________________
૪૭૯ ઃ શ્રી સિદ્ધચક્ર] વર્ષ ૮ અંક-૨૩-૨૪ [૧ ઓક્ટોબર ૧૯૪૦, મટ્ટાર વિપટ્ટ... નમામિ તેવદિવં તે અરિહંત દેવ જ છે અને તે માટે જ તેમને માનવામાં
દુનિયા અઢારે દોષોમાં ઝુકેલી છે. કહેવત પૂજવામાં આવે છે. આત્મા કર્મોથી વીંટળાયેલો છે. પણ છે કે દુનિયા ઝુકતી હય, મગર ઝુકાનેવાલા બાકી છે તો સર્વ આત્મા જ્યોતિ સ્વરૂપ એ વગેરે ચાહીએ!” પણ તેવી જ બીજી કહેવત છે કે લોભીયા બતાવનાર શ્રી અરિહંત દેવજ છે. એટલે અઢાર હોય ત્યાં ધૂતારા ભૂખે ન મરે તાત્પર્ય કે દુનિયા દોષથી રહિત, જ્ઞાનાદિગુણયુક્ત, જીવાદિ તત્ત્વોને તો દોષોમાં ઝુકેલી છે. ફક્ત શ્રી અરિહંત દેવ જ પ્રગટ કરનાર, અપાય-અપગમાતિશય, જ્ઞાનાતિશય, અઢારે અઢાર દોષોથી રહિત છે. ત્યારે જડ પદાર્થમાં વચનાતિશય, તથા પૂજાતિશય એ ચાર મૂલ પણ ક્રોધાદિ અઢાર નથી એટલે શું જડમાં દેવત્વ અતિશયથી સંપન્ન તે જ શ્રી અરિહંત દેવ છે. મનાય ? આ અર્થપત્તિ ટાળવા વ્યાખ્યા લંબાવાય દુનિયામાં લોકોની માન્યતા એવી છે કે - છે કે શ્રી અરિહંત ભગવાન્ અઢારે દોષથી રહિત મનુષ્યની જીવતાં કિમત ઓછી થાય છે. પણ મર્યા છે એટલું જ નહિ, પણ ચાર ઘાતિ કર્મના ક્ષયથી પછી જ વધારે કિમત થાય છે. વર્તમાનકાલમાં તેમને લોકાલોકપ્રકાશ સંપૂર્ણ (લેશમાત્ર ઓછું જીવોની ખોટી પ્રવૃત્તિને લઈને તેઓ ખોટો ગણાય નહિ) એવું કેવલજ્ઞાન ઉત્પન્ન થયું છે. એટલે અનંત છે, છતાં જીવન જીવવા ઈચ્છે છે, પણ સાથે એ જ્ઞાન, દર્શન, ચારિત્ર અને વીર્ય, રૂપ ચતુષ્ટય નિશ્ચય કરે છે કે પક્ષની મહત્તા આદિને લીધે મર્યા પ્રગટ્યું છે. આવા શ્રી અરિહંત દેવનેજ પ્રથમપદે પછી વધારે કિમત થશે, અહિં શ્રી અરિહંત દેવોની માનવાના છે, આરાધવાના છે, સેવવા સ્તવવા, તથા કિમત તેમના ભક્તોએ પાછળથી તેવી રીતે આંકી પૂજવાના છે. ગુણની કિંમતને લઈને સર્વકાલના છે કે વધારી છે એમ નથી, પણ અષ્ટમહાપ્રાતિહાર્ય તીર્થકરો નમસ્કારને યોગ્ય છે. પતિને
કે જે તેમની મહત્તા દેખાડનાર છે તે સર્વકાલ માટે પ્રકટિતતત્ત્વ એટલે જીવ, અજીવ, પુણ્ય અને પાપાદિ
સાથે જ હોય છે. તે પ્રાતિહાર્યો આ પ્રમાણે છે. નવે તત્ત્વો એઓજ બતાવનાર છે માટે સર્વકાલના તીર્થકરો નમસ્કારને યોગ્ય છે. ઈતરો જ્યારે જૈનો અશોકવૃક્ષઃ સુરપુષ્પવૃષ્ટિર્તિવ્યધ્વનિશ્રામાનંa પરમેશ્વરને બતાવનાર તરીકે માને છે. ત્યારે ઈતર ભાખંડ સુંમિરાતપત્ર, સપ્રતિહાયfor લોકો પરમેશ્વરને બનાવનાર તરીકે માને છે. પૂણ્ય જિનેશ્વરાનામ્ III બાંધવાનો, પાપ છોડવાનો, કર્મ છોડવાનો, ઈતરો માયાવી પ્રાતિહાર્ય માને છે. પણ આ સમ્યગદર્શનાદિ પામવાનો, તેને સ્થિર કરવાનો. શ્લોક ઈન્ડોને, દેવોને, રાજાઓને, મુનિઓને પૂજ્ય થાવત્ મોક્ષને મેળવવાનો માર્ગ બતાવનાર શ્રી એવા શ્રી અરિહંત દેવની પાસે પહેરગીરની જેમ