Siddhachakra Varsh 07 - Pakshik From 1938 to 1939

SR No.: 520957
Original Sutra Author: N/A
Author: Ashoksagarsuri
Publisher: Siddhachakra Masik Punarmudran Samiti
Publication Year: 2001
Total Pages: 680
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Siddhachakra, & India
File Size: 24 MB

Page 433

ઉ૪૭
( મે ૧૯૩૯)
શ્રી સિદ્ધચક્ર ઓછું કિંમતી ગણાય તેના કરતાં પ્રભાવતીએ કરેલા સમ્યકત્વ પ્રાપ્ત થયું છે અને એ જ ત્રિલોકનાથ તીર્થકર નાટકની વખતે ધડ વગરનું શરીર મહારાજા ઉદાયને ભગવાનને ભક્તિથી તે સમ્યકત્વની શુદ્ધિ દિન અને દેખેલું હતું અને તેથી મહારાજા ઉદાયન તાલ દેવાથી પ્રતિદિન થતાં ચારિત્ર રત્નની પ્રાપ્તિ મને થાય, એવા ચૂક્યા એટલા માત્રમાં મહારાણી પ્રભાવતીને ખેદનો અધ્યવસાયથી ત્રિલોકનાથ તીર્થકર ભગવાનની જે પાર રહ્યો નહિ,અર્થાત મહારાણી પ્રભાવતી જે અબલા સ્નાત્રાદિકથી પૂજા કરવામાં આવે તેને જ જાતિ હતી છતાં તે તાલને અનુસારે નાટક કરવામાં વાસ્તવિક રીતિએ દ્રવ્યપૂજા કરી શકાય છે, એટલે એવી તત્પર બનેલી હતી કે જેથી તાલનો ભંગ થતાં સ્પષ્ટપણે સમજી શકાય તેમ છે કે ભગવાન વિચિત્રદશાને અનુભવવાવાળી થઈ, અને તેને લીધે જિનેશ્વર મહારાજની દ્રવ્યપૂજા કરવામાં શ્રદ્ધાનુસારી જ મહારાજા ઉદાયન ઉપર અરુચિવાળી થઈ, અને તે સર્વ જીવોનું ધ્યેય સર્વવિરતિને પ્રાપ્ત કરવાનું જ હોય જ અરુચિના પ્રતાપે મહારાણીને સરોષ વચન કહેવાનો છે અને મહારાણી પ્રભાવતીનું ધ્યેય દ્રવ્યપૂજાનું તે વખત આવ્યો. એટલું જ નહિ, પરંતુ રાજા પાસે તે તાલ પ્રમાણે જ હોવાથી, અનિષ્ટશ્રવણથી તેના હૃદયમાં અલનાના કારણને જાણવા માટે દઢ આગ્રહવાળી થઈ દ:ખની કે શોકની લાગણી ન થતાં ઉત્સાહની લાગણી અને પરિણામે ભયંકર અનિષ્ટને સૂચન કરનાર
*નાજ ઉત્પન્ન થઈ અને મહારાજા ઉદાયનની પાસે પ્રવ્રયા ઉત્પાત-કથન કરવાની રાજાને જરૂર પડી. આ
અંગીકાર કરવાને માટે આજ્ઞા માગી. એટલે એ ઉપરથી ધડરહિત દેખાયેલા શરીરના ઉત્પાતને લીધે રાજા
સ્પષ્ટ થયું કે ભગવાન જિનેશ્વર મહારાજની બીજા ઉદાયનને જો કે ગભરામણ થઈ, પરંતુ તે ઉત્પાતને
શ્રાવક-શ્રાવિકાઓએ કરેલી નૃત્યપૂજા કરતાં મહારાણી શ્રવણ કરતાં મહારાણી પ્રભાવતીને એક અંશે પણ
પ્રભાવતીની નૃત્યપૂજા અલૌકિક પ્રકારની જ હતી અને ગભરામણ ન થઈ એટલું જ નહિ, પરંતુ દ્રવ્યસ્તવમાંથી
તે અલૌકિક દ્રવ્યપૂજા સર્વસાવદ્યના ત્યાગને આપનારી ભાવસ્તવમાં વધવાને માટે તે જ અનિષ્ટ સૂચન તેને
થઈ. એટલું જ નહિ પરંતુ તે જ મહારાણી પ્રભાવતીએ કારણ બન્યું.
ચારિત્રની આરાધના કરી દેવલોક પ્રાપ્ત કર્યો અને ભાવપૂજાનું કારણ શું? વાચકવૃંદે ધ્યાન રાખવાની જરૂર છે કે ભગવાન
દેવલોકમાં ગયા પછી પણ નૃત્યપૂજામાં તાલ જિનેશ્વર મહારાજની વાસ્તવિક દ્રવ્યપૂજા તે જ ગણાય
બજાવનાર પોતાના ભત્તર ઉદાયન મહારાજાને છે કે જે દ્રવ્યપૂજા સર્વસાવઘના ત્યાગ રૂપી ભાવપૂજાના
જૈનધર્મનો સાચો માર્ગ પમાડ્યો. આવી રીતનો કારણ તરીકે જ કરવામાં આવતી હોય, અર્થાત્
- સવિસ્તાર પ્રભાવતીરાણીનો નાટકનો અધિકાર ભગવાન જિનેશ્વર મહારાજે મોક્ષના કારણરૂપ
છે જેઓએ શ્રી નિશીથચૂર્ણિ વગેરે શાસ્ત્રોથી જાણેલો છે સર્વસાવદ્યનો ત્યાગ બતાવ્યો માટે તેમની તેઓ મહારાણી પ્રભાવતીના નાટકને અસાધારણ મોક્ષમાર્ગના ઉપદેશક તરીકે પૂજા કરવી ભવ્યજીવોને નૃત્યપૂજા તરીકે ગણે તેમાં આશ્ચર્ય નથી અને એવા જ યોગ્ય છે એમ ધારી જે નાત્રાદિથી ભગવાનની કારણથી આચાર્ય ભગવાન શ્રી દેવેન્દ્રસૂરિજીએ પણ પૂજા કરવામાં આવે તે જ વાસ્તવિક દ્રવ્યપૂજા આ નાટકના અધિકારમાં પ્રભાવતીદેવીએ કરેલી કહેવાય, તેમજ ભગવાન જિનેશ્વર મહારાજના નિગ્રંથ નૃત્યપૂજાનું ઉદાહરણ આપેલું છે. પ્રવચનને પામવા, માનવા અને પ્રતીતિ કરવારૂપ દેવવંદનમાં ભાવસ્તવ કેવો કરવો?