Prabuddha Jivan - Prabuddha Jain 1932 Year 02 Ank 01 to 10

SR No.: 525917
Original Sutra Author: N/A
Author: Chandrakant V Sutariya
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1932
Total Pages: 82
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 8 MB

Page 7

An
૧૦ ૨૯-૧૦-૩૨
પ્રબુદ્ધ જૈન. સિચન પામ્યા છે, તે જ શાસ્ત્રો જે જૈન સમાજને ઢીલાને શિથિલ બનાવે છે, તે તે જૈન શાસનના અજોડ સિદ્ધાતાનુ કંઇક અંશે અજ્ઞાતપણું દાખવે છે. પ્રજા જે મુજબ સિદ્ધાંતનું ગ્રહણ કરે છે, અને સાચા સ્વરૂપમાં તેનુ રસપાન કરે છે, તે મુજબ ચેતનવંતી બને છે, લેખકે જે જે લખ્યું છે તે તે વર્તમાન પરિસ્થિતિને કંઇક અંશે લાગુ પડી શકે. પરંતુ ભૂતકાળમાં જ્યારે સાતે સ્વરક્ષણની ચિંતા હતી, જ્યારે આજના યંત્રવાદી સાધના અને કૈાવતહારક તત્ત્વ ઓછાં હતાં. જ્યારે મહાજનને પોતાના પરિબળ પર ઝુઝવાનું હતું. ત્યારે જૈનપ્રજા શારીરિકઅને અન્ય સહવાસી પ્રજાની સાથે જ ઉભતી તે નિઃશંક બીના છે. વળી જે ધારપરમાં અગીઆર-અગીઆર મત્રી જૈન હતા. તે ઉલ્લેખ તેમના મુદ્ધિ, કૈાશલ્ય, મુત્સદીગરી અને સમાજના નાયકપણા માટે પૂરેપૂરી સાીતિ આપે છે. અને વર્તમાનકાળે પણ જૈન પ્રજા રાજકિય, સામાજિક કે અન્ય દેશહિત વિષયક પ્રશ્નામાં પછાત હાય તો તે હાલના સમાજની અને સ્વદેશ પરાધિનત્વની દુઃખદ પરિસ્થિતિનું ભાન કરાવે છે. આજ તે! નથી ક્ષત્રિમાં ખરૂ ક્ષાત્ર તેજ યા ટેક કે વચન માટે દેહ સમર્પણુ કરવાની તીવ્ર ચ્છિા અને નથી બ્રાહ્મણામાં પૂર્વ પરિચિત વિદ્વતા કે શુધ્ધ મનેાભાવના, જે આજ વૈશ્યમાં નિબળતા અને બીકણપણું દેખાય છે, તે તેજ રાહે ક્ષત્રિમાં પરાધિનપણાએ અને બ્રાહ્મણામાં ભિક્ષુક વૃત્તિએ ધર ધાયું છે.
દ્વિતીય જૈનપાત્ર શિવભ્રાંત જતિનુ છે, કથામાં આ પાત્રને જા અભટ જેટલું અગત્યનું ગળ્યુ છે. અસલના સમયમાં પાલીતાણા અને તેની ચેાપાસના પ્રદેશમાં યતિઍનુ વિશેષ ચાલતું, તે પુસ્તક ઉપરથી તેમ જ અન્ય દંતકથાએથી સ્પષ્ટ સમજાય છે. ધારપરનગર કદાચ વર્ણવ્યા મુજબ સમૃદ્ધિશાળી હાય, તે અગાઉના વખતમાં ધમને રાજ્યધર્મ બનાવવાની લાલસા પ્રત્યેક ધર્મોના મુત્સદ્દીઓમાં હતી. તે ત્યાં પણ હયાત હાય આટલુ સ્વીકારતાં છતાં પણ શિવભૂતિ યતિ જેવા બાહોશ શાસ્ત્ર, કુશળ અને મુત્સદ્દી વ્યક્તિને કામાંધ અને હિંસક ચીતરવામાં આવ્યા છે. તેમાં કંઇક દૃષ્ટિવક્ષેપ લાગે છે. કવિશ્રીએ આ કલ્પિત પાત્રને બેહદ અન્યાય કર્યાં હોય એવુ વાંચકને જરૂર ભાસે.
ધ
આ ઉપરાંત અકબરની સનદ વિષેના સંવાદ પણ વિવાદાત્મક અને હાસ્યાસ્પદ છે. આ સનો વિષેનું સમન અત્યારના નિર્ણયામાં કે ઉભય પક્ષના નિર્ણિત સ્વામિત્વમાં કાંઈ એબ્રુ વસ્તુ કરી શકે તેમ નથી, નવઘણની કીર્ત્તિ ભારતવર્ષમાં સુવિક્તિ હોય તે તેનાથી બાદશાહ અકબર અજ્ઞાત રહે તે સંભવિત નથી. કારણ કે અકબરની રાજ્યપધ્ધતિ તે આજની બ્રિટિશ રાજ્યપધ્ધતિ જેટલી જ નિયમસર હતી તેમ ઈતિહાસ કહે છે. . અકબર જેવા કુશળ રાજ્યકર્તા પૂરતી તપાસ કર્યાં વગર આવી અગત્યની સન ંદ લખી આપે તે પણ કેમ માની શકાય. એટલે એ સનંદપત્રકા કયા પક્ષ મજબૂત કરે છે તે ૨. સઘળી બાબત વિવાદાત્મક હાઈ તિહાસકારો જ તેના નિર્ણયન આપી શકે છે. નવલકથાકારો આવી બાબતમાં ઘટીત અને મર્યાદિત છૂટ લે તે જ ઇચ્છનીય છે. અને છેલ્લા શત્રુ જય નિણૅય બાદ આ ભૂતકાળના દસ્તાવેજોની પણ ખાસ અગત્ય હવે ઘણી ઓછી રહી છે. અને આ પ્રશ્નમાં તેા તવારીખ વિષેતી ગંભીર ભૂલ થઈ હોય તેમ જણાય છે. કિન્તુ આ પ્રશ્ન આંટી ઘુટીવાળા હાઇ સંશાધક વર્ગને સોંપીએ તાજ ડીકં
આમ, જૈન પાત્રાને અકુદરતી અને વિકૃત બનાવવામાં મી॰ મહતાના શું ઇરાદ્ય હશે? આ ભૂલ તેઓશ્રી તેમના
७
અન્યગ્રંથમાં સુધારે તો તે ખરા પ્રાયશ્ચિત માટે અમે જરૂર એમને અભિનંદન આપીશું. તેઓ નવલિકાઓદ્રારા ગુજરાતને સ્વચ્છ સાહિત્યસુધાનું પાન કરાવતા રહેશે. તે ગુજરાતના વાંચક વર્ગ તેને અનાદર નહિ જ કરે. ગુરગિરાના પ્રદેશમાં જરાયે કાળપ કે અસ્વચ્છતા આવે તે તે દોષનાં ફળ ગુર્જરવાસીઓએ જ ચાખવાનાં છે. ગુર્જર બાળક આજ નિર્મળ અને તાજગી ભર્યું" સાહિત્યપાન કરવા આતુર છે. તેની તૃષા છીપાવવા ગુજરાતના સઘળા લેખકે ગુરમાતના સતાનેને અંધકારમાં ન અથડાવતાં શુધ્ધ પ્રકાશ આપી ઉપકૃત કરશે. તે તેમાં તેમની શાભા છે અને ગુજરાતની કીર્ત્તિ છે.
છેવટે એક સૂચન કરવુ' અગત્યનુ છે. નવલકથાકાર પોતાનાં ગ્રંથ જનતા સમક્ષ ધરે તો તેની પ્રશંસા કે ઘટતી ટીકા કરવાના વાંચકવર્ગને સંપૂર્ણ હક્ક છે, કિન્તુ આ સઘળું સાજન્યતાપૂર્વક થતુ હોય તે તેમાં ખરી મજા રહેલી છે. અને આ ટીકા દ્વારા પત્રકારો પોતાનુ મતથ્ય મર્યાદિત ભાષામાં વ્યક્ત કરતા હોય તે જ અન્યાન્ય કલેશ થવાનો છે અવકાશ રહે.
2 SANGSENG VINTASONE SAVED SEA ONE SEEN
દીવાળીમાં બહાર પડશે. મુંબઈ પન્નુસણ વ્યાખ્યાનમાળા, કિંમત રૂ. ૦-૬-૦ વીશનકલ ઉપર ખરીદ કરનારને રૂ. ૦-૪૦
તમે જાણા છે ?
આપણા સમાજમાં ધાર્મિક અને સામાજીક પ્રશ્નાપર અનેક ઘા થઇ રથા છે. એટલે જનતા વિચાર વમળમાં ગુચવાઇ રહી છે. તેવા પ્રસગે જનતાની ખરા રસ્તે દાવણી કરવાના હેતુથી ગત પશુસણમાં મુંબઇમાં પતિવય શ્રી સુખલાલજી, પંડિત દરબારીલાલજી, પતિ નાથુરામ પ્રેમી, ડૉ પ્રાણવનદાસ મહેતા, શ્રી મેહુનલાલ ભગવાનદાસ સેાલીસીટર, શ્રી ઉમેદચંદ ખરાડીઆ માહનલાલ દલી ચંદ દેશાઇ વગેરે વિદ્વાના અને પિત્તેાએ “ગુરૂપદ અને શિષ્યપદની લાયકાત શી શી ? શાસ્ત્ર અને સ્ક્રૂ વચ્ચે શે ફેર છે? ત્યાગી કેવા હેાવા જોઇએ ? ભ્રમ અને સમાજ, અધ્યાત્મ, સર્વ ધર્મના મૂળ સિધ્ધાંતા, ધના ભ્રમ, ધર્મ અને વ્હેમા, વિ વિષયા પર સ્વતંત્રપણે નિડરતાથી દાખલા દલીલા સાથે અભ્યાસ કરવા ચેાગ્ય ભાષા આપેલાં તે વાંચવા મળશે. આથી તમે ગ્રાહક ન થયા હો તે આજે જ તમારૂં નામ નોંધાવો,
ક્રાઉન સેાળ પેન્ટ પાણાઅસેાથી સેા પાનાના પુસ્તકની આછી કિંમત રાખવાના એજ હેતુ છે કે દરેક જણ લાભ લઇ શકે, તેમ કોઇ પણ ગૃહસ્થ છૂટથી લહાણી કરી શકે
પતિ દરીલાલજી અને પતિ નાથુરામજીના ભાષણા નાગરી લીપીમાં ને હિન્દી ભાષામાં આપ વામાં આવ્યાં છે, તેમ તેના ટુક સાર ગુજરતીમાં આપવામાં આવ્યા છે. 1
૨૬-૩૦ ધનજી સ્ટ્રીટ, મુંબઇ,
EAGANGAVEN EN DAAR
મત્રી, મુખઇ જૈન યુવક સંધ
chh