________________
યુવરાજપદને ત્યાગ કર્યો, અને લોકોમાં આવીને એ વસ્ય.
સેવા-ઉદ્ધાર-સુધારે એ બધું લેકેન સાથે રહીને થઈ શકે. અને લોકસેવક બની એ ક્રાંતિનું બી વાવ્યું ..
આજના સત્ય અહિંસક યુગને એ પહેલે કાંતિકારી !!! જગતના ઈતિહાસે નોંધવા જેવું એ પ્રથમ મૂકસેવક છે
એને સત્ય સમજતું હતું, પણ એને લેકમાં વહેંચવા માટે એ પિતાને અપૂર્ણ માનતે હો. અને વરસ સુધી એણે અલંગ જાગરણ કર્યું. રાત ને દિવસ એણે દુનિયાની મુકિતની ચિંતા કરી. એના માટે કઠોર તપ કર્યું. આમ એણે વરસ સુધી ક્રાંતિની સાધના કરી.
અને.....
હિંસા એ ધર્મ નથી. કોઇનેય જાન લે એ મુક્તિનો માર્ગ નથી.
અસત્યથી આત્માનું દર્શન થતું નથી. ચેરીથી વિકાસ સધાત નથી.
રંગ રામ, મેજ ને વિલાસ એ જીવનને કઈ રાહ નથી,
પરિગ્રહ એ મુકિતનું બંધન છે.
સત્ય, અહિંસા, અચૌર્ય, બહાચર્ય ને અપરિ ચહના પંચશીલને એણે વહેતો કર્યો. આ સૂત્રથી એણે ક્રાંતિની વેષણ કરી.
લેની જ ભાષામાં લેને દેશના આપવાનું શરૂ કરી ક્રાંતિની એણે કૂચ શરૂ કરી.
મેતારા અને અષિકેશ જેવા શુદ્ધ જાતિના માનને દીક્ષા આપી વર્ણને એણે મૃત્યુઘંટ વગાડશે.
ભરેલા જીવનને, નિષ્ણાણ બનેલી જનતાને
જીવાડવા માટે પોતે એકલે બસ ત્યાં એમ સમજી એણે પોતાના જેવા લેકસેવક એક જ શમી કરી. સંધનું નિર્માણ કર્યું. આમ કરી એ મુકિત અદેવનની એક સગી ય ી ...
એણે એની આપદાષ્ટિથી જોઈ લીધું : જાને ઝડપથી બદલાય છે. ક્રાંતિની હૂયમાં ના ને અદકે માનવી પણ હામૂલે છે. તે પછી સ્ત્રી તે બાકાત રખાય જ કેમ ?
અને ચંદનબાળાને એણે દીક્ષા આપી. શ્રી સ્વાતંત્રયને એ પ્રથમ સુધારક !
નારીને સંસારના બંધનમાંથી આઝાદ કરી મુક્તિના બારણાં તેના માટે ખુલ્લાં મૂકી દીધાં. એના માટે એણે હકક રથા પત કર્યા અને દરેક સ્ત્રી સતિ છે. સધવા કે વિધવા, ત્યકતા કે ભોકતા બધીજ નારીને ચારિત્ર અંગીકાર કરી મુક્તિ મેળવવાને અધિકાર છે. અને કંઈક નારીઓને એણે મુકિતને પંથે વળાવી દીધી !
અને મહાન પુણે કદી પિતાને મહાન માનતા નથી. પોતે ભગવાન છે, અવતાર છે એવું તેમને સમજતું જ નથી અને તેથી જ તેણે કહી દીધું ? ઇન્દ્ર ! માનવીનું મેત ઘડી ન થંભી શકે. એને જનમ્યા પછી મરવું જ પડે. મારા મત હું કદીય સહેજે પણ થંભાવી ન જ શકું.”
અને એણે છતાં તે શિખવ્યું. મરતાં પણ એ શીખવી ગ.
જીવનને એ સાચે કલાકાર ! મૃત્યુને એ મહાન કલાધર ! ! મહાવીર એટલે અહિંસાને કુટનાદ :
વર્ણ ભેદને મૃત્યુઘંટ વાડનો પહેલે ઉદ્દામ કાંતિવાદી !
સ્ત્રી રવાતંત્રને પ્રથમ જયઘોષક ! ( અનુસંધાન પાન ૧૪ ઉપર)
