________________
૧૮૮ passed capc@o
તરૂલ્સ જૈન presidentતા. ૧૬-૧૦-3 ,
છોકરી એ ઘસીને કા પ્યું.” એ
. પાતે ૧૮૩ થી ચાલુ ] નવનીતલાલ રાણી ખાતાના મુકાબૂ અધિકારી હતા. પન્ના કમાય તેમજ તેની જીંદગી નમે એમ હતું ઉદ્ધાવસ્થામાં પ્રવેશ કરી ચૂકેલાં તેમના . માતા પીતા પુત્રની નહિ, પણ્ નવનીતલા બે મુદ્દા ધ્યાનમાં રાખી પજાને મા છાયા નીચે સતૈયથી વન વનિત કરતાં હતાં કારણુ કે માર્ગે દોરી હતી. પ્રથમ મું: વિધવા મરજીઆત વૈધવ્ય ‘કમળાવહૂ’ નવનીતલાલની ધર્મપત્તિ -એ પરણીને સાસરે પાળવાજ માગતી દાલતે તેને આર્થિક રીતે સ્વતંત્ર બતાવવીજ આવતું જ પિયેરમાં મળના ઉચ્ચસરકાર, કેળવણી અને સ્વ. જોઈએ, બીને મંદ પોતાને પ્રિય એવી પ્રવૃત્તિમાં જીવન અધિથી ધરને બધો ભાર ઉપાડી લીધો હતો. નવનીતલાલની સમર્પણ કરવું એ પણ જીવનને નિર્મળ રાખવાને એક માર્ગ –ાની ટ્રેન પન્ના હાઈસ્કૂલમાં ભણુતી હતી. કમળાવડુના છે. અલબત એમાં પણુ ભયસ્થાનો રહેલાં છે. એ , તેની ધ્યાન સંતોષકારક કારભારથી ઘરમાં સંપ અને શાન્તિનું સામ્રાજ્ય દ્ધાર નહતું. પરંતુ તેને પાના નૈતિક જીવનમાં વિશ્વાસ હતે.
નવનીતલાજ આમ નિર્ભય હતે. પણુ લેક અભિપ્રાય
નિબંધ ન જંત, પ્રક્રાની પ્રત્યેક પ્રવૃત્તિમાં, પ્રત્યેક હલન નવનીતલાજો પેતાની બહેન પન્નાને કેળવણી અાપવામાં અશ્વનુમાં તેને શંકા આવવા લાગી, અલબત્ ચાલી આવતી ખૂબ કાળજી રાખી' હતી, પંજાએ હાઈકુલમાં મૂછ છ હીના ચિત્રમાંથી માત્ર ભૂલનારનૅ જગતની રીક્ષાને પાવે ઘર પાસ કર્યા બાદ સંગાવ્હાલાની ટાક[, વૃદ્ધ માતાપિતા થવુંજ પઢે છે, પરંતુ આ કિસ્સામાં તે પુષ જાતની વિશ્વ અતી મામક અને અન્ય લોકોની નિદ્રાધી કળા-પાની દષિએ તેમાં કા’ક ગાધી કર્યું. અને પ્રજાની વાતે ચાલવા
છા મેટ્રીક પાસ ક્રી કોલેજમાં જવાની હોવા છતાં-અને- માંડી. મધમ નજીવી લાગતી વાતે નિંદા પુરાણૂમાં ફેરવાઈ છાએ મદનલાલે તેનું લગ્ન પેતાનીજ નાતિના મુંબઇમાં ધંધાથે ગઈ. અને જ્યાંને ત્યાં પા ચયના વિશ્વ થઈ પડી. વતા એક શ્રીમતિના સ્ત્ર સાથે કર્યું", પાના પતિ ભણેલા ગણેલે નવનીતલાલ અને તેના કુટુંબ કરતાં તેનાં સગાં દ્વાતાં અને અને પિતાના ધંધામાં પારંગત હતે. પરંતુ જમ્યા પ્રસંગોમાં નાતીલાને ક્યારેક નાક કપાવા' નો ભય લાગવા માંડયે બને છે તેમ શ્રીમંતાઈ સાથેજ જમેલા કેટંલા# ૬ થી અને એ બીકને લીધેજ તેએા પાની ક્ષી, ચિંતા રાખે તેનું જીવન મુક્ત ન હતું, અને એ દુર્ગાના પ્રતાપેજ કોઈ છે એમ '' ચેક 'હેતા ? પાતાનાંજ ખાષ પરખી ન શકનારે છુપા રોગ જે તેના કિલ્લાને કબજો, મેળા કૅ મેં બીને ઉપશું. આપનારાપશપફારી' ડિવાના હતાથ હિંન્દુ હરકતથી નવનીતલાલ અનુષણ હવે,
સંસ્કારમાં ક્યારેય ક્યાં તો પડર્યું છે ? 0 પાસ પરી સાસરે ગઈ. સ્વામીના સહવાસમાં આવતા ' એ નિtપુરાણ પ્રતિપક્ષ અને પુરાણમ મેમ ને રતિ ચટ્ટાર પત્તા કેટલીક વાતે પામી ગઈ. તેના, હદયને આવડત પર્દાના જાવામાં આવી ગયું. તે ખુદ, મુંબઇ, ધડીભર લાગે. ધ્રુવે શું કરવું?' એ વિચારમાંને વિચારમાં છએક માસ શરમની મારી ધરના ખૂણે પેસવા પણ તૈયાર થઈ, પણુ નવનીત વિતી ગયા. પરા પિયેરમાં પાછી આવી. એકા મહીને સ્ત્રી લાલના પ્રેમસાહન અને પ્રેરણુડૉ બંને પક્વા અણુનમ રહી. પાળે , અને ત્રણેક મહિના વીત્યા ત્યાં પણ ' પદના શ્વસુરપક્ષમાં સાસુ, સસરા, એ વિંધુર જેટ અને પતિ પર કે સીધાબે ધ્રા વિષવા બની. માખ કટુંબ એક નન્દ એટલાં દૂતાં. પરાં રડયા પછી તેને સાસરે શાકમાં 3
મેકલવાના મંન થયેલે પશુ પરત જ પૈનાના પુત્રને ભરૂખી " હૈડે સમય વિત્યાખાદ્દ નવનીતલાલ પંડ્યાને દિશા જનાર ચુડેલને સંધરવા મવમુર. પક્ષ તૈયાર ન હતે, એટલે સવા અને જે તેના શ્વસુર પક્ષના માસે રક્ત માપે તે લાચારીએ પન્નાએ ભાઇનું શરણું સ્વીકાર્યું હતું. પણુ પુવાના પામે તેડી લાવવા મુંબઈ ૫. થોડા હિંવસ રહી પુત્રીને જે એવા નિર્માલ્ય ન દૂતા કે તેઓ લેક નિન્દાને ચતે તેડી છે? મળ્યા, જ
જુવાળ જોઈ રહે ! તેમણે આડકતરી રીતે બીજા મારફતે પ્રઘાને વિધવા ખૂન્ય છ એક માસ વિત્યા. તેનું દુ:ખે મેતાની નૈટીસા પણુ મેa%ારી હતી, છેકે વાતું વધી પડતાં છે કે વિસારે પડ્યું. એટલે નવનીતલાક્ષે તેને અપુરે અભ્યાસ એક પ્રસંગે મુંબઈથી આવેલાં ત્યારે તે મારી નવનીતને ઘેર ચાલુ કરાવ્યું. પન્નાનું ચિત્ત જ્ઞાનની ઉપાસનામાં લાવાથી એમ પતુ ફહી ગયેલા કેબ ને તમે કાબુ ન રાખી શકતા હોય તેને પંણુ કે શાનિરમળા, એકાદ વર્ષ આમ અાસ કરાવી તો મૈકલી દેવા મારે ત્યાં......અને હવેથી જે સીદ્ધી નહી શહેરની કન્યાશાળામાં હેડ મિસ્ટ્રેસની જગ્યા ખાલી પડતાં ચાલે તો " જેઠ હું પશુ કાંડ ઝાલીને ઘમંડી જવાને એ પૈકતાની ભાવમથી નવનીતભાલે તે જગ્યાએ પદ્દાને નિયુકત ખચીત માનજો !”
નંવનીતલાલે આ ધમકીને ન ગણુકારી, અને છેલ્લે - પન્ના નિયમસર ફેન્યાશાળામાં જતી આવતી. પૈતાના ઉપાયને એટલે પ્રતિક્રમણુ ર્યા બાદ નિત્ય ભરાતી સ્ત્રી હોદ્દાની રૂએ જેટલી છુંટ તેને અન્યની સાથે લેવી પડે તેટલી પાર્લામેન્ટમાં કેટલાય દિવર્તી ચાલતી ચર્ચાથી ફળાગેલાં તે લેતા. સાદાં સફેદ, વાંમાં ફરી યુવાનો નિમળે' જીવન પાના માસીબાને અચાનક કમળા-નીતની વહુ રસ્તામાં પ્રવાહ અખંડિત વધે જ તે ના
જ મળી ગઈ, અનેં તેમણે પોતાના ઉભરી .