Page Text
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
भर १२ કલ્પિત નિર્ણયની સમીક્ષા
[ ३१३ (४) कुमारी । वनस्पति विशेष, पारपाई (५) दिक्कुमारी-शायामां रखेनारी वाया. (६) कोमार तनु तिगिच्छा, रसायणं विसभूदखार तंतं च । सालंकियं च सल्लं, तिगछदोसे तु अट्टविहो ॥३३॥
(भूसायार प२ि० १, हि. . सुनी श्रमता ) (७) १. पांच वर्षको अवस्थाका बालक, २. पुत्र-बेटा, ३. युवराज, ४. कार्तिकेय, ५. सिन्धुनद, ६. तोता, सुग्गा, ७. खरासोना, ८.. सनक सनन्दन सनत् और सुजात आदि कई ऋषि, जो सदा बालक ही रहते हैं, ९. युवावस्था या उससे पहिलेकी अवस्थावाला पुरुष, १०. एक ग्रह, जिसका असर बालकों पर होता है।
સંક્ષિપ્ત હિંદી શબ્દસાગર પૃ. ૨૪૪. (८) वहां आज भी 'कुमार' उस व्यक्तिकी संज्ञा है, जिसके पिता या बडे भाई जीवित हैं। उनकी मौजूदगीमें, वह चाहे तिनसौसाठ वर्षका बूडा ही क्यों न बन जावे
और उसके पांच सात संतान भी हो जावे फिर भी वह 'कुमार' हो कहलाता रहेगा, राजपुताने के सारे क्षत्रियवंश और वैश्योंके सम्पूर्ण कुल, इस बातकी राजघोषणा कर रहे हैं, अरे 'कुमार' शब्द तो घरके बडे बूढे पुरुषोंकी जीवित अवस्थामें संतान शब्दके अर्थका वाचक है । ' विवाहित' और ' अविवाहित ' आदि अर्थोसे इसका सम्बन्ध ही कया ? भारतके सभी क्षत्रिय नरेशों तथा शेठ शाहुकारोंके घरोमें, घरमें बाप या बड़े भाई ओंकी मौजूदगीमें छोटे पुत्रोंको आज 'कुमार साहब' 'कुंवरसाहब' या 'कंव-साहब' कहकर पुकारते हैं।
पित ४था समीक्षा प्रत्युत्तर, पृ० १०६. (૯) મારવાડ અને રજપૂતાનામાં આજે પણ જમાઈને માટે મોટે ભાગે “કંવર સાહેબ શબ્દ જ વપરાય છે.
આ પ્રમાણે કુમાર શબ્દના અનેક અર્થો થાય છે. દરેક સ્થાને રાજકુમાર યુવરાજ અર્થમાં પણ તેનો ખાસ પ્રયોગ કરવામાં આવે છે.
ર–વેતામ્બર માન્ય જૈન આગમાં કુમાર શબ્દ યુવરાજ અર્થમાં વપરાયો છે, જે વસ્તુ આપણે આ. નિ. એ. ૨૨૧, ૨૨૨ અને તેની ટીકામાં ઉપર દર્શાવી ગયા છીએ. આ. .. न. पा. २२६मां पण पाय तीथ ने पढमवए पवइया नानी वयमा दीक्षा सेनार તરીકે બતાવ્યા છે. આ શબ્દ પ્રયોગ પણ “કુમાર શબ્દ’ના પ્રતિધ્વનિ રૂપે જ છે.
3-हिमभ्यय२ शास्त्रीमा ५ भार'नो अथ रामार यो छ, नही એ પાંચે તીર્થકરોને કુમારનો પ્રયોગ આપી, રાજકુમાર તરીકે જ જાહેર કર્યા છે. જેમકે –
वासुपूज्यस्तथामल्लिनेमिः पाश्र्वाथ सन्मतिः । कुमाराः पंच निष्क्रान्ताः पृथिवीपतयः परे ॥१॥
For Private And Personal Use Only
| SR No. | 521624 |
| Book Title | Jain_Satyaprakash 1946 09 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Jaindharm Satyaprakash Samiti - Ahmedabad |
| Publisher | Jaindharm Satyaprakash Samiti Ahmedabad |
| Publication Year | 1946 |
| Total Pages | 40 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Jain Satyaprakash, & India |
| File Size | 21 MB |