________________
:: તરુણ જૈન ::
* નીકળી જાવ—શ્વેતાંબર મૂર્તિપૂજક સંઘમાંથી
તમે મૂર્તિપૂજક જૈન છે ? ” એક ભાઇએ રસ્તે જતાં પૂછ્યું જવાખમાં મે હકાર ભણ્યા તરતજ પેલા ભાઇની આંખમાં રતાશ આવી: શિક્ષા કરવાનું કાઇ સારૂં સાધન પાસે નહી" હોવાથી એમણે શબ્દપ્રહાર કર્યો: “તમે દબી છે. તમે કયે દિવસે મૂર્ત્તિ પૂજો છે ? મૃત્તિ પૂજક સપ્રદાયના કયા શાસ્ર માના છે ? તમને મૂર્ત્તિ પૂજક જૈન કહેવડાવવાને શું હક્ક છે ? તમારે મૂર્ત્તિપૂજક શ્વેતાંબર જૈન હોવાના દાવા છેાડી દેવા જોઇએ.”
નાશી જાય છે એનું નામ લક્ષ્મીના લાડકવાયા છે. ખરેખર, દુનિયા દાર’ગી છે એમ નહિ, પણ દુનીયા અન ંતરંગી ડ્રાય એવા મને ભાસ થયા. જ્યાં જોઉં ત્યાં નામ ખાટાં, ઓળખાણ મારી, શબ્દ ખાટાં—બધું ખોટું—બધું ભ્રમણામય.
તે દિવસે મારી. આંખ ઉધડી. મને એ ભાઇના ક્રોધ વાજમી લાગ્યા. મે ક્રાઈ દિવસ મૃત્તિ પૂછ નથી એમ તેા કહી શકતા નથી. તેમજ ક્રાઇ દિ મૂર્તિની પૂજા નહીં કરૂં એમ કહેવાની પણ મારામાં હિમ્મત નથી, પરંતુ હું રાજ મૂર્ત્તિ પૂજા કરી શકતા નથી, મૂર્ત્તિ પૂજક શ્વેતાંબર જૈન સંપ્રદાયના સધળા શાસ્ત્રોના વિધાન સમજી કે માની શકતા નથી, મારી ભૂલ મને સમજાઇ. ખરેખર મને મૂર્ત્તિ પૂજક તરિકે મારી જાતને એળખાવવાનાં હ ન હતા-નથી.
ભૂલને પસ્તાવા કરતા હું આગળ ચાલ્યા. સામેથી એક બીજા સજ્જન ચાલ્યા આવતા હતા. તેઓ કઇક ઉતાવળમાં હોય એમ મને લાગ્યું. અગીઆર વાગતાં પહેલાં આફીસમાં પહેાંચી જવાની ઉમેદ એમના સ્હેરા ઉપર સ્પષ્ટપણે અંકાયેલી હતી.
‘“ મીસ્તર ચેાકસી ? ” હું સાંભળી શકું એવી રીતે પલા ગૃહસ્થના બીજા એક ઓળખીતાએ એમને ખેલાવ્યા.
ચોકસીએ ચમકી એ ભાઇની સામે જોયું. પેલા ગૃહસ્થે કહેવા માંડયુ. ?
“ કાણુ કાઠારી ? જરૂર-જરૂર. સમાલાચના લેવાને જ ’--પણ જરા સારી રીતે લખવાની છે—એટલે વિલંબ થયેા છે.”
વાતના વિષય સાથે મને મુદ્દલ નિસબત ન હતી. પણ એટલું સમજી શકયા ક્ર ચેકસી ભાઇ કાઇક વમાનપત્રમાં નોકરી કરે છે અને તેમની સાથે જે વાત કરતા હતા તે ભાઇ કાઠારી કાં તે લેખક, પ્રકાશક અથવા મુકસેલર હાવા જોઈએ.
મને થયું કે જગત કેવુ" દંભી છે? જે માણસે દ્િ સંસાના રૂપું હાથમાં લઇને કર્યું નથી—જે માત્ર કાગળ કલન ઉપર જ નિર્વાહ કરે છે તેને ચેાસી બનવાનો-ચેકસી તરિકે પેાતાની જાતને ઓળખાવવાતા શું હક્ક છે ? અને પેલા મીસ્તર કાડારી, કાઈ દિવસ કાઠાર રાખતા નથી, કાઠાર કાને કહેવાય તે પણ નહીં જાણુતા હોય તેમને કાઠારી તરિકે ઓળખાવવાની શું અધિકાર છે ? જગતમાં તા કાણુ જાણે આવા કેટલા યે ગોટાળા ચાલી રહ્યો હશે ?
ઘેાડે આગળ ગયા એટલામાં તેા એક ભાઈ માલ્યા “ જોયુ' ને ફકીરચંદ શેઠ ફાવી ગયા ! અને પેલા લક્ષ્મીચંદ તા. દેવાળુ કાઢીને નાશી ગયા ! '' જે એક જણ ફાવે છે—એનુ નામ ફકીર છે. જો
૩
હું મૂર્ત્તિ પૂજા નથી કરતા તેથી હું મૂર્ત્તિપૂજક તરિકના દાવા ન કરી શકું, મૂત્તિપૂજકાના સધમાં મારૂં સ્થાન રહેવુ ન જોઈએ. પરંતુ આ બધા ખાટાં નામ-ઉપનામ-અટક ધારણ કરી, દુનીયાને છેતરનારાઓ પાસેથી કેમ કાઇ જવાબ નથી માગતું ? કીરચંદને ક્રમ ક્રાઇ કહેતું નથી કે ખબરદાર, તારૂ નામ ફકીરચંદ છે—તારાથી એક રાતી પાઇ પણ ન રાખી શકાય. પેલા ખાંડવાળાને કાં કાઇ નથી કહેતું કે ખબરદાર, તારાથી વીમાની આફીસમાં મેસી નેકરી નહીં કરી શકાય. પેલા ગેડને કેમ કાઇ નથી કહેતું કે ખબરદાર. તારાથી સરકારી નોકરી ન કરી શકાય ! આવે. આવા ઉધે વહેવાર સૌંસાર નભાવે છે-એમને માફ કરે છે. મને જ ક્રમ મૂર્ત્તિ પૂજક તરીકે, મારા ભાઈએ માફ નથી કરતા ?
મૂળ, વશ કે ધંધાને અંગે કાઇ વાર એવી ઉપાધિ નામ સાથે વળગી હોય એ સમજી શકાય. પણ એક જણના કાઇ પૂજે ગાંધીયાણું વેચ્યું હોય તેથી તેનાં સતાનેા ગાંધી જ કહેવાવા જોઇએ અને કપડાને વેપાર કર્યો હાય તા દોશી જ કહેવાવા જોઈએ એવા નિયમ શા સારૂ ? સગવડની ખાતર એવું બધું ચાલતું હાય તે પછી મને એકલાને જ મૂર્ત્તિ પૂજક જૈન સંધમાંથી ખસી જવાનું શા સારૂ ફરમાન થવું જોઇએ ? પાતાને કહેવરાવતા હોય સૌંધવી કે દેશા પણ માંડ માંડ પેટપૂરતા પગાર મેળવતા હાય તે। પછી એવાએએ સધપતિપણાને કે દેશપતિપણાના દંભ કાં રાખવા
એ કરતાં પણ એક વધુ ભયંકર વાત છે. દુકાનની ઉપર પાટીયુ' ચાડયુ હેાય. “ દરેક રાગના વૈદ્ય અને અંદર જઈને જોઇએ. તે જુગાર રમતા હોય. આમા તે એક જાતની છેતરપીંડી જ ગણાય, અના પરિધાન અને શૈલી જોતાં “આજૈન મુનિ છે” એમ લેાકાતે લાગે, પણ પાસે જઇને જીએ-પરિચયથી ખાતરી થાય કે આ તો સટ્ટાના ભાવતાલ કહે છે, ભકતા—ભકતાણીઓને મુહુર્ત્ત-જોષ જોઈ આપે છે, પેાતાની કાર્ત્તિ પ્રચારવાના અનેક વિધ સાધને ચલાવે છે, ત્યારે આપણને લાગે ક્રૂ આમાં દેખીતી રીતે જ છેતરપીડી છે-ધર્મદ્રોહ છે, એમને ક્રમ કાઇ કહેતું નથી-મને એકલાને જ કાં શ્વેતાંબર સ્મૃત્તિ'પૂજક જૈન સંધના આશી છે।ડી જવાનુ કહેવામાં આવે છે? મારા કરતાં પણ વધુ ભીને કાં કાઇ નથી ખેલતુ ? હું જન્મહથી મારી જાતને શ્વે. મૂ. જૈન કહેવાડી શકું, પણ આ લેકા એવા કાષ્ટ અધિકાર ધરાવતા નથી. આવી આવી વિચારમાળા ચાલતી હતી. એટલામાં કાઈએ ગાવા માંડયું.
“દુનીયાને ઊંધા ચશ્મા'’—