________________
મંદવાડ ખમવો પડે છે. તેમ વાંચન પણ વિચારપૂર્વક, શાંતિથી અને ધ્યાનપૂર્વક વાંચવાથી ફાયદો થાય છે.
વળી ઉતાવળથી વાંચનાર, લેખકનો આશય, તેની કૃતિ તથા વાંચનનું રહસ્ય પૂર્ણ સમજ નથી.
કહેવતમાં કહ્યું છે કે “ ઉતાવળા સો બાવરા ધીરા સો ગંભિર ” માટે કોઈ કામમાં ઉતાવળ કરવી એ હિતાવહ નથી. ઉતાવળથી વાંચવાથી શ્રમ પણ ઘણો પડે છે તેમ છતાં તે શ્રેમના પ્રમાણમાં લાભપ્રદ પણ થતું નથી.
ઉતાવળથી ઘણું પુરના વાંધા કરતાં ધીમે ધીમે સમજીને થોડાં પુસ્તકો વાંચવા એ વધારે સારું છે. કુદકા મારી મારીને દિવાલની ઉપર ચડવું ન પડવું તેના કરતાં તે ગોકળ ગાયની પ ધીમે ધીમે ધારેલે નિશાને પહેચવું એ ઉત્તમ છે.
બરાબર કાળજીપૂર્વક વાંચવાથી ગ્રાહ્ય શું છે અને તાન્ય શું છે તે સમજાય છે. બરોબર વાંચ્યવના વિતા પ્રાપ્ત થતી નથી. અધુરૂ વાંચવાથી તે વખતે “ભેંસની ગાય અને ગાયની સ” થઈ જાય છે. માતાને બ. દલે ઘેટું થાય છે.
વળી કલાકે અર્થની ગેરવતા જવના શાસ્ત્રાનાં શાસ્ત્રી માં પોપટની પિંડ ગોખી જાય છે પછી વિદ્વાનની પંક્તિનો વળ કરે છે, પરંતુ ખરા પંડિતો તે તેમને વંદીઆ દરમાં ગણે છે. જ્યારે તેઓનું પાગળ પ્રકાશે છે ત્યારે તેઓ ઉપહાસને પાત્ર થાય છે. એક વખત એ ચાર વેદી કોઈ ગામ પરગામ જતા હતા. તેઓએ એક ધર્મશાળામાં વાસ કર્યો હતો. પછી તે વેદીઓએ પિતાનામાંના એકને બજારમાં રૂપીઆનું ધી લેવા માફલ્યો. આ વેદીઓ જ્યારે ઘી લઇને રસ્તામાં આવતો હતો ત્યારે તેના મનમાં તર્ક થયો કે છત સાધામ પાત્રમ્ પાકશ્ય માધાપર પ્રત પાતરાના આધારે ઘી રહ્યું છે કે ઘીના આધારે પાતરૂ રહ્યું છે. આની ખરાખરીમાં હાથમાંથી તપેલી મુકી દીધી તેથી ઘી બધું દળી ગયું. જો કે આ દંત કથા છે કે ઐતિહાસિક તેને અત્યારે નિર્ણય કરવાનો નથી પરંતુ કહેવાને માત્ર આશય એટલાજ છે કે ભણ્યા પછી જે ગણતા નથી તેઓ આ રીતે ઉપહાસને પાત્ર થાય છે.
વાંચીને તેને બેબર અથ સમજવાથીજ યથાર્થ જ્ઞાન પ્રાપ્ત થાય છે. “અધુરો ઘડો છલકાય વા ખાલી ચણો વાગે ઘણે” તેમ અંગ્રેજીમાં resmi " Tittle learning is it dangerous thing."
