હતા.' પિતાનું અંગત છે. આજ પછી હું જે કાંઈ કરું તેની એક વિશિષ્ટ લગ્ન જવાબદારી પણ મારી પિતાની જ રહેશે. મારા બંને ભાઈઓને
- તા. ૧૦–૧૦–૩૯ના રોજ બહેન સુશીલા નામની એક આ રાજીનામા સાથે કશી લેવાદેવા નથી.
કચ્છી બહેને ભાઈશ્રી ડુંગરશી કચરાભાઈ શાહ સાથે લગ્ન કર્યું છે. આટલું નમ્રભાવે જણાવી મારા રાજીનામાની જ્ઞાતિજનોને
આ લગ્ન સાથે એક વિશિષ્ટ સંગ સંબંધ ધરાવે છે. પરણનાર યોગ્ય રીતે જાણ કરવા આપને હું વિનતિ કરું છું.
બહેનની ઉમ્મર આજે અઢાર વર્ષની છે. કેઈ કમનસીબ ' ' અમીચંદ ખેમચંદ શાહ અસ્માતના પરિણામે આજે તે બહેન એક સોળ માસના,
બાળકની માતા છે. આવી બહેનને સમાજમાં પરણનાર કેણું શું લખવું? ... ... ... દશમા પાનાથી ચાલુ
મળે? કઈ કદાચ મળે તે પરણતાં પહેલાં બાળકને કઈ શાસનસેવાની વાતો જ કરનારાઓથી એ નથી બનવાનું
આશ્રમમાં મૂકી આવવાની માગણી કરે. બહેને તો એવી ગાંઠ એ સૌ જાણે છે. જેના હદયના ઊંડાણમાં ઉત્કટ ભાવના જન્મી બાંધી હતી કે પિતાની સાથે પિતાને બાળકને પ્રગટપણે સ્વીહશે એનાથી જ સાચી શાસનસેવા–સમાજસેવા–થશે. એવા કારે તેની સાથે જ પિતે લગ્ન કરવું. આ સરત મુજબ તેમને સેવાભાવી યુવકે જોઈએ છીએ. યુવકના સંઘો જોઇએ છે. એ સ્વીકારનાર ભાઈ ડુંગરશી. મળી ગયા. અને તે બને બધાં મળી રહેશે ત્યારે જ ફિરકાભેદ, ગ૭ભેદ અંધશ્રધ્ધા, તા ૧૦-૧૦-૩૮ ના રોજ લગ્નસંબંધથી જોડાયા. પરણનાર ધર્મને નામે ઘૂસી ગયેલી કુઢિઓ, બાળલગ્નો, વૃદ્મલગ્ન, ભાઈ ડુંગરશીની ઉમ્મર ૪ર વર્ષની છે. તેઓ વિધૂર છે અને આ સર્વની અટકાયત–નાશ કરી શકીશું; બેકારીનું નિવારણ આગળના સંસારનું કોઈ સંતાન નથી. પરણનાર બાઈ–ભાઈની કરી શકીશું, જૈન વિધવાઓનાં જીવન સુધારી શકીશું, શિક્ષણને "
વચ્ચેની ઉમ્મરને આ તફાવત બહુ જ મોટો ગણાય. પ્રચાર કરી શકીશું, ધાર્મિક ઘેલછા દૂર કરી શકીશું, દયા
એમ છતાં પણ તેઓ બન્ને સ્વતંત્ર સંમતિથી જોડાયા છે તેથી અને દાનની વેડફાઈ જતી શક્તિને સુમાર્ગે વાળી શકીશું,
બહેન સુશીલા બાળકને પ્રગટપણે સાથે રાખવાનો આગ્રહ માટે
અને ભાઈ ડુંગરશી, સમાજ સાધારણ રીતે જેને અવમાનિત સમાજને રાષ્ટ્રમાં એકરૂપ કરી શકીશું, તેમજ દરેક જૈનની
ગણે તેવી એક બહેનને, તેના બાળક સાથે, સ્વીકારવાની જાહેર આર્થિક, સામાજિક, રાજકીય અને શારીરિક તેમજ માનસિક
ડિ મત દાખવવા માટે . સમાજની શુભાશિષ અને સન્માનને ઉન્નતિ કરી તે દારા ભગવાન મહાવીરના ધર્મની સાચી સેવા
જરૂર :ગ્ય ગણાય. કરી શકીશું. એ જ સાચી શાસનસેવા સમાજસેવા હશે, આનંદની વાત છે કે મુંબર, અમદાવાદ વગેરે સ્થળોએ
- સામાજિક વાડા તોડે... આવા સ્પષ્ટ આદર્શદષ્ટિવાળા જૈન યુવકો છેલ્લા કેટલાંક વર્ષોથી કામ કરે છે. પરંતુ હજુ એ પૂરતું નથી. ગામેગામ ને ' આ જ્ઞાતિના વાડાને ભૂલી જજે. આજે જે જ્ઞાતિઓ શહેરે શહેરમાં આવા જૈન યુવકસંઘે ઊભા થવા જોઈએ. પડેલી છે, તેને જ્ઞાતિની આહુતિ આપવામાં ઉગ કરજો. કારણ કે કાર્યક્ષેત્ર ઘણું વિશાળ છે અને કાર્યકર્તાઓ બહુ જાજ એ જ્ઞાતિઓને યજ્ઞ કરજો અને એમાં કશું સંયમરૂપે રહેલું છે. જયારે સમગ્રપણે જૈન યુવકે આ કામ પાછળ મંડી જશે હોય તો તેનું પાલન કરજે. આ નાના વાડાઓના ખાબોચિયામાં. ત્યારે જ એમાંથી કાંઈક પરિણામ મળતાં જણાશે અને વર્ષો પડયાં રહેશું તો બદબો છૂટશે. માત્ર અદબ છૂટે છે. એટલું જ જતાં એક આદર્શ સમાજને નવીન સ્વરૂપમાં જગત સમક્ષ નહિ પણ તેમાં મછરા પેદા થી છે, અને એ ઘાતક નીવડે રજૂ કરી શકાશે. પણ જ્યાં સુધી, એવા સર્વદેશીય પ્રયત્નો છે. તેમજ આ જ્ઞાતિરૂપી વાડાઓ મનુષ્યના ઘાતક છે એમ જૈન સમાજમાં ન થાય ત્યાં સુધી ઉપરના પ્રશ્નો અને એથી સમજજે. ઇશ્વર કઈ દિવસ એવી ઘાતક રચના કરે જ નહિ. વધુ બીજા અણલખ્યા એની નામાવલિ જોઈ સે કઈ કામ | મારા અનુભવનું આ વચન કહું છું, તે માનશે તો કરવા નીકળનારને પહેલાં તે શું કરવું ?” એમ થશે જ લખવા સુખી થશે. સમય પોતાનું કામ કર્યું જાય છે. એ સમયની બેસનારને એ પ્રશ્નોની એક લાંબી હારમાળા મગજમાં આવતાં. જ સામે હાથ દેવો હોય તે ભલે દઇએ પણ તે દેવ નિરર્થક છે • આમાંથી “શું લખવું ?” એમ થશે જ. એ પ્રશ્ન અત્યારે એમ માનજો. જે આ વાડાઓના બચાવમાં આપણે નિરર્થક
આપણી સમક્ષ ઊભો છે અને જ્યાં સુધી કામ સંપૂર્ણ નહિ થાય કાળક્ષેપ કર્યા કરશું તે તે સૂરજની સામે ધૂળ ઉરાંડી' પિતાની | ત્યાં સુધી સૌ કોઈને માટે એ ઊભો રહેવાનો જ છે. ' આંખમાં જ ઉડાડવાની રમત કર્યા બરાબર થશે, ' . વિનોદચંદ્ર શાહ
- મહાત્મા ગાંધીજી