Prabuddha Jivan - Tarun Jain 1935 Year 02 Ank 01 to 15 - Ank 10 is not available

SR No.: 525920
Original Sutra Author: N/A
Author: Tarachand Kothari
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1935
Total Pages: 122
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 9 MB

Page 28

.:: તરૂણ જૈન : :
જૈન સમાજ અને કેળવણી
મહારાષ્ટ્ર મા
આવે છે. તેની માન્યતા
મારી માં
એ વહેમ
એટલું કહેવું તે આવશ્યક છે કે ધર્મ સમાજની ઉન્નતિના એક
અંગ તરીકે ગણી શકાય પરંતુ આખા અંગરૂપે તેને મહત્વ - ' આપવું એ એક પ્રકારની ભ્રમણા છે. ગાંડપણ છે.
અનેક લક્ષાધિપતિ જૈન હોવા છતાં પણ તેની જાતિના બાલકે (કેળવણી એ આજના યુગને મુખ્ય પ્રશ્ન છે. સમાજની કેળવણી વગર ઉછળે,-જીવન જીવે એ ખરેખર આપણને શરમાવનારું પ્રગતિને તે અવરોધતાં પ્રશ્ન પર કેટલાંક વિચારે નીચે છે. આંગળીના વેઢાં પર ગણાય એટલાં દાનવીરોએ આ ક્ષેત્ર તરફ રજુ થાય છે.)
પિતાનો ઉદાર હસ્ત લંબાવ્યા છે તેમને ધન્યવાદ ઘટે છે. પરંતુ હીરા અને મોતીના ઢગલામાં રાચવા છતાં પણ જૈન સમાજ જ્યાં વિશાળ મદદ જોઈએ છે ત્યાં આટલી સેવાથી શું વળે ? કેળવણી ઉન્નતિને પંથે વળી શકતો નથી એ મહા દુર્ભાગ્યની વાત છે. વગર સમાજ કે દેશનો ઉધ્ધાર નથી એ વસ્તુ તો હવે દીવા જેવી ધનની સમૃદ્ધિ, પાઈ પાઈને પૈસા વાપરવાની ટેવ, ચીવટ અને સત્ય છે. તેની પર લાંબી વિવેચના કરવાની જરૂર નથી. પરંતુ ચોકસાઈ હોવા છતાં પણ જેનોની દુર્ગતિ થતી જાય છે. ખોટાં જે ગરીબાઈ અને બેકારી અત્યારે આપણી જાતિના જુવાનમાં વહેમ અંધશ્રદ્ધાળુ રીતરિવાજો અને અતિ ધર્માધતા જાતિના હાડ- પ્રવતી રહી છે તે તરફ આપણે આંખ વિચામણું કરીએ તો ચામ ચૂસી જાય છે. સમાજના આ ભીંસતા રીત-રિવાજે અજ્ઞા- સમાજના આપણે ગુન્હેગાર કહેવાઈએ. નતાના તિમિર વધુને વધુ ગાઢ પાથર્યો જ જાય છે.
કેળવણીની દિશામાં ગુજરાત કાંઇક પ્રગતિ કરી રહ્યું છે. પરતું પૂર્વે જૈન સમાજને ડકે ચોમેર ગાજતા દૂર દૂરના દેશાવરમાં મહારાષ્ટ્ર, મારવાડ અને કચ્છ દેશમાં તે કેળવણી ધણાં અ૯૫ પણ શાસનની આણ વર્તતી મોટાં મોટાં અમર બંધીઓ પણુ પ્રમાણમાં જોવામાં આવે છે. આ દેશમાં અજ્ઞાનતાનું કારણ મોટે જેનોની રાજકારણમાં સલાહ લેતા, ટુંકમાં કહીએ તે જ્ઞાન-શકિત . ભાગે ખેટા રીતરિવાજો અને જૂની માન્યતા જ છે. તેમની આ અને વ્યવહારમાં જેન જાતિ અગ્રપદે વિરાજતી.
મનોદશા જે આપણે પલટાવવા પ્રયત્ન કરીએ. જે વહેમ અને આજે એ પરિસ્થિતિ રહી નથી. સમાજપર મેરી હલા વિચાર વાળમાં તેઓ જકડાઈ ગયા છે, તેમાંથી જે આપણે તેમને થઈ રહ્યા છે. રૂઢિચુસ્ત ધર્મનું નાક પડકી' સર-અવસર જોયા વગર મુકત કરીએ તે જરૂર આ દેશના જેને પણ પ્રગતિ સાધી શકે. પિતાની શકિતનો દુર્વ્યય કરી રહ્યા છે. તેમને નથી સમાજની ધર્મને નામે ખોટે ભય બતાવી મનુષ્યને તેની પ્રગતિના માર્ગમાં ઉન્નતી કરવી કે નથી સાધી પિતાને ઉત્કર્ષ ધર્મ તેમના દેહનું અંતરાય રૂ૫ થવું એ એક શત્રુની ગરજને, સારનારું છે. જેઓ તેમજ આખી જાતિનું કલ્યાણ કરી નાંખશે આવી તેમની જરી- આ માર્ગમાં અવરોધના કાંટા વાવે છે તેઓ સમાજને શત્રુ સમાન પુરાણી મનોદશા હોય છે.
છે અને તેમને સખ્ત નસ્થતની જરૂર છે. ' એકંદરે જો જોઈએ તે જૈન જાતિ સમૃદ્ધ અને લક્ષ્મીની દિલગીરી ભરી વાત તો એ છે કે સમાજના બડેખાંઓને આજે રેલ છેલમાં રાચતી કરી શકાય. આમ છતાં૫ણ જૈન સમાજમાં કેળવણીનું મહત્વ સમજાતું નથી. જ્ઞાતિની પટેલાઈ અને ધર્મની કેળવણીને નામે મોટું મોટુંજ ફરી વળ્યું છે. જડવાદી માન્યતાઓએ બાંગ મારવા સિવાય તેમનાથી બીજું કાંઈ થઈ શકતું નથી. ખરું સમાજના કલેવરને એવો તે પોતાના સાણસામાં ઝાલી રાખ્યો છે કહીએ તે સમાજની તેમને પડી જ નથી. સત્તા તેમના શેખની કે તે તેમાંથી જરાએ છૂટતો નથી. પરિણામે કેળવણી અને મનુષ્યને વસ્તુ છે, કર્તવ્યની નહિ આવી મનોદશા તેમના મગજમાં ઘૂસી ગઈ છે. બારમે પ્રહ લાગુ પડે છે.
જૈન સમાજમાંથી અજ્ઞાનતાં મિટાવવાની સૌથી અધિક જરૂરીકેળવણીની શી જરૂર છે? પછી કરશે. કોણ? ઉઘોગ આત આજે ઉભી થઈ છે. આ તરફ હવે આપણે દુર્લક્ષ્ય રાખવું મરી જશે અને છોકરે જાંગલા જે થઈ ધમને ડૂબાડશે. ભણવા પરવડે એમ નથી સમાજના હિતેચ્છુઓએ આ તરફ પિતાનું લક્ષ્ય કરતાં ઘરની રખેવાળીમાં છોકરો પડેતો ભવસાગર તરવા જેવો કેન્દ્રિત કરવું ઘટે છે. સંતોષ વૃધ્ધોને અને વડીલોને થાય છે. આ સ્થિતિ પલટાવે જ કેળવણી પરિષદ જેવી સભા બોલાવી તેમાં વિચારોની આપણે છૂટકે છે.
આપલે કરી કાઈ નકકર યોજના ઘડી નાંખવામાં આવે તે આજે જેઓ ભણી શકે એવી સ્થિતિમાં છે તેઓ ભણવા જરૂર સમાજને તે લાભદાયી થઈ પડે. ધર્મને નામે ધનના ઢગલાં માંગતા નથી. જેમને ભણવાની ઉત્કંઠા છે તેમને સમય અને સ્થિતિ અને ઉપદેશ કર્યા કરતાં, આ દિશા તરફ દ્રશ્ય તેમજ શકિત ખર્ચા અનુકૂળ નથી. જેન જાતિ ધનિક અને સખાવતી હોવા છતાં પણ નાંખવામાં આવે તે જરૂર તે સમાજ અને ધર્મને લાભદાયી થઈ તેના પૈસાનો દુર્વ્યય થઈ રહ્યો છે એમ કહીએ તો તે ખોટું તો નથી જ. પડે. એ આજે નહિ તે કાલે પણ સમય દેખાડી આપશે.
દેવ મંદીરમાં ધનના ઢગલા ખડકે જવાથી ધર્મ, સમાજ કે એક-બે જૈન વિદ્યાલય, બે ત્રણ શિક્ષણ ફંડે કે થોડીક પાઠમનુષ્યની ઉન્નતિ થતી નથી. જેઓ આ માન્યતા સેવી રહ્યા છેશાળાઓથી સંતોષ પામી બેસી રહેવાનું નથી. ગામે ગામ શાળાઓ તેઓ મૂર્ખાઓના સ્વર્ગ માં વસે છે. અને ધર્મ સમાજ આખાની થઈ જવી જોઈએ ઘેરે ઘેરે કેળવણીને મંત્ર પહોંચી જવો જોઈએ. ઉન્નતિ કરી છે ખરી ? આ પ્રશ્ન લાંબી વિચારણાં માંગી લે છે. પરંતુ જ્યારે આમ થશે ત્યારે જ સમાજ પ્રગતિને માગે આગે કદમ ભરશે. -