Prabuddha Jivan - Tarun Jain 1935 Year 02 Ank 01 to 15 - Ank 10 is not available

SR No.: 525920
Original Sutra Author: N/A
Author: Tarachand Kothari
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1935
Total Pages: 122
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 9 MB

Page 52

ર
ત #ૐ#ગ #
:: તરુણ જૈન
જેન
—; તા. ૨૦-૮-૩૫ ;
ધર્મ: આત્માના આહાર
અન્ન તથા ઘી-દૂધ અને કુળ-ઝુલના આહાર વડે શરીરને સશકત તથા દીર્ઘાયુષી બનાવી શકાય છે. અન્ન તથા ફળાહારને ઉદ્દેશ પણ એ જ છે. એમાં જ્યારે કુપ થાય છે, જોઇએ તે કરતાં અધિક માત્રામાં આહાર લેવાય છે, જીન્હા--ઈંદ્રિયની લેાલુપતાને સાષવા ખાટાં--તીખાં પદાર્થો તરફ વૃત્તિ વળે છે ત્યારે શરીરના વ્યાધિએ જોર પકડે છે.
સાહિત્ય, સ’ગીત અને ચિત્રકલા વિગેરેને મનનાં આહાર માનવામાં આવ્યાં છે. લલીત કળાા મન, મુધ્ધિને તાજગી આપે છે, એને સ્વચ્છ તથા ઉલ્લાસિત બનાવે છે. પણ જ્યારે એમાં વિકાર પેસે છે, સાહિત્ય સંગીત તથા કલામાં આશ્લીલતા કે વાસના, પાછલા બારણેથી પેસી જાય છે ત્યારે તે મન તથા બુધ્ધિને ભીરૂ, કાયર, સુસ્ત બનાવે છે. શરીર તથા મનના આરગ્ય માટે, સ્વચ્છ અન્ન તથાં વિકારરહિત કળા-સાહિત્યની અનિવાર્ય જરૂર રહે છે. પણ એ બન્ને કરતાં આત્મા જેટલે અલક્ષ્ય છે તેટલા જ અને વ્યાપક છે. આત્માના આહાર પણ એટલે જ સૂક્ષ્મ તથા સહજ હાવા જોઈએ. શરીર તથા મુધ્ધિને બગાડનારાં દ્રવ્યે, અધિક પ્રમાણમાં પ્રચાર પામે છે ત્યારે વૈદ્યો અને સાહિત્યપ્રેમી તે વિષયમાં વધુ સાવચેત રહેવા સલાહ આપે છે. સરકાર કાયદા ઘડી, પ્રજાને એ આફતમાંથી બચાવવા પ્રયત્ન કરે છે.
મહાન
જ્યારે
સૌથી વધુ ઉપેક્ષા પામેલા આહાર જે કાઇ હોય અને જે આહારના સંબંધમાં ઘણી ભેળસેળ થવા પામતી હોય તે। તે એક માત્ર આત્માના આહાર છે. એને આપણે ધર્મ કહીએ છીએ. એવી કાઈ દુન્યવી સત્તા નથી કે આત્માના આહારમાં થતાં ઝેર–વેરના મિશ્રણને રોકી શકે. ધર્મને નામે ચાલતા કલેશ તથા વિખવાદને અટકાવી શકે.
શરીર બગડે છે ત્યારે આપણુ લક્ષ સ્વાભાવિક રીતે જ આપણા આહારનું પૃથક્કરણ કરવા તરફ વળે છે. કાષણ' પ્રકારનું કુપથ્ય થયેલુ હાવુ જોઈએ એમ માનીએ છીએ અને શારીરિક બગાડનાં કારણો શોધી કાઢીએ છીએ.
આત્માના આહારમાં જયારે ક્રુથ્થ થાય છે. ત્યારે કેવી મ્હોટી આક્ત ઉતરે છે એ વાત આપણામાંના બહુ ઓછા ભાએ સમજે છે. એ કુથ્થ સમન્નતું નથી. એટલે જ અંધશ્રધ્ધા વ્હેમ, રૂઢીચુસ્તતા અને ખીન્ન વિવાદો, કલેશે। વિગેરેને મ્હાલવા મ્હાટુ. ક્ષેત્ર
મળે છે.
ધર્મ'ને નામે ચાલતા ઝગડા એ એક રાગ છે અને તેનુ નિદાન શોધવુ હેાય તે આપણા આત્માના આહાર કેટલે બગડયા છે તે
.
તપાસવુ પડશે. ધરક્ષાના નામે જે ઉશ્કેરણી ચલાવવામાં આવે છે તે પણ આત્માના અતારાગ્યનુ એક બાહ્ય લક્ષણ છે. ધર્મના નામે જે આંતરવિગ્રહ ઉભો કરવામાં આવે છે તેનુ મૂળ પણ આ આત્માના બગડેલા આહારવિહારમાં તમને મળી આવશે.
આત્માને આહાર જો ખરેખર જ શુષ્ક તથા પૌષ્ટિક રહ્યો હાય તાં ધર્મને નામે જે ઝનુન ફેલાવવામાં આવે છે, ધર્મને જ નામે જે ખાદ્ય આડંબરા અને અનાચારાને પંપાળવામાં આવે છે તે બધું અશકય અસંભવિત અનત, આત્માના શુધ્ધ . આહારમાંથી વસ્તુત: બંધુતા “માનવતા અને ઉદારતા જ પ્રકટવી જોઈએ. નીરંગ શરીરમાં જેમ લાલી અને તેજસ્વીતા સ્વતઃપ્રકાશ પામે છે, તેમ જે આત્મા શુધ્ધ આહાર મેળવે છે તેના પ્રત્યેક વ્યવહારમાં મીઠાશ અને મમતા પ્રથમ દર્શને દેખાઈ આવે છે.
ટુંકામાં, વેર--વિરાધ, કાવાદાવા, છળ–પ્રપંચ એકને ચડાવવાની અને બીજાને ઉતારી પાડવાની સાગઠાબાજી, પાતાના અધિકારને સર્વોપરિ સ્થાને સ્થાપવાની અને બાકીનાને પેાતાના પગ નીચે દવાની હલકટ નીતિ એ સર્વ આત્માના વિકૃત આહારનાં પરિણામે છે.
તમે જો ધમી કહેવડાવતા હા, તમે પેાતાને થાડા યા અધિક અશમાં ધર્મપરાયણ માનતા હા, તમારી યેાગ્યતા ક્રવા અધિકારના પ્રમાણમાં તમે ધ રૂચી ધરાવા છે એવી શ્રધ્ધા ધરાવતા હા અને છતાં તમારા રાજના ક્રિયાકાંડ કરતાં અધિક દૂર તમે ન જોઈ શકતા હા, ધાર્મિ`કતાના રંગને તમારા રાજના વહેવારમાં વ્યાપેલા ન જોઇ શકતા હૈ। તે સમજવું કે તમે જે આહાર તમારા આત્માને આપી રહ્યા છે તે દૂષિત છે. આત્માને પોષવા તથા વિકસાવવાની એનામાં તાકાત નથી. એ આહાર પોતે જ નિર્માલ્ય છે.
સાંપ્રદાયિકતા નામનું ઝેર, આત્માના આહારમાં સહેલાઇથી મળી જઈ શકે છે. કેટલાક બાવાઓ તથા ફકીરા, અજાણ્યા મુસાકરાને ઝેરી દ્રવ્ય ખવરાવીને મૂચ્છિત બનાવે છે, અને પછી એમને લૂંટી લે છે. અદાલતમાં આવા ઘણા કીસ્સા આવે છે. સાંપ્રદાયિકતાનું ઝેર, સ્વાદમાં કળાતુ નથી, એટલે જ ભકતા એ ઝેર વગર - આનાકાનીએ ગળા નીચે ઉતારી ાય છે. સાંપ્રદાયિકતામાં મૂર્છા પામેલા ભદ્રિકાને છેતરવામાં, પછી કંઇ મુશ્કેલી નથી રહેતી.
સાંપ્રદાયિકતાને અમે આત્માના આહાર નથી માનતા. કારણ કે તે માનવતાના વિકાસને વિરાધી છે. સાંપ્રદાયિક્તાના ધેનમાં પડેલા અને પેાતાની સ્વપ્નજાળમાં સડાયેલે માનવી ભલે પેાતાને સુખી, કૃતકૃત્ય માને; પણ એ કૅક્ એક દિવસે જરૂર ઉતરવાના અને હતા તે કરતાં પણ પેાતાને વધુ કંગાળ તથા પામર જોવાના,
'સંકુચિતતા અને રૂઢીબધ્ધતા પણ એવા જ ઝેરી પદાર્થ છે અને ધર્માંના આહારના નામે તેને છૂટથી ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. સમુદાયની અંધશ્રધ્ધા ઉપર જેમને જીવવું છે, સમાજની લક્ષ્મી અને લાગવગના આધારે જેમને પદધી અને પ્રતિષ્ઠા કમાવવી છે આત્માના શુધ્ધ આહારમાં આવા દૂષિત-ઝેરી પદાર્થોં મેળવે છે અને એ રીતે ધને પણ વગેર્શાવે છે.
તે
[ અનુંસધાન જુએ.......
પૃષ્ઠ 3