________________
: તરુણ જેની ::
-
સા
ચો
રા હ
-
'
વિદ્યાલય સામે જગાવવામાં આવેલી
ધમલા સમાજ આગળ પણ
અર્થ એ નથી થતા કે રચન
લેખક:-શ્રી સારાભાઈ દલાલ. નાની મોટી તમામ કામે કાળચક્રની સાથે રહી પ્રગતિના પંથે ક્રાન્તિ અને ખંડન પયગામ પહોંચાડે છે. એ એને લોખંડી પ્રયાણ કરી રહેલ છે. પોતાના નાના મોટા અનેક પ્રશ્ન અણ નિરધાર બનાવે છે. એના વિચારને વેગ વાણી અને લેખનની ઉકલ કોયડાઓને શાંતિપૂર્વક સંતોષકારક રીતે સમાધાન કરી રહેલા ભાષા ધણને મૂંઝવી રહેલ છે. સમાજની નૂતન રચના કરવાની છે, પરંતુ એક સમયે અગ્રગણ્ય મનાતી જેન કામ સાધન, શકિત ભૂખે એનામાં દરદ પેદા કર્યું છે. પરંતુ એ દર્દમાં તાકાત છે, એ અને સંપત્તિ હોવા છતાં પણ સાચી પ્રગતિના રાહ ઉપર આવતી દર્દ વિચારસૃષ્ટિમાં વિપ્લવ આણી રહેલ છે. એનામાં સ્પષ્ટ વક્તા નથી. એટલું જ નહિ, પરંતુ સમયના પ્રબળ પ્રવાહને હામી દિશામાં પાડ્યું છે. સમાજને મોટા ભાગ નગ્ન સત્યે પણ કઠેર ભાષામાં મીટ માંડી બેઠી હોય તેમ જણાય છે. ઉન્નતિ ઈચ્છનાર કોઇપણ સાંભળવા હાલ તૈયાર જણાતું નથી. સ્પષ્ટવકતાપણું સમાજના વ્યકિત, સંસ્થા કે કેમે ભૂતકાળને અનુભવ લક્ષમાં રાખી, વર્તમાન- મોટા ભાગને બહુ કડવું લાગે છે. કેટલાય સમયથી પાડેલી રાહમાં કાળની સ્થિતિ વિચારી ભવિષ્યની યોજના ઘડવી જોઈએ. પરંતુ ચાલવાની પડી ગયેલ ટેવે તેમનામાં જડ ઘાલી છે. એ દૂર કરવાને જૈન સમાજ તે વર્તમાન અને ભવિષ્યની લગભગ અવગણના કરી સતત પરંતુ ધીમાં હલાઓની જરૂર છે. ટાંકણીના ઉપયોગથી ને જાણે ભૂતકાળમાં જીવવા માગતા હોય તેમ જણાય છે. એ કામ સરતું હોય તે ભાલાઓ વાપરવાની જરૂર નથી. કાર્ય સાધજીવન પ્રગતિ બાધક થશે કે સાધક થશે તેને તલભાર પણ કઈ વાની તમન્નાવાળાઓએ કુનેહ અને કળા વાપરવાની જરૂર છે. વિચાર કરતું નથી. દેવદ્રવ્યને પ્રીન, બાળદીક્ષાનો પ્રશ્ન મહાવીર કાર્ય સાધકતા એનું નિશાન હોવું જોઈએ. કાર્યકર્તાઓએ એ ખૂબ વિદ્યાલય સામે જગાવવામાં આવેલી જેહાદ એવા; વિગેરે અનેક પ્રશ્નો લક્ષ્યમાં રાખવા જેવું છે. આવી વિચારશ્રેણિવાળા પણ એ એક તે અણસમજી, ભેળા અને ક્રિયાકાંડી ધર્મ ઘેલા સમાજ આગળ પક્ષ છે કે જે તટસ્થ રહી બંને પક્ષની હિલચાલ નિહાળી રહેલ છે. ધલી તેમાં કેટલાક સાધુમહારાજની સહાયતા અને સહકાર સાધી પરંતુ એને અર્થ એ નથી થતું કે રચનાત્મક કાર્યકર્તાઓએ પિતાનું સમાજમાં અનિચ્છનીય ધાંધલના ગેટાળાઓ ઉભા કરી વિખવાદ અંતિમ ધ્યેય ભૂલી જઈ ખંડન માટે હથેડાએ ઉંચકવા જોઈએ. અને કડવાશ પેદા કરી શાન્તિના રસ્તાઓને જૈનોમાં ભાગલાઓ, ત્રીજા પક્ષની દેખાતી તટસ્થતા તેમની જવાબદારીઓ અનંતગણી પડાવવા છે તે શું સૂચવે છે? સમાજને ભૂતકાળના કાળા અંધકારમાં વધારી રહેલ છે અને તે માટે તેમની તટસ્થતાને ત્યજી દઈ પિતાના ધસડી જવાથી નથી થવાનું સમાજનું ભલું કે નથી થવાની ધમની પક્ષમાં મળી જવા-તેવાં પગલોએ આદરવી જોઇએ. સુધારમૈને સાચી ઉન્નતિ. એક પક્ષ આવા પ્રકારની નિદનીય પ્રવચનમાં છે. સંખ્યાબળ—પીઠબળની પણ અતિ આવશ્યકતા છે. સંખ્યાબળ
જ જોઈએ. એલે છે, દીલગીરીની વાત એ છે કે, એવી હલી પ્રવૃત્તિમાં વધારવાના અનેક પ્રમાણિક સાધનાને ઉપયોગ થે કેટલાક - ઉમ્મરે જુવાન દેખાતા–ઘરડા માનસવાળા યુવકે પણ
અગ્રલેખ ... ... પૃષ્ઠ ૨ થી ચાલુ. સામેલ છે, તાત્કાલિક આવેશમાં આવી જઈ. આવા અપક કરશે કે મુનિજીની એ નિંદા કરશે. કદાચ ખોટા વચન આપશે. કરનારાએ એક વખત ઝાલેલું પુછડું પ્રતિષ્ઠા ખાતર અને આજ લગી જહેમ બે વાર મુનિજી છેતરાયા હેમ ત્રીજી વાર ભૂલ જણાયાં છતાં પણ નહિ છોડતાં પકડી રાખનારાઓ ભયંકર પણ છેતરવાને પ્રયાસ કરશે. મુનિજી છેતરાશે તે એક તસુનાય સમાજદ્રોહ કરી રહ્યા છે. તેમજ પિતાની જાતને છેતરી રહ્યા છે, વિકાસ વિના પરિસ્થીતિ એની એજ વિનાશ પ્રસારતી ચાલુ રહેશે. તેને તેઓને ભાગ્યેજ ખ્યાલ હોય છે. એવા મજબુત અંધકાર અને એટલે કે મુનિજી માને છે એટલાં આ આસનેએ જામેલાં અજ્ઞાનના પડદાઓ તેમની શારિરીક અને માનસિક દ્રષ્ટિ સમક્ષ માનવી સરળ નથી. એમને હદય પલ્ટો એટલો ત્વરિત શકય ખડા થાય છે અથવા તે કરવામાં આવે છે. એમાં કેટલાક સ્વાર્થ નથી. અને મૂળથી ભાવના પેટ ન થાય તે એ ત્વરિતા સાધુએ પણ હોય છે કે તેઓ જાણી બુઝીને પતે ઉધે રસ્તે જાય જણાતા હદય પલ્ટ આવશ્યક પણ નથી. છે. અને બીજાઓને દોરે છે, બીજો પક્ષ ભૂતકાળીઆ પક્ષની પ્રવૃ
' મુનિજી સુધારક છે, સુધારકને છોગ્ય ધીરજથી એમણે ભાવત્તિથી કંટાળેલો છે, એ પક્ષની અધમ હીલચાલ ઉધાડી પાડવાની
નાને પ્રચાર કરું જોઈએ. મળતાં માનવીઓનાં હૃદય પલટાવવાં એને નમવા લાગી છે. સમાજના આંદોલનો ઝીલી સમાજની સાચી
જોઈએ. આ પ્રકારના ઉપવાસ દયા નહિ પલટાવી શકે. " ઉન્નતિ સાધવાની એનામાં તાલાવેલી છે. એ નૂતન વિચારો ,
એટલે કે જૈન સમાજની ગ9 વાટે પડેલી કટો સાંધવાની
' અને બંધુત્વે ઓપતી, માનવ કલ્યાણ ઈચ્છતી જેન આલમ ધરાવનાર યુવક અને યુવકમાનસવાળાઓનું યુથ છે. એને
જોવાની મુનિ મીથીલાલજીની વિચાર સરણી જોઇ અમે એમને અધિરાઈ આવી છે. પૂણ્ય-પ્રકોપની એનામાં જવાળાઓ ભભૂકી
ધન્યવાદ આપી છીએ. મુનિ મિથીલાલ૦૦ની સિદ્ધાંત. ભકિત રહી છે. એની અધિરાર અને પ્રકંપની જવાળાઓ એના વિચાર,
અને સિદ્ધાંતને ખાતર મૃત્યુને ભેટવાની એની તપસ્વીવૃત્તિને અમે વાણી અને લેખનમાં વ્યકત થઈ રહ્યા છે, એના વિચાર, વાણી વંદના કરીયે છીએ. અને તમામ બળપૂર્વક અમે એમને ઉપઅને લેખનમાંથી તણખા-અંગારાઓ કરી રહ્યા છે. હરેક દિશામાં વાસ છોડવાની વિનંતી કરીયે છીએ.