Prabuddha Jivan - Tarun Jain 1935 Year 02 Ank 01 to 15 - Ank 10 is not available

SR No.: 525920
Original Sutra Author: N/A
Author: Tarachand Kothari
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1935
Total Pages: 122
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 9 MB

Page 47

::
(તંત્રી સ્થાનેથી
અહી સુધી તા એક ધાર્મિક અથવા અધ ધાર્મિક અને અધ સામાજીક ચર્ચા પેાતાની ધીરી–શાંત ગતિએ ચાલે છે. એક તરફથી આરોપ મૂકાય છે તેા ખીજા પક્ષ તરફથી એને રદીયા અપાય છે. જૈન ચર્ચાના લેખક માને છે કે સુધારક વર્ગ અને કાન્ફરન્સના કેટલાક આગેવાને અંદરથી મળેલા છે અને શ્વે, મૂર્તિપૂજક વર્ગને નાબુદ કરવાના એમના હેતુ છે; સામા પક્ષ તરફથી એ વાતને ઇન્કાર કરવામાં આવે છે. જૈન ચર્ચાતા લેખક ફરીયાદ કરે છે કે આ સુધારા મૂર્તિ પૂજામાં નથી માનતા, તેથી એમની ફરજ છે ક એમણે જૈન શ્વે. મૂત્તિપૂજક સંધમાંથી છૂટા પડી જવું જાઇએ.
તરૂણ જૈનના તંત્રી સ્પષ્ટીકરણ કરે છે “મૂર્ત્તિપૂજા કે અમૂર્તિપૂજા એ પ્રશ્નો જ નકામા છે મૂર્તિપૂજાને નામે ક સાધુલકિતના નામે કાઈ પણ પ્રકારના પાખંડને પાષણ મળવું ન જોઇએ.”
આમાં કાં વ્યકિતગત આક્ષેપને સ્થાન નથી. કાઈની ઉપર અંગત હુમલા જેવું પણ નથી. માત્ર માન્યતાઓને અંગે જ યથાશકિત સ્પષ્ટીકરણ કરવામાં આવ્યું છે.
(૪) તા. ૨૫મી ફેબ્રુ. ૧૯૩૫ નારાજ, જૈન યુગના મુદ્રક અને પ્રકાશકને એક વકીલ મારફત એક નેટીસ મળે છે. “જૈન ચર્ચા”ના લેખકને; જૈન યુગના જવાબમાં પોતાની બદનક્ષી થતી દેખાય છે. ‘‘તરૂણ જૈન”નું અવતરણ પણ એમને વાંધાભર્યું લાગે છે.
લગભગ છ મહીના ઉપર શરૂ થયેલા આ કાગજી-ધાડાના પગલાં કા. આફીસમાં ગાજે છે. નાટકમા છેલ્લા અંક જેમ ત્વરિત ગતિએ
પૂરા થાય—ઘટનાઓ સકેલાતી જાય તેમ સમિતિ ખેલાવાય છે, ઉપસમિતિ નીમાય છે, ધારાશાસ્ત્રીએાની સલાહ લેવાય છે, ખરેખર મામલા અદાલતે પહેાંચશે કે ભીનું સંકેલાશે એવા સદેહા વેળાય છે. “બદનક્ષી જેવું આમાં કઈ જ નથીઃ ફરિયાદીને પોતાની સ્થિતિ એક વાર સ્પષ્ટ કરવા ધા–પછી બધુ બ્લેઇ લેવાશે'' એવા અવાજ ઉઠે છે. એકાએક, એટલામાં, પલટા આવે છે. ખુલાસાનિવેદન લખાય છે, દિલગીરી દર્શાવાય છે અને એ રીતે અમે ઉપર કહ્યું તેમ ભૂલાઇ જવાને સર્જાએલું પ્રકરણ અમર નામના પામી
જાય છે.
દિલગીરી શા માટે બતાવવામાં આવે છે, દિલગીરી બતાવવા માટે, સામા વ તરફથી શા સારૂં આટલા આગ્રહ દેખાડવામાં આવે છે અને ખુલાસા માત્ર જૈન યુગમાં જ પ્રકટ થવા જોઇએ ખીજે ક્યાંઇ મોકલવાની જરૂર નથી એવી સરતા શા માટે યેાજાય છે અને તરત જ એ યેાજના કેમ ઉડી જાય છે એ બધા પ્રશ્નો એટલા ગહન છે કે એના મંમ કાઇ છદ્મસ્થથી સમજી શકાય નહીં.
? પહેલી વાત તેા એ જ છે કે હળવા હાથે લખાતા દિલગીરીપત્રની અમારે મન કશી જ કીમત નથી. એ ખુલાસાથી સુધારક પક્ષની સ્થિતિમાં રા ય ફેર નથી પડતા. એના સિધ્ધાંતા અને એની કાર્ય શૈલીને એ ખુલાસા સાથે કઈ સંબંધ નથી.
ખીજી વાત એ છે કે જૈન ચર્ચાના લેખકની, ક્ષણભરને માટે માની લએ, કે બદનક્ષી થતી હાય તેા પણુ ચર્ચાની સાથે શ્રી ઘડીયાળીના સબંધ નિઃશકપણે સાબીત ન થાય ત્યાં સુધી એમને કેટલા ઉંડા પાણીમાં ઉતરવાની કશી જરૂર ન હતી. જૈન ચર્ચાના
તરુણ જૈન :
પાના ૨ થી ચાલુ)
:
૫
રંગ હંમેશા પલટાતા રહ્યા છે. એ જૈન ચર્ચાના લેખક પણ હંમેશા પડદાપાછળ જ રહેવાને ટેવાયલા છે. ચર્ચાના ક્ષેત્રમાં ધુમનારે પેાતાની ચામડી જરા વધુ કાણુ રાખવી જોઇએ. આક્ષેપ, આરેાપ કે કડવી ટીકાના ઘુંટડા ગળે ઉતારવાની તાકાત એમણે કળવવી જોઇએ.
છેલ્લી—છતાં સૌથી અધિક મહત્ત્વની વાત “પ્રતારણા” સંબંધી છે. અમે એ વાત જરા વિસ્તારથી ચર્ચાવા માગીએ છીએ.
થા
આ ઉદ્યોગપ’માં ‘‘પ્રતારણા” શબ્દ આખું યે આસન વીને બેઠા છે. વ્યાખ્યાને તેમજ ધાર્મિક પ્રવચનેમાં પણ આ પ્રવાહ પ્રતારણામાંથી જ વહે છે. આત્મપ્રતારણાને ખાદ કરવામાં પ્રતારણા શબ્દનો છૂટથી ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. સંસારના મૂળ આવે તે વેદાન્તીએ જેને પ્રચાત્મક સંસાર કહે છે તે અદૃશ્ય
થઇ જાય. વૈરાગ્યવાન પુરૂષો ઉપદેશે છે : “જે કંઈ તમારું નથી તેને તમે તમારૂ માની બેઠા છે, જે ક્ષણભ'ગુર છે, નાશ પામવાના સ્વભાવવાળું છે તેને સ્થિર-નિત્ય માની રહ્યાછે. તેમાં આત્મપ્રતારણા વિના ખીજું કઈ જ નથી.” અને જે કાઈ આત્મપ્રતારણા કરતુ હાય તે પ્રતારણાની પરપરામાં આગળ ને આગળ ધકૈલાય એમાં કંઇ આશ્ચર્ય નથી. મતલબ કે સંસારને કાઈ માનવી પ્રતારણાથી પર નથી. પ્રતારણાથી અસ્પૃશ્ય એવા મહાત્માએ વિરલ અને વંદનીય છે.
પણ એ તે। તત્વજ્ઞાનની વાત થઇ. કેટલીકવાર આત્મપ્રતારણાની એક પરંપરા ઘણાં નિષ્ઠુ પરિણામ ઉપજાવે છે. આપણાં કથાસાહિત્યમાં
એવી વાર્તા છે કે એક રાળ, પાતાની રૈયત પૈકીની એક કન્યા ઉપર માહિત થયેા. રૈયત તે પુત્ર-પુત્રીવત્ ગણાવી જોઈએ. પોતાની જ પુત્રી જેવી કન્યા ઉપર એ રાજા શી રીતે અત્યાચાર કરી શકે? એટલે એણે એક યુકિત રચી. તેણે પોતાના મત્રી, અમાત્ય તથા સરદારની એક સભા ખેલાવી, સૌની સામે પ્રશ્ન કયા : “આ રાજ્યના માલેક ક્રાણુ ?”
સભાએ વાબ આપ્યો : “આપ, નામવર !’
ધારો કે આ રાજ્યમાં એક અમૂલ્ય રત્ન મળી આવે । તેની માલેકી કાની ” રાજાએ બીજો પ્રશ્ન પૂછ્યું. ‘એના માલેક પણ આપ જ, નામવર !”
કન્યા એક રત્ન ગણાય. અને જો આ રાજ્યમાં એવું કાઇ રત્ન મળી આવે તો શું હું એને સ્વામી ન બની શકું?”
સભ્યો વિચારમાં પડયા. એમનાં ઉન્નત મસ્તિષ્ક ધરતી તરફ ઝુકયાં. અડધા કયારના યે વચનથી બધાઇ ચૂકયા હતા. આનાકાની સાથે એમને એ વાત મંજુર રાખવી પડી. રાજા પોતે આત્મપ્રતારણા કરી રહ્યો હતો. અને સાથે સાથે પેાતાના સલાહકાર મંડળને પણ પ્રતારણાના માર્ગે જ ધપાવી રહ્યો હતા.
અહીં, પ્રસ્તુત પ્રકરણમાં પ્રતારણાની એવી જ કઈ ક પર ંપરા પ્રવર્તે છે
“તમે સુધારકા છે, તમને સ્થિતિચુસ્ત વર્ગના સિધ્ધાંતા, માગે પસંદ નથી, ખરૂં ને !” સુધારાને પ્રથમ પ્રશ્ન પૂછવામાં આવે છે.