Prabuddha Jivan - Tarun Jain 1935 Year 02 Ank 01 to 15 - Ank 10 is not available

SR No.: 525920
Original Sutra Author: N/A
Author: Tarachand Kothari
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1935
Total Pages: 122
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 9 MB

Page 46

:: તરુણ જૈન ::
- જૈન સમાજની પુનર્ઘટના છે
તેરમી જુલાઈએ મુંબઈ જૈન યુવક સંધના આશ્રયે હિરાબાગમાં શ્રી પરમાનંદ કાપડીયાએ ઉપરોકત વિષય પર આપેલું ભાષણ નીચે મુજબ છે. ભાષણ અભ્યાસની દષ્ટિએ અગત્યનું અને આજના પ્રશ્નો પરત્વે અંગુલી નિર્દોષતું હોઈ અમારા વાંચકેનું અમે
[,
બાન ખેંચીએ છીએ.
જૈન સમાજની પુનર્ધ ટનાને વિગતવાર વિચાર કરવા પૂર્વે જૈન આ ૩૨૫૮૮૯ કુલ ભણેલામાં અંગ્રેજી ભણેલાની સંખ્યા સમાજની વર્તમાન પરિસ્થિતિનું સામાન્ય વિહંગાવલોકન આવશ્યક ૩૧૯૭૦ છે. આ આંકડા ઉપરથી માલુમ પડે છે કે સ્ત્રી કેળવણીમાં છે કારણ કે વર્તમાન પરિસ્થિતિના સર્વદેશીય ખ્યાલ સિવાય કેવી
પહેલાંની સરખામણીએ આપણે કાંઈક પ્રગતિ સાધી છે. પણ પુનર્ધટના જરૂરી છે અને થઈ શકે તેમ છે તેની કલ્પના આવવી
સ્ત્રીઓની કુલ સંખ્યા ૬૬૭૨૯ છે તેમાં માત્ર ૫૪૯૯૨ અક્ષરજ્ઞાન મુશ્કેલી છે. જૈન સમાજની પરિસ્થિતિની ઉજળી તેમ જ કાળી બને
પામેલી હોય તે ખરી રીતે તે હજુ શોચનીય જ ગણાય. ૩૨૫૮૮૯ બાજુ છે. પ્રથમ ઉજળી બાજુ જોઈ જઈએ કે જેથી આપણને
તો માત્ર અક્ષરજ્ઞાન પામેલીની સંખ્યા છે તેમાં અંગ્રેજી ભાષા જાણમાત્ર કાળી જ નિરાશા જનક જ–બાજુ જોવાની ટેવ પડી છે એવો
નારની સંખ્યા તો અતિ અલ્પ છે અને કોલેજ સુધી તે બહુ જ કોઈ આક્ષેપ ન કરે. આપણી જૈન સમાજમાં એવી ચાર વિશેષ તાઓ છે કે જેને વિચાર કરતાં આપણને અભિમાન આવે, આનંદ
ઓછા છોકરાઓ પહોંચે છે. ઘણા ખરા છોકરાઓ થી પાંચમી થાય અને ઉજજવળ ભાવીની સદા આશા બંધાય.
અંગ્રેજીમાં જ સ્કુલ છોડે છે અને બહુ બહુ તે મેટ્રીકનો દરવાજો ઉજળી બાજુ.
દેખીને પાછા ફરે છે. થોડા વખત પહેલાં પનાલાલ પુનમચંદ હાઈ(૧) જૈન સમાજ અન્ય વર્ગોની અપેક્ષાએ ઉજળા છે ધનિક છે સ્કુલના આચાર્ય શ્રી તેલંગે પણ આવી જ પરિસ્થિતિનું સમર્થન પ્રમાણમાં સુસ્થિતિ સંપન્ન છે. (૨) જૈન સમાજમાં ધર્મભાવના કર્યું હતું. જો કે તે નિશાળ ખાસ કરીને જેન વિદ્યાર્થીઓ માટે હજુ જીવતી છે. પોતાની સમજણ મુજબ ધર્મને આચારમાં મુકવાની છે છતાં જેટલા જૈન છોકરી નિશાળમાં દાખલ થાય છે તેમાંથી અહિંસા ધર્મને અનુસરવાની આપણુમાં પ્રબળ વૃત્તિ રહેલી છે. પાંચ ટકા પણ મેટીક સુધી પહોંચતા નથી. ' ધર્મ આપણા જીવનમાં ઓતપ્રત ગુંથાયલો છે અને ધર્મ રક્ષાની - પામર સ્ત્રીઓ.
•
પામર સંએિ . આપણે સતત ચિન્તા સેવતા રહ્યા છીએ. (૩) જૈન સમાજ બીજા સમાજની સરખામણીએ વિશેષ ઉદાર છે અને પિતાને યોગ્ય સ્ત્રી સમુદાયની પરિસ્થિતિ વર્ષો થયાં એવીને એવી જ ચાલે લાગે તેવા ધાર્મિક કાર્યમાં જેન પ્રજા છૂટે હાથે પૈસા ખરચે છે. છે. આજ કાલ કઈ કઈ બહેનો કૅલેજ સુધી પહોંચે છે અને કોઈ કાઈ ધનપરાયણતા જૈન સમાજને ભારે માટે ગુણ છે. (૪) જૈન ગ્રેજ્યુએટ પણ થાય છે પણ સમગ્ર સમુદાયની દૃષ્ટિએ આ પ્રગતિ સમાજમાં વ્યાપારી સાહસ છે અને વ્યાપાર ખાતર અને જેને ખુબ
અતિ અલ્પ છે. આજે આપણી સ્ત્રી પણ અન્ય સ્ત્રીઓ જેટલી જ દેશ, પરદેશ ખેડે છે. વ્યાપાર એજ જૈન સમાજનું મેટામાં. મોટું અવલંબન છે.
પંગુ, અસહાય, અને પામર છે. આજે કુલ જૈન સ્ત્રીઓની વસ્તી કાળી બાજુ.
૬૦,૬૭ર૯ છે તેમાં ૧૩૪૨૪૫ એટલે કે બાવીશ ટકા વિધવાઓ છે.
આ વિધવાઓને પ્રશ્ન આજે પણ જરાએ ગંભીરતા કે સહાનુભૂતિથી આ ચાર વિશેષતાઓની સામે હવે આપણે બીજી બાજુ વિચા
વિચારતો જ નથી. જે સમાજનો આવડો મોટો ભાગ નિરૂપયોગી રીએ (૧) પ્રથમ તો આપણે વસ્તીમાં દિન પ્રતિદિન ઘટતાજ જઈએ છીએ. આજે આપણી અને ફીરકાઓની મળી કુલ વસ્તી
અને પરાવલંબી જીવન ગાળે છે તે સમાજ આગળ વધવાની ૧૨૫૧૩૪૦ ની છે. હિંદુસ્થાનની કુલ વસ્તી દશ ટકા વધી છે જ્યારે
આશા કેમ રાખી શકે? આપણી દશ વર્ષ પહેલાની વસ્તીમાં ૧૧૮૦૦ નો ઘટાડો થયો છે. આરોગ્ય હિનતા. આજ ગાળામાં ખ્રીસ્તી સમુદાય ૨૨ ટકા વધ્યો છે તેની કુલ વસ્તી
આપણુ આરોગ્ય સંબંધી વર્તમાન સ્થિતિ અતિ ખેદજનક ૬૨૯૬૭૬૩ છે. બૌધ્ધ સમુદાય ૮૩ ટકા અને શિખ સમુદાય છે ટકા વધ્યા છે. આમ ઉત્તરોત્તર ધટતી જતી જૈન સમાજની સંખ્યા
છે. જૈનોનું મરણ પ્રમાણ બહુ મોટું આવે છે તેમાં પણ બાળકો ભાવિને ખુબ ચિન્તાજનક બનાવે છે.
અને સ્ત્રીઓનું મરણ પ્રમાણ એકાવનારું હોય છે. રમત ગમત કે કેળવણીમાં મામુલી વિકાસ. , ,
કસરત શું તે આપણે જાણતા જ નથી. આપણી રહેણી કરણી ખાન• કેળવણીના વિષયમાં આપણે છેલ્લા વીસ વર્ષ માં બહુ જ મામુલી
પાન-જીવન વ્યવસ્થા સર્વ કાંઈ આરોગ્ય પોષક નથી પણ તન્દુરસ્તીને પ્રગતિ કરી હોય એમ જણાય છે. આ બાબત નીચેના આંકડાઓથી તાડનારું છે. આપણે ખેરાકે અહિંસાનો કેટલોક રૂઢ ખ્યાલ ઉપર વિશેષ સ્પષ્ટ થશે.
રચાય છે. તેમાં કંઠેળ, ફરસાણ અને મિષ્ટાન્ન મુખ્ય છે. આરોગ્ય ઈ. સ.. કુલ ભણેલાની સંખ્યા ભણેલી સ્ત્રીઓની સંખ્યા.
અને બળ વધક પદાર્થો બહુજ ઓછા પ્રમાણમાં વપરાય છે. કેઈ ૧૯૧૧ - ૩૧૮૬૮૫
- ૨૩૧૨૦ ૧૯૨૧
જૈન મલ્લ-કસરત બાજ કે ખેલાડી કદિ સાંભળવામાં આવતા જ નથી. ૩૧૩૪૧૬ : હ. ૪૩૪૬૩ ૧૯૩૧ ૩૨૫૮૮૯ ૫૪૯૯૨
[વધુ આવતા અંકે.]